Bechgyn/Merched – oes angen gwahaniaethu?

Published Chwefror 16, 2019 by gwanas

Roedd y neges isod ar Twitter yn ddiweddar:

Me: do you sell kids’ water bottles?
Sales assistant: Is it for a boy or a girl?
Me: erm, does it matter?
Her: yes because some have dinosaurs on them.
Me: right, so what difference does that make?
Her: 🤔
Me: 🙄 some dinosaurs were female
Her: (unconvinced) maybe…

Cafwyd nifer fawr o atebion wedyn yn adrodd hanesion tebyg: pobl yn amharod i adael i bobl brynu pethau ‘bechgyn’ i’w merched a phethau ‘merched’ i’w bechgyn;

1508204689768

rhieni yn gwrthod hyd yn oed ystyried gadael i’w meibion brynu unrhyw beth pinc neu biws, neu i’w merched gael dilledyn/mwg/llyfr/unrhyw beth gyda deinosor/car/tractor arno.

kinder02-20130806090043962

Mae hyn yn fy ngyrru i’n benwan erioed. Be goblyn sydd o’i le efo gadael i fechgyn ddewis unrhyw liw dan haul? A pam nad yw merched bach i fod i hoffi deinosoriaid? Gofynwyd i mi a fyddai Cadi a’r Deinosoriaid yn apelio at ferched. Oni fyddai bachgen yn fwy addas i’r stori?

9781784616403

Y? Doedd y peth rioed wedi croesi fy meddwl i! Pam mai bechgyn a dim ond bechgyn sydd i fod i hoffi deinosoriaid – a magu diddordeb mewn hanes ac esblygiad a sut mae’r byd yn gweithio ac ati? Ond mae’n debyg bod rhai rhieni/gwerthwyr deunyddiau ar gyfer plant yn meddwl y byddai gan ferched bach ofn creaduriaid mawr fel’na. Hm. Os dach chi’n gadael iddyn nhw wylio Jurassic Park yn rhy ifanc efallai, ond a ydi’r rhieni hyn wedi gweld ffilm ‘The Good Dinosaur’?

products_thegooddinosaur_digitalhd_e5ac6e20

Dwi’n eitha siŵr y bydd unrhyw hogan fach tua 7 oed + wedi gwirioni efo’r deinosor bach yma, yn union fel unrhyw hogyn. Roedd yr oedolyn yma wedi gwirioni ac yn crio bwcedi – am ei fod o mor hyfryd – ac mae’r diwedd (sboilar) yn hapus, wir yr. Dyma’r trêlar:

Iawn, mae ‘na ryw ymchwil wedi ei wneud sy’n ‘profi’ bod plant bach yn tueddu i ddewis teganau ‘addas’ i’w rhyw: ceir a thractors yn tueddu i ddenu bechgyn, tedis a doliau a phethau gyda wynebau yn tueddu i dynnu sylw merched. Ocê, mi wnai dderbyn hynna, ond ‘tueddu’ ydi hynna – doedd pob un plentyn ddim yn dilyn y drefn, achos weithiau, mae plentyn isio gwneud sŵn injan a mynd ‘Brrrm, brrm’ a dro arall mae’r un plentyn isio chwarae efo rhywbeth meddal, sgwiji efo llygaid a choesau a breichiau, dim bwys pa ryw ydyn nhw!

A sbiwch mewn difri ar y teganau hyn: ai dim ond bechgyn sydd i fod i ystyried bod yn ddoctor, hyd yn oed heddiw?

980x

Ac os ydi’r busnes pinc’glas ma’n cael ei lynu ato, mae rhai teganau a llyfrau hyd yn oed yn hwrjio ‘gwna dy hun yn ddel’ i ferched ‘a gwna dy hun yn glyfar’ i fechgyn:

Annwyl brynwyr llyfrau i’ch plant/wyrion/nithod/neiaint – plis ystyriwch be dach chi’n neud pan yn prynu llyfrau fel hyn iddyn nhw.

66844fdcddfdfb5436660367600c3e62

Prynwch bethau fel hyn yn lle!

original_girls-like-dinosaurs-too-personalised-kids-t-shirtimagesdinosaurs-girls-2_1024x1024

Dwi’n teimlo nofel newydd yn cyniwair…

339437-blackangel_3840x2400

Advertisements

Nofel wych arall

Published Chwefror 3, 2019 by gwanas

20190131_175530

Ia, llyfr Saesneg y tro yma, ond ar wahân i’r ffaith ei fod yn chwip o lyfr, mae ‘na gysylltiad Cymraeg cryf iawn.

catj

Mae’r awdur, Catherine Johnson, yn hanner Cymraes. Erinwen Johnson o Abergele (Gwytherin yn wreiddiol) ydi ei mam hi, ac mae hi’n gyfnither i’r diweddar Gwynn ap Gwilym! Fo ydi awdur Sgythia – nofel wych arall. Rhywbeth yn y gwaed, yn amlwg.

Ar ochr ei thad, mae hi o dras Jamaican a dyna lun priodas ei rhieni:

_62018081_vlcsnap-2012-08-03-14h45m01s29

Er iddyn nhw briodi yng Ngwytherin (ar ôl cyfarfod mewn clwb comiwnyddol Pwyleg (!)), byw yn ochrau Llundain wnaethon nhw, ond byddai Catherine yn dod i Ogledd Cymru am wyliau, ac mae hi’n falch iawn o’i gwreiddiau Cymraeg.
Dwi’n ei nabod hi ers blynyddoedd – ers pan oedd hi’n dechrau cyhoeddi llyfrau i blant a phobl ifanc, tua 20 mlynedd yn ôl os cofia i’n iawn, a dwi wedi cyfarfod Erinwen fwy nag unwaith hefyd – dynes hyfryd! Byddai hanes bywyd Erinwen ei hun yn gwneud chwip o lyfr hefyd.

Dwi’m wedi darllen ‘The Last Welsh Summer’ (Pont Books), un o’i llyfrau cyntaf, sydd bellach allan o brint, ond dwi’n siŵr bod ‘na lawer iawn o brofiadau Catherine ynddo. Hanes merch o Lundain (sydd ddim yn groenwyn) sy’n mynd i aros at ei Nain yng Ngogledd Cymru. Dwi’n mynd i archebu copi i’r llyfrgell RWAN! *Newydd wneud – mae hi mor hawdd archebu llyfrau llyfrgell ar lein bellach. Eiliadau mae’n ei gymryd!

Ta waeth, dwi wedi darllen nifer o lyfrau eraill Catherine ac wedi mwynhau bob un:

images-221x300bigger-c-195x300download-1

Mi wnes i wirioni efo Sawbones – a The Curious Tale of The Lady Caraboo a Blade and Bone. Nid fi oedd yr unig un – mae hi’n cael ei henwebu ar gyfer y Fedal Carnegie yn gyson. Ond dwi wedi gwirioni hyd yn oed yn fwy efo Race to the Frozen North – am ei bod hi’n stori wir, am wn i. Er, roedd ‘na lawer o bethau hanesyddol gywir yn y lleill hefyd.
Cofiwch chi, mae’n bosib hefyd bod gen i ddiddordeb am fod hon am y ras i Begwn y Gogledd – a dwi wedi bod yna!

20190203_132537
(Efo cyfres Ar y Lein ar gyfer S4C a llun o’r llyfr Ar y Lein Eto ydi hwnna)

Ond yn ôl at Catherine Johnson: mae ei llyfrau i gyd wedi eu hymchwilio’n dda a’r plotiau’n ddifyr, ac yn llawn antur a hiwmor a thristwch – ac anhegwch. Mae ei chymeriadau yn cydio ynof fi bob tro, pobl groenddu sydd yn aml wedi cael eu hanwybyddu gan y llyfrau hanes. Catherine ydi’r un sy’n rhoi bywyd newydd iddyn nhw, ac yn gwneud yn siwr bod pobl ifanc (a hen fel fi) yn dysgu amdanyn nhw, a hynny mewn ffordd wirioneddol ddarllenadwy.

Mae na fwy am Catherine a’i llyfrau ar ei gwefan fan hyn:

https://catherinejohnson.co.uk/biog/

A dyma flas i chi o Race to The Frozen North. y broliant i gychwyn:
20190131_181707

Dwi’n amenio ‘super readable’!

A dyma flas o’r cynnwys:
20190131_181605

A thudalen o’r canol. Tydi’r lluniau ar waelod pob tudalen yn hyfryd hefyd?

20190131_181650

A dyma lun i chi o Mathew Henson:

08_matthew_henson.ngsversion.1470670202913.adapt.1900.1

Arwr o ddyn, ac mae’n gywilydd na chafodd o’r clod roedd o’n ei haeddu ar y pryd. Roedd fy ngwaed i’n berwi wrth ddarllen am y ffordd gafodd o’i drin.

Diolch Catherine, am sgwennu perl o lyfr amdano.

Addas ar gyfer pawb, ond plant sy’n cael trafferthion darllen hefyd. Oed: 8+ £6.99.
Mae llyfrau eraill Catherine yn amrywio o ran pa oedran fyddai’n eu mwynhau fwya. Ond 10+ a 12+ ydi’r rhan fwya, a tua 13+ i The Curious Tale of The Lady Caraboo.

Nofel hanesyddol: Gwenwyn a Gwasgod Felen

Published Ionawr 31, 2019 by gwanas

gwenwyn...-a-gwasgod-felen-2187-p

Os oes gynnoch chi ddiddordeb mewn hanes, hanes Cymru, hanes Meirionnydd, neu pam benderfynodd criw o Gymry ymfudo i Batagonia, mae ‘Gwenwyn a Gwasgod Felen’ gan Haf Llewelyn yn mynd i’ch plesio’n arw. Hyd yn oed os nad oes gynnoch chi ddiddordeb yn y pynciau hynny, ond yn mwynhau stori dda efo cwpwl o ‘baddies’ go iawn, mi wnewch chi fwynhau hon.
Mae hi wedi ei hanelu at blant tua 9+ ond fel sy’n wir gyda chymaint o lyfrau plant, fe fydd oedolion yn ei mwynhau hefyd.
Mae’r stori wedi ei lleoli yn ardal y Bala yn yr 1860au, gyda nifer o gymeriadau difyr, rhai yn ddychmygol a rhai wedi eu seilio ar bobl go iawn, fel Michael D Jones, un o’r prif ymgyrchwyr dros greu gwladfa newydd ym Mhatagonia, a John Williams, snichyn o asiant tir, ac mae ‘na nodiadau diddorol iawn yn y cefn am gefndir y nofel:

img_4444

Dau o’r prif gymeriadau yw brawd a chwaer sydd wedi’u gadael yn amddifad, Daniel a Dorothy. Mae pethau yn dechrau gwella i’r ddau wrth i Dorothy gael swydd fel morwyn ac i Daniel, gyda chymorth Michael D Jones, gael gwaith yn siop yr apothecari. Gyda llaw, fferyllydd ydi gŵr yr awdur, a dwi’n eitha siŵr bod ei wybodaeth o wedi bod o help mawr iddi wrth sgwennu’r nofel hon! Ond ynghanol y poteli a jariau o ffisig diniwed mae potel fach o wenwyn… gewch chi weld pa mor bwysig fydd y botel honno wrth i chi ddarllen y stori. Dyma’r sôn cyntaf amdani, a blas i chi o arddull y nofel:

img_4443

Mi gewch chi hefyd weld pa mor bwysig fydd y wasgod felen. Ac mae hi’n bwysig, credwch fi.

Mi fyddwch chi hefyd yn flin efo, ac yn rhyfeddu at greulondeb a barusrwydd y meistri tir fel Syr Watkin Williams-Wynne, oedd yn berchen ar stad Glan-llyn – ie, lle mae’r gwersyll heddiw. Ac mi fyddwch chi’n CASAU Williams yr asiant tir oedd yn gweithredu ar ei ran o – a Twm Twm y bwli efo’i fastiff.
Ond mi fyddwch chi wrth eich bodd efo’r arwyr, Ellis a Wil Ifan.
Roedd fy ngwaed i’n berwi wrth ddarllen – o, ac mae ‘na farwolaeth a llofruddio yma, felly cofiwch hynny os ydach chi’n blentyn sensitif.

Mi wnewch chi ddysgu llawer am hanes y cyfnod yn y nofel hon, o’r pethau mawr, gwleidyddol i’r pethau bychain fel y ffaith bod y tlodion yn hel cen oddi ar gerrig ac yn cael eu talu geiniog a dimai y pwys – a phan feddyliwch chi pa mor ysgafn ydi cen, byddai’n rhaid gweithio am oriau i hel pwys!

hypogymnia_physodes_010108
Ei ddefnyddio i liwio gwlân fyddai’r prynwyr, gyda llaw – ond darllenwch y nofel i ddysgu mwy o bethau difyr fel’na.

Un o fy hoff gymeriadau ydi Eldra, un o’r sipsiwn. A dyma hi, yn y Prolog:

img_4442

Mae ‘na ambell ‘typo’ yn y llyfr, ond peidiwch â gadael i’r rheiny amharu ar y stori gyffrous am gyfnod pwysig yn ein hanes.

Gwasg Carreg Gwalch. £6.99

Awydd sgwennu ar gyfer pobl ifanc?

Published Ionawr 29, 2019 by gwanas

71a83a70-33b2-4e9c-89be-b9a98cf8220e

Wps, bosib mod i’n rhy hwyr yn deud hyn ond roedd Tŷ Newydd yn cynnig Sêl Santes Dwynwen am dridiau. Dwi’n siŵr y bydden nhw’n ystyried chydig o lastig o ddiwrnod os wnewch chi gysylltu rŵan neu bore fory, ond mae/roedden nhw’n cynnig gostyngiad o 15% o bris holl gyrsiau Tŷ Newydd yn 2019, yn cynnwys cwrs efo fi, Mawrth 9fed – bargen! Manylion ar y linc isod:

https://www.tynewydd.cymru/cwrs/ysgrifennu-ar-gyfer-plant-phobl-ifanc/
https://www.tynewydd.cymru/blog/cynnig-arbennig-15-i-ffwrdd/

quote-when-i-turned-to-writing-fantasy-and-writing-for-young-people-it-was-joyous-it-was-like-laini-taylor-101-25-68

A sbiwch da ydi’r Tweet yma hefyd. Deud y cwbwl yn fy marn i!

screenshot_20190129-195616_facebook

Gyda llaw, mae ‘Edenia’, y gyfrol olaf yng Nghyfres Y Melanai (i bobl fanc 12+ yn fras) wedi cael ei golygu (diolch, Meinir a Nia Peris) ac mi fydda i’n cael y proflenni cyn bo hir!
Mae hynny’n golygu y dylai hi fod yn y siopau ymhen rhyw ddeufis, dri. Does dim clawr eto, cofiwch, ond mae’n bosib y bydd rhywbeth tebyg i hwn ynddo fo:

d5d8cbbd1a86f021d7bdd6b5d28861f3

Edrych mlaen yn arw i weld y drioleg yn orffenedig!

Anrhegion Nadolig munud olaf

Published Rhagfyr 18, 2018 by gwanas

9781784616625

Wel, mae’r llyfr yma’n hwyl! Dwi’n eitha siŵr y bydd y teulu i gyd yn cael modd i fyw yn chwilio am gymeriad Boc y ddraig fach goch yn y lluniau yma gan Huw Aaron:

IMG_4416

Bydd darllenwyr comic Mellten yn gyfarwydd â chwilio am Boc, ond dyma fo rŵan yn cael llyfr cyfan iddo fo’i hun!

Mae’n dipyn o fargen yn fy marn i: 10 llun tudalen ddwbl a phob un yn dangos golygfa eiconig Gymreig, fel yr Wyddfa, Castell Caerffili, fferm, gêm bêl-droed, Portmeirion ac ati.

Nabod fan hyn?

IMG_4418

A dyma’r fferm:
IMG_4415

Mae ‘na gyfle i chwilio am bethau eraill hefyd (250 i gyd!), a chyfle i drafod a holi cwestiynau rhwng plant â’i gilydd, neu rhwng rhiant/Nain/Taid/Modryb a phlentyn.

Dyma i chi anrheg delfrydol i blant ac oedolion, ac i deuluoedd di-Gymraeg hefyd.

Mae ‘na ddyfyniad da ar y cefn hefyd, ylwch:

IMG_4422

HuwAaron

Dywedodd Huw Aaron:

“Dwi wrth fy modd yn arlunio golygfeydd brysur llawn manylion bach doniol, felly roedd hi’n lot o hwyl creu’r llyfr yma…a lot o waith hefyd! Yn 2019, fydd Boc yn mentro eto wrth i ni gyhoeddi’r llyfr yn Saesneg hefyd. Pob hwyl gyda’r chwilio!”

Mae Ble Mae Boc? gan Huw Aaron (£4.99, Y Lolfa).

Llyfr arall sydd newydd gyraedd y siopau ydi un arall yn y gyfres Deian a Loli:

9781784616472

Dwi wrth fy modd efo’r lluniau ‘ma gan Nest Llwyd Owen:

IMG_4419IMG_4420

Mae’n stori fach hyfryd gan Angharad Elen hefyd, efo ymadroddion bach bywiog fydd yn cyfoethogi iaith plant ifanc: mae’r efeilliaid yn cael trafferth cysgu un noson, ac wrth edrych allan drwy’r ffenest tra’n stwffio’u boliau ganol nos, maen nhw’n sylwi bod y sêr wedi diflannu… felly ydyn, maen nhw’n neidio mewn llong ofod i ddatrys y dirgelwch – ac yn cael gweld y planedau – a llawer mwy.

Maen nhw’n cyfarfod cymeriad hyfryd gafodd ei hysbrydoli gan berson hyfryd go iawn o’r enw Madam Sera. Dydi hi ddim efo ni bellach yn anffodus, ond mae pobl fy oed i yn ei chofio’n iawn ar y teledu – mi sgwennodd ei llyfr ei hun, sbiwch:

61+DMcsVPCL._SX258_BO1,204,203,200_

“Mae gen i gof clir iawn o Madam Sera pan o’n i’n hogan fach,” meddai Angharad. “Roedd hi’n gweithio yn Llyfrgell Caernarfon ac roedd hi’n dotio at blant. I mi, roedd hi’n rhyw gymeriad arallfydol – gyda llais cryg a bynsan ddu ar dop ei phen. Roedd hi’n sêr-ddewines, wrth gwrs, ac mi wnaeth dipyn o argraff arna i mae’n rhaid! Rhyw gyfuniad o Madam Sera a’r Ddewines Hud yn Superted ydi’r Madam Zêra yma.”

Deian a Loli a’r Sêr sy’n Cysgu (£4.99, Y Lolfa).

IMG_4421

Llwyth o sêr i’r ddau lyfr!

Barn Barn

Published Rhagfyr 14, 2018 by gwanas

Da iawn cylchgrawn Barn – sylw da fel arfer i lyfrau plant gan Gwenan Mared a Delyth Roberts.

Dyma ddwy dudalen am lyfrau i blant iau (bydd raid i chi brynu eich copi eich hun o Barn os am ei weld yn well!):

20181213_170720

A dwy arall i blant 7-11 oed:

20181213_170712

Ac yna’r arddegau:

20181213_170633

Digon o syniadau i chi yn fanna ar gyfer anrhegion Nadolig. A diolch i’r adolygwyr am dynnu sylw at y ffaith bod ‘na ddryswch weithiau ynglŷn â pha oedran darged sydd wedi ei nodi ar gyfer rhai o’r llyfrau. Ydyn, mae plant yn wahanol iawn, a rhai yn darllen yn llawer hŷn na’u hoed, ond mae’n dda cael rhyw fath o syniad, tydi?

Dwi wedi dechrau darllen Gwenwyn a gwasgod Felen gan Haf Llewelyn ac yn mwynhau’n arw.

getimg

Mae’n sôn am y cyfnod caled yn y 19eg ganrif, pan fyddai’r meistri tir cefnog yn gwneud bywydau’r werin hyd yn oed yn fwy anodd. Os oeddech chi isio gwybod pam fod y Cymry wedi dilyn Michael D Jones i Batagonia, dyma’r llyfr i chi. Ia, llyfr ar gyfer pobl ifanc, ond, fel yn achos cymaint o lyfrau tebyg, yn berffaith ar gyfer oedolion hefyd.

Mae Henriet y Syffrajet gan Angharad Tomos yn y pentwr ‘Darllen dros y Dolig’ hefyd.

getimg

Edrych ymlaen!

O, a diolch i’r dysgwyr am brynu’r nofel lefel Sylfaen sgwennais i ar gyfer cyfres Amdani:

9781912261307_large

Mae’n gwerthu’n dda, mae’n debyg. Profi bod dysgwyr yn mwynhau chydig o hiwmor yn eu llyfrau darllen? Dwi wedi ei ddeud o o’r blaen ac mi ddyweda i o eto – dydi sgwennu’n ‘ysgafn’ ddim yn hawdd!

138571a9f91d54587ebc05469299bf8c--leo-valdez-what-book

Sylw i lyfrau plant ar Radio Cymru!

Published Rhagfyr 6, 2018 by gwanas

Haleliwia! Mae’r Silff Lyfrau yn ôl ar Radio Cymru, sef cyfres sy’n adolygu a rhoi sylw i lyfrau newydd. A dyma lun o Catrin Beard y cyflwynydd, rhywun sy’n gwybod ei stwff – mae hi’n bwyta llyfrau:

1417769759

Ac am y tro cyntaf, maen nhw’n rhoi sylw i lyfrau plant a phobl ifanc hefyd! Weihei! Hen bryd, a diolch yn fawr i’r cynhyrchwyr/ymchwilwyr am sylweddoli bod angen sylw i lyfrau plant ar y radio.

Llyfrau ar gyfer plant bach oedd dan sylw heddiw a dyma linc i’r raglen:

https://www.bbc.co.uk/programmes/m0001fm6#play

Ac ydw, dwi’n hapus iawn am fod Cadi a’r Deinosoriaid wedi cael sylwadau clen iawn gan y 3 adolygydd. Ffiw…

9781784616403

A dyma’r ddau lyfr arall gafodd sylw – a dwi’n cytuno bod angen enw Anni Llyn ar glawr llyfr Cyw! Mae’n hen bryd i Rhiannon a Dewi Pws sgwennu llyfr gwreiddiol eto hefyd… dwi’n gwybod y gallen nhw sgwennu straeon gwell eu hunain!

straeon-pum-munud-2175-p
9781784616618_300x400