Hybu Darllen

Published Mawrth 23, 2017 by gwanas

C6-lMttWgAAzL57

Dyna fy mhregeth i ers blynyddoedd. Dwi wedi cyfarfod nifer o bobl sy’n deud eu bod wedi trio hoffi nofelau, ond wedi methu – dynion gan amlaf, ond nid bob tro. Iawn, dan ni gyd yn wahanol ac yn mwynhau pethau gwahanol; mae rhai jest yn methu derbyn straeon dychmygol, neu o leia yn methu mwynhau straeon “sydd ddim yn wir.” Mae nifer o bobl mwy technegol eu natur yn mwynhau darllen am bethau ffeithiol – iawn – mi fydda i’n mwynhau llyfrau felly hefyd. Ond dwi wir yn meddwl bod ‘na “frân i frân yn rhywle” lle mae nofelau yn y cwestiwn. Dyna lle mae gwybodaeth llyfrgellwyr, athrawon, rhieni a darllenwyr eraill yn hollbwysig – yn enwedig yn y dyddiau cynnar, pan mae modd bachu dychymyg plant a chreu darllenwyr am oes. Dyna fy marn i o leia. Ydach chi’n cytuno? Neu oes ‘na rai pobl nad oes modd eu bachu o gwbl, byth?

A dyma daflen efo chydig o syniadau am sut i helpu eich plentyn i garu darllen:

16003034_1356127977741535_8589367748127187113_n

Syniad gwych – llyfr mewn potel

Published Mawrth 6, 2017 by gwanas

Newydd weld hwn ar Facebook – chwip o syniad i hyrwyddo darllen a llyfrau, sef trio cloriannu cynnwys/thema/teitl llyfr mewn jar neu botel:

17103712_10158267532980207_4876721487993148856_n

Ia, the Very hungry Caterpillar!

A be am hwn:

17022297_10158267532525207_465110790722772454_n

Beauty and the Beast. Ond dwi’m yn siwr be ydi hwn:

17155852_10158267533990207_8640382000732204121_n

Nid Charlotte’s Web naci? Unrhyw syniadau?

Dyma un wnes i jest rwan:

fullsizerender

Unrhyw syniad?

Na?

‘Ac yna Clywodd sŵn y Môr’ wrth gwrs!

Croeso i chi yrru rhai gwell…

A dyma lun arall dynnodd fy sylw i, sy’n darlunio dylanwad darllen i’r dim:

img_1600

 

 

Hoff lyfrau Eurgain Haf

Published Mawrth 5, 2017 by gwanas

p1000633_-_resize

Hogan o Benisarwaun yng Ngwynedd yw’r awdures Eurgain Haf, ond erbyn hyn mae hi wedi ymgartrefu ym Mhontypridd ac yn fam i ddau o blant bach.

_74975562_1684cfee-a8ad-4940-b375-cfc18310aa90-1

Enillodd Goron Eisteddfod yr Urdd yn 1994 a Choron Eisteddfod Môn yn 2002. Enillodd hefyd Fedal Ddrama yr Eisteddfod Ryng-golegol yn 1994. Roedd yn un o’r rhai a ddaeth i’r brig yng nghystadleuaeth ysgrifennu stori fer y BBC yn 2003 a chyhoeddwyd ei stori yn y gyfrol Nes at Baradwys (Gwasg Carreg Gwalch, 2005). Roedd hi hefyd yn un o griw o awduresau a ddaeth at ei gilydd i gyhoeddi’r nofel gywaith Nerth Bôn Braich (Gwasg y Bwthyn, 2008).

220px-nerth_bo%cc%82n_braich_llyfr

Ond dileit pennaf Eurgain yw ysgrifennu storiau i blant a chyhoeddwyd ei nofel gyntaf Fferm Ffion (Gwasg y Dref Wen) yn 2005

9781855966741

ac yna Stablau Seren yn 2006.

getimg-php1

Mae hefyd wedi cyhoeddi cyfres o bedair nofel fer yn dilyn anturiaethau crwydryn o’r enw Siencyn:

a dyma i chi gloriau rhai o’i llyfrau eraill:

 

Disgrifiad gwefan gwales o Yr Allwedd Aur:

“Y flwyddyn yw 2050. Mae Cymru mewn trafferthion. Mae’r bae yn boddi; y Senedd yn suddo a’r chwareli’n cael eu defnyddio fel ffatrïoedd i chwalu cof y Cymry. Mae Ynys Môn wedi hen ddiflannu oddi ar y map. De Orllewin Prydain yw’r enw ar Gymru bellach. Mae ffyrdd uwchddaearol yn cael eu hadeiladu ym mhobman fel bod pobl yn gallu osgoi Cymru yn llwyr.”

A dyma ran o adolygiad ar Gwales o Gedonia:

“Yn nodweddiadol o’r gyfres hon, y mae’r byd sydd ohoni, y goruwchnaturiol, y dyfodol a’r gorffennol, i gyd yn plethu yn un i greu’r campwaith. O’r dechrau un, hawdd fyddai meddwl mai nofel yw hon o oes y Mabinogi gyda chymeriadau megis Ganthrig Bwt ac Wdull a’r enwog Frenhines Eryri sydd yn dipyn o gymêr, ond 2051 yw’r flwyddyn. Trwy atgyfodi cymeriadau o hen chwedlau Cymru, fel Myrddin Ddewin a Brenin Arthur, a’u cymysgu’n graff iawn gyda rhai fel y gŵr cas o fyd teledu, Jeri Oswyn Cwellyn, mae yma chwrligwgan o stori sydd yn croesi pob math o ffiniau ffantasïol. Yn hudolus iawn, y goruwchnaturiol sydd yn gorchfygu.

Mae’r nofel epig hon yn cynnwys nodweddion sy’n adleisio clasuron chwedlonol ein cenedl, ac mae’r ffordd y mae’n eu cyflwyno mewn modd darllenadwy i blant yn eu harddegau yn glyfar tu hwnt.”

Llinos Griffin

Ac Adolygiad Gwales o Siencyn a’r sipsiwn:

“Dyma stori fach hyfryd, a’r drydedd yn y gyfres Siencyn a Dan Draed. Lleoliad y stori yw gwersyll sipsiwn ar gyrion pentref yng Nghymru a chawn ddarlun o fywyd a diwylliant y sipsiwn. Mae’r clawr yn lliwgar ac yn drawiadol ac mae’r darluniau y tu mewn yn ychwanegu at y deunydd ysgrifenedig. Stori antur yw hi, yn addas i blant oedran 7–9. Prif gymeriad y stori yw Siencyn, ac mae ef ei hun yn grwydryn. Nid oes ganddo unrhyw gof am bwy yw e, o ble mae’n dod, nac unrhyw beth am ei gefndir.

Fel crwydryn mae’n cwrdd â rhai pobl sy’n fodlon ei helpu, fel Glenwen yn y caffi, ond hefyd mae’n wrthrych gwawd a chasineb gan eraill. Tebyg at ei debyg, maen nhw’n ei ddweud, ac yn y llyfr, Twm Twm a Lili’r Sipsiwn sy’n ei helpu i wella o’i salwch ac yn estyn croeso iddo i’w carafán. Cawn ddarlun o fywyd sipsi y garafán a’r ceffyl a’r ffordd y mae’r bywyd hwnnw mor wahanol i fywyd y sipsi modern. Bydd y ffaith fod Siencyn yn datrys dirgelwch y lladrata yn y pentref, ac yn dal y dynion drwg gyda chymorth ei gi a’i ffrindiau, yn apelio at blant. Mae hi hefyd yn stori sy’n addas i’w darllen i ddosbarth am fod yna ddigon o gyfleoedd trafod a gweithgareddau posib ynddi.”

Rosemary Thomas

A dyma i chi ei hatebion i’r cwestiynau am ei hoff lyfrau:

Pa lyfrau oeddet ti’n eu hoffi yn blentyn?

Yn ôl Mam, roeddwn i byth a beunydd yn swnian am stori pan ro’n i’n ddim o beth ac wrth fy modd hefo Cyfres Sali Mali, Llyfr Mawr y Plant a Chwedlau Aesop.

salimali

61dcy0ytb4l-_sx331_bo1204203200_

Dwi’n cofio mynd ar y bys Crosville i Gaernarfon (Dre) hefo Mam i wario ein pres ‘Dolig neu bres poced, a fy mrodyr yn anelu yn syth am Siop Dan Cloc i brynu tegan a finna’ yn ysu am gael fy machau ar lyfr newydd yn Siop y Pentan neu WH Smith – g’neud i mi swnio rêl swot, dydi! Roedd llyfrau ym mhob man yn y tŷ ac yn rhan o’m magwraeth ac fe gefais fy nhrwytho ynddynt o oed cynnar iawn a hynny mewn ffordd naturiol braf, a dwi’n ddiolchgar i fy rhieni am hynny.

 

  1. a) Ysgol Gynradd – Cymraeg a Saesneg

Fel pob plentyn arall fynychodd yr ysgol gynradd yn yr 70au a’r 80au, fy atgofion cynharaf ydi darllen a mwynhau Cyfres Sali Mali Mary Vaughan Jones, ac yna symud ymlaen at Llyfr Mawr y Plant 1 a 2 ac mae gen i gof cynnar o fwynhau darllen cyfrol Gymraeg Chwedlau Aesop hefyd. Dw i hefyd yn cofio crio am y tro cyntaf wrth ddarllen llyfr, a hynny wrth gael fy nghyffwrdd gan Hanes Babar yr Eliffant, cyfieithiad Gwasg y Dref Wen o glasur Jean de Brunhoff am eliffant bach sy’n gweld ei fam yn cael ei lladd gan helwyr.

babar

Yna, wrth fynd yn hŷn cefais fy sugno i mewn i fyd y ‘Brenin’ ei hun T.Llew Jones

220px-ysbryd_plas_nant_esgob_llyfr

a chofio cael mwy o wefr o ddarllen y llyfrau dirgelwch ac ysbrydion fel Ysbryd Plas Nantesgob yn hytrach na’r rhai am y smyglwyr a’r lladron pen ffordd. Un arall o fy hoff awduron oedd Dafydd Parri ac fe ddarllenais holl lyfrau cyfres Y Llewod

9780904864205

a chyfres Cailo y ci defaid coll hefyd.

220px-cailo_5_-_yr_ymdrech_fawr_olaf_i_ddod_o_hyd_ir_ci_defaid_llyfr

Ro’n i’n un o’r genod hynny oedd wrth ei bodd hefo ceffylau hefyd ac yn darllen yn eang amdanyn nhw;  yn lyfrau ffuglen a ffeithiol. A diolch i Emily Huws am y chwip o gyfres – Cyfres Marian – a’r wefr a roddodd darllen nofelau fel Merlyn y Mynydd Mawr, Sidan, Ceffyl a Charafán, Ffrwyn a Chyfrwy a Chwip a Pedoli Pedinc i mi pan yn blentyn. (*dim lluniau ar gael ar y we, sori!)

O ran llyfrau Saesneg, Enid Blyton oedd fy arwres.

Roeddwn i wir wedi fy nghyfareddu gan gyfres The Enchanted Wood a The Faraway Tree ac yn ysu am amser gwely i gael mynd i ddarllen am anturiaethau Silky a Moonface a Saucepan Man a’r bydoedd hud a lledrith oedd yn bodoli ar dop y goeden. Fe ddarllenais hefyd holl gyfresi Amelia Jane, Malory Towers, Famous Five a Secret Seven hefyd. Roeddwn wrth fy modd hefo The Lion, The Witch and The Wardrobe a The Chronicles of Narnia yn ogystal.

SONY DSC

 

  1. b) Ysgol Uwchradd – Cymraeg a Saesneg

Dwi’n meddwl i’r math o lyfrau ro’n i’n eu darllen yn yr ysgol Uwchradd gael eu dylanwadu gan y llyfrau gosod roedd yn rhaid i ni eu darllen.

hd_100522355_01Roeddwn wrth fy modd gydag Y Stafell Ddirgel a dwi’n dal i ddychmygu golygfeydd o’r nofel yna hyd heddiw bob tro dwi’n dreifio ar yr A470 heibio Dolgellau a Brithdir. Roedd Un Nos Ola Leuad hefyd yn ffefryn yn enwedig â minnau wedi fy magu yn ardal y chwareli yn ogystal â nofelau T.Rowland Hughes Chwalfa, O Law i Law a William Jones.

41ktywmh1fl-_sy344_bo1204203200_

O ran nofelau Saesneg dwi’n cofio darllen nofelau’r chwiorydd Brontes a nofelau Jane Austen i gyd ac roeddwn hefyd wrth fy modd gyda nofelau’r byd ffantasi yn enwedig gwaith Tolkien.

33dbdb5b-9686-4573-b9bf-c0cbb91bc275

Mae’r ardal lle cefais fy magu yn Eryri ac o gwmpas pentref Penisarwaun sy’n swatio yng nghesail Yr Wyddfa, yn frith o chwedlau a straeon o bob math am dylwyth teg a chewri a ffynhonnau a thwneli tanddaearol heb sôn am chwedloniaeth y Brenin Arthur. Ac roeddwn i wrth fy modd yn gwrando arnyn nhw yn yr ysgol a gwrando ar Mam yn eu hadrodd. Pan oeddwn i’n blentyn fe dreuliais i oriau yn chwilota am dwneli tanddaearol a oedd yn rhedeg o’r Graig Fawr i’r gaer Geltaidd Pen Dinas y pen arall i’r pentref a hefyd yn ffureta am  ffynhonnau hud. Yn rhyfedd iawn, ddois i fyth o hyd iddyn nhw! Ond yr hyn y gwnes i ei ganfod oedd fy nychymyg byw ac roedd gwrando ar y straeon yma yn gwneud i mi fod eisiau sgwennu straeon fy hunan ac maen nhw yn sicr wedi cael dylanwad ar y nofelau dw i wedi eu hysgrifennu wedi hynny fel Yr Allwedd Aur a Gedonia.

 

Wyt ti’n dal i ddarllen llyfrau plant? Pa rai wyt ti wedi eu hoffi’n ddiweddar?

Dw i’n gwneud dim byd ond darllen llyfrau plant ‘dyddiau yma! Dwn i ddim pa bryd ddarllenais i lyfr i oedolion ddiwethaf a bod yn onest gan fod bywyd yn brysur gyda dau fach o dan bump oed ar yr aelwyd. Ac mae’r ddau wrth eu boddau hefo llyfrau a chael stori gan Mam neu Dad. Mae yna lyfrau ym mhob ystafell yn y tŷ bron ac er bod rhywun yn baglu drostyn nhw weithiau does dim teimlad gwell pan fo un ohonyn nhw yn dod atoch hefo llyfr yn eu llaw ac eisiau eistedd ar eich glin i gael stori.

Mae Cian Harri, sy’n 5 wrth ei fodd ar y funud gyda llyfrau Julia Donaldson fel Y Gryffalo, Plentyn Y Gryffalo, Stick Man,  a The Snail And the Whale ohonynt wedi eu cyfieithu i’r Gymraeg felly rydym yn eu darllen yn y ddwy iaith. Ac un o’i hoff lyfrau erioed yw’r Ych-a-feiliaid, cyfiiethiad doniol iawn Tudur Dylan Jones o lyfr Sam Lloyd.

512yocugdpl-_sx258_bo1204203200_

Dw i hefyd yn mwynhau darllen straeon i blant ar odl – mae’r rhythm yn helpu i symud y stori yn ei blaen ac yn helpu plant i ddysgu geiriau newydd yn fy marn i ac i odli! Mae Lois Rhodd, sy’n flwydd a hanner, hefo crysh mawr ar Jac y Jwc dwi’n amau ac wrth ei bodd hefo straeon newydd Sali Mali a “Wc yr Wc”!

9781845120030_z

 

Pwy ydi dy hoff ddylunydd/arlunydd llyfrau? Pam?

 Mae gwaith Alex Scheffler yn apelio yn sicr.

axel-scheffler

Mae yna hiwmor annwyl yn perthyn i’w waith yn y ffordd mae’n gallu gwneud i fwystfilod sydd i fod i ymddangos yn frawychus, fel Y Gryffalo, edrych yn hoffus.

 

Be nath i ti ddechrau sgwennu?

Cystadlu mewn Eisteddfodau! Dwi’n cofio ennill tlws y Prif Lenor yn Eisteddfod Bentref Penisarwaun am y tro cyntaf a finnau’n rhyw 9 oed a’r beirniad yn fy ngalw i’r llwyfan ac yn gafael yn fy llaw a sbïo i fyw fy llygaid a holi, “wnei di addo un peth i mi, wnei di barhau i ysgrifennu.” Mae’n sicr yn rhoi hwb i chi – fe wnaeth hynny i rywun swil fel fi yn bendant – un a fyddai’n cochi ar ddim – ac yn rhoi’r hyder yna i chi gario ymlaen. Ac mi rydach chi wastad yn gallu cuddio tu ôl i ffugenw drwy gystadlu mewn Eisteddfod, oedd yn apelio! Fe fues yn ffodus i ennill y Goron yn Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd yn ddiweddarach a gwobrau llenyddol mewn Eisteddfodau eraill wedi hynny, a dw i’n grediniol na fydden ni wedi cael yr hyder i gyhoeddi llyfr oni bai i mi gael yr hwb hynny o gystadlu mewn Eisteddfodau, yn ogystal â’r anogaeth ar yr aelwyd.

urdd-02

 

Be wyt ti’n ei fwynhau fwya am sgwennu?

Rhoi’r atalnod llawn olaf ar ddiwedd y drafft cyntaf! Dydi sgwennu ddim yn dod yn hawdd i mi o gwbl. Mae golchi llestri, ll’nau, smwddio …. unrhyw beth yn haws na thrio gwagio eich pen i’r dudalen wag yna ar y sgrin wrth geisio sgwennu rhywbeth o’r newydd. Mae’n broses hir a phoenus yn fy mhrofiad i! Ond be dw i wir yn ei fwynhau ydi cael mynd yn ôl at y drafft cyntaf hwnnw a’i olygu a rhoi sglein arno. A hyd yn oed wedyn bydd yna rhai paragraffau neu frawddegau yn jario. Ond does dim i guro’r profiad pan fyddwch yn dreifio’r car neu’n gwneud rhywbeth hollol amherthnasol ac fe ddaw’r hyn ‘dach chi’n drio ei ddweud fel bollt o rywle ac mae’n rhaid i chi ruthro i’w sgwennu i lawr (fel arfer am  3 o’r gloch y bore!) Ond yn rhyfedd iawn mae hynny yn rhoi gwefr i mi!

 Dwed chydig am dy nofel ddiweddara i blant.

Y nofel ddiwetha’ i mi ei chyhoeddi oedd Y Bws Hud ac O.M.B sy’n rhan o Gyfres Clec gan Wasg Carreg Gwalch.

9781845275723

Dwy stori fer i blant 6+ sydd yma ac mae un yn adrodd hanes merch fusneslyd o’r enw Mabli Haf sy’n mynd ar daith gofiadwy ar y Bws Hud a’r llall yn adrodd hanes y cawr clên O.M.B (neu Orig Mwyn Benfawr) sy’n trio annog pobl i fod yn fwy caredig wrth yr amgylchedd. ( * mae adolygiad o’r llyfr ar y blog hwn – rhowch y teitl yn y bocs chwilio)

Pa lyfr(au) plant sydd ar y ffordd nesa gen ti?

 Does gen i ddim byd penodol ar y gweill ond mae gen i ddigon o ysbrydoliaeth hefo’r ddau fach yn porthi’r dychymyg yn ddyddiol a llond pen o syniadau yn stiwio. Dod o hyd i’r amser sy’n anodd i’w gwagio nhw ar dudalen!

Diolch Eurgain – gobeithio y cei di gyfle i sgwennu mwy cyn bo hir!

 

 

 

Diwrnod y Llyfr 2017

Published Mawrth 3, 2017 by gwanas

Da ydi Diwrnod y Llyfr – sydd bellach fwy neu lai yn Wythnos y Llyfr gan fod ysgolion weithiau’n cael trafferth cyfyngu’r gweithgareddau llyfryddol i un diwrnod, diolch i ymarferion Steddfod yr Urdd, gwersi nofio/beicio ac ati.

IMG_1398

Mi fues i yn Ysgol y Traeth, Bermo (uchod) ar ddydd Mawrth, fel rhan o Wythnos Cŵl Cymru Ysgol y Traeth. Gweithdy sgwennu efo Blwyddyn 6 yna darllen straeon efo’r plant iau: Coeden Cadi a Stori’r Botel sôs coch allan o Straeon Tic Toc, a rhagflas o Cadi dan y Dŵr:

unknownstraeon_tic_toc

A dyma un o luniau bras Cadi dan y Dŵr ( fydd allan cyn Setddfod yr Urdd!):

cadi2-page31

Nefi, mi ges i hwyl efo plant hyfryd y Bermo! Dwi’n gobeithio cael lluniau cyn bo hir. Mi wnes i anghofio tynnu rhai – ro’n i’n rhy brysur yn darllen a chofnodi eu syniadau nhw.

Wedyn ddydd Mercher, ro’n i ar lan Llyn Tegid, y Bala fel rhan o gynllun Mission Explore Parc Cenedlaethol Eryri efo plant yr ardal:

imageimageimage-4

yn gwneud pethau difyr yn yr awyr agored, fel sbio ar drychfilod a baw anfeiliaid a chreu lluniau a cherfluniau efo dail a brigau ac ati, a gwneud dafad allan o ddafad! Wedyn creu chwedlau newydd sbon ar ôl cinio. Mae gan blant ardal Penllyn ddychymyg byw a syniadau gwych!

Yna, ddydd Iau, mi fues i yn Ysgol Glan y Môr, Pwllheli efo disgyblion Blwyddyn 8 a 10 yn trafod darllen, llyfrau yn gyffredinol a chreu cymeriadau gwych a chwbl unigryw ac annisgwyl y mae’n RHAID i rywun sgwennu amdanyn nhw ryw ben.

image-2image-1image-3

Yn y cyfamser, roedd ysgolion dros Gymru yn dathlu llyfrau ac yn rhoi lluniau ar Twitter. Ac ro’n i wedi gwirioni bod plant Ysgol Gynradd Cwmbrân wedi rhoi sylw i Coeden Cadi!

imageimage

Dwi’m yn siŵr be oedden nhw’n ei wneud yn union, ond mae’n edrych yn hwyl! Braf gweld ysgolion yn rhoi sylw i lyfrau plant sydd wedi eu sgwennu gan awduron o Gymru – diolch yn fawr i blant ac athrawon Ysgol Gynradd Cwmbrân. Caru chi i gyd!

Nofel Oi (YA) arbennig

Published Chwefror 20, 2017 by gwanas

Dwi newydd orffen Under a Painted Sky, nofel gan Stacey Lee, Americanes o dras Tseinieg.

image

Dwi isio sôn amdani oherwydd fy mod i wedi mwynhau bob eiliad o’i darllen. Bywyd ar yr Oregon Trail yn 1849, cowbois, miwsig, ceffylau, nadroedd, hiliaeth a chymeriadau gwych fel Andy/Annamae, y ferch ddu sy’n chwilio am ei brawd ac sy’n llawn gwirioneddau am fywyd, Cay y cowboi gwyllt sy’n ffansïo bob dim mewn sgert, Peety o Mecsico sy’n deall ceffylau i’r dim, West y cowboi â chyfrinachau, a Samantha ei hun, gafodd ei geni ym mlwyddyn y neidr. Anlwcus i rai…

Nofel wych ar gyfer oedolion ifanc a phobl o unrhyw oed sy’n mwynhau stori dda. O am gael nofelau 372 tudalen fel hyn yn Gymraeg –  wedi eu hanelu ar gyfer OI. O na fyddai’r cyllid ar gael. O na fyddai llyfrau plant ac OI yn cael y sylw a’r parch maen nhw’n ei haeddu.

Ac os dach chi’n meddwl na wnewch chi fwynhau nofel hanesyddol heb sôn am un am y gorllewin gwyllt, dwi’n eitha siwr y gwnaiff hon newid eich meddwl chi.

A hon oedd nofel gynta’r awdur!

image

A dyma linc i un o’r ‘trailers’ mae pobl ifanc America’n cael eu hannog i’w gwneud i dynnu sylw at nofelau OI…

Hoff lyfrau Gwen Redvers Jones

Published Chwefror 19, 2017 by gwanas

Gwen Redvers Jones ydi’r awdures ddiweddara i ateb fy nghwestiynau i. Dyma rai o’i llyfrau hi:

A dyma lun a gwybodaeth amdani – ychydig iawn o luniau o Gwen sydd ar y we – dyma’r unig ddau ddois i o hyd iddyn nhw!  Fel y gwelwch chi, mi gafodd ei geni ym Mlaenau Ffestiniog a byw yn Y Friog, Dolgellau, Penmynydd a Llangefni ond mae’n byw yng Nghaerfyrddin ers blynyddoedd bellach – mae’n defnyddio ‘e’ nid ‘o’ yn ei sgwrs erbyn hyn, fel y gwelwch yn nes ymlaen… Mae wedi bod yn gyfieithydd ac yn athrawes yn ogystal ag awdures llyfrau plant, ac mae’n amlwg wrth ei bodd efo plant – a chwerthin!
img_3862
img_3863
Os nad ydach chi’n gyfarwydd â’i llyfrau, chwiliwch amdanyn nhw, maen nhw’n werth eu darllen, ac mi enillodd wobr Tir naNog deirgwaith – yn 1984 am Herio’r Cestyll, yn 1992 efo Broc Môr ac yn 1998 am Dyddiau Cŵn, nofel ar gyfer yr arddegau yn adrodd hanes merch ddeunaw oed sy’n syrthio mewn cariad â hipi golygus ac yn cael ei denu gan ryddid ei ffordd o fyw.
getimg
Gyda llaw, yn 2010, mi gyhoeddodd hithau nofel i blant am hanes brwydr pobl Llangyndeyrn i beidio  chael eu boddi – sef pwnc nofel ddiweddar Myrddin ap Dafydd, Yr Argae Haearn. Achub y Cwm ydi teitl nofel Gwen:
getimg-4
A dyma adolygiad ohoni:
Adolygiad Gwales

Nofel i blant ar ffurf dyddiadur yw Achub y Cwm sy’n adrodd hanes y bygythiad i bentref a chymuned Llangyndeyrn yn 1963. Yn y cyfnod hwnnw, roedd Cwm y Gwendraeth Fach mewn perygl o gael ei foddi i gyflenwi dŵr i Abertawe. Ysbrydolwyd yr awdures i ysgrifennu’r llyfr am frwydr y pentref gan iddi fyw yno am nifer o flynyddoedd. Cyn mynd ati i ysgrifennu’r llyfr, anfonodd holiadur at nifer o bobl yn y cwm a defnyddio’r wybodaeth a dderbyniodd fel sail ar gyfer y nofel.

Mae’n cyflwyno’r hanes ar ffurf dyddiadur merch fferm 10 oed o’r enw Rebeca Gwenllian Jones. Yn raddol, daw Rebeca i ddeall beth sy’n poeni ei rhieni ac oedolion eraill Llangyndeyrn, a’r bygythiad o Abertawe. Mae hi a’i ffrindiau’n awyddus iawn i helpu’r pentrefwyr yn eu brwydr i achub y fro a’u cartrefi. Dan arweiniad Rebeca a’i ffrind Buddug, mae plant y pentref yn mynd ati i sefydlu Cymdeithas Cyndeyrn gan gyfarfod yn y sied wair i feddwl am syniadau er mwyn atal Abertawe rhag boddi’r cwm. Maen nhw’n mynd ati i batrolio’r pentref, protestio, codi arian a cholli’r ysgol i fynd i orymdeithio, ymhlith pethau eraill.

Mae’r cyfan wedi’i ysgrifennu’n dda ar gyfer plant, a’r anturiaethau’n atgoffa rhywun o lyfrau Secret Seven a Famous Five Enid Blyton erstalwm. Cawn ddarlun o fywyd y cyfnod lle roedd plant yn gorfod sefyll yr arholiad 11+, a’r gymdeithas i gyd yn cymryd rhan yng ngweithgareddau’r pentref a’r capel. Mae’n ffordd dda o gyflwyno’r cyfnod i blant a chyflwyno hanes go iawn a ddylai fod ar gof a chadw. Mae’r awdures wedi llwyddo i wneud hyn yn dda mewn arddull addas ar gyfer plant, a byddai’n dda gweld mwy o hyn yn digwydd yn y dyfodol fel bod plant Cymru heddiw yn dysgu am ddigwyddiadau pwysig yn hanes eu gwlad.

Nest Gwilym

A dyma ei hatebion i fy nghwestiynau arferol:
  1. Pa lyfrau oeddet ti’n eu hoffi yn blentyn?
  2. a) Ysgol Gynradd  – Cymraeg a Saesneg:Luned Bengoch,  Wind  in  the  Willows,  Alice  in  Wonderland,  Llyfrau  Enid  Blyton,  Black  Beauty  a  Children  of  The  New  Forest.

    the_children_of_the_new_forest_-_1911_book_cover

  3. b) Ysgol Uwchradd – Cymraeg a SaesnegCyfres  Anne  of  Green  Gables,  Llyfrau  What  Katie  Did  ac  yn  y  blaen,  Little  Women  ac  yn  y blaen,  Llyfrau  T. Rowland Huws  a  Cysgod  y  Cryman,  Wuthering  Heights,  Tess of the d’Urburvilles,  Jane  Eyre,  Llyfrau  Ernest  Hemingway,  Graeme  Greene  a  John  Steinbeck.

9780863833991-uk-300

  1. Wyt ti’n dal i ddarllen llyfrau plant? Pa rai wyt ti wedi eu hoffi’n ddiweddar?

Cywilydd mawr. Wedi  i’r  wyresau  a’r  ŵyr  dyfu i fyny  rhois  y  gorau  iddi.

  1. Pwy ydi dy hoff ddylunydd/arlunydd llyfrau? Pam?

Cywilydd  arall,  dydw  i  ddim  yn  cofio  ei  henw,  Saesnes  yw  hi  ac  mae’n  byw  yn  y  gogledd.  Ar  hyn  o bryd  dydw  i  ddim  wedi  dechrau  cerdded  i  fyny’r  grisiau  a  dydw  i  ddim  yn  gallu  cael  gafael  ar  “Psst!  Ti’n  Grêt”. Hi  wnaeth  y  dylunio  yn  hwnnw.  Mae’r  darluniau  mor  fyw.  *Nodyn gan Bethan – yn ôl y wybodaeth ar gwales.com, Eric Heyman ydi’r arlunydd, ond nid yn edrych fel arddull Eric i mi… unrhyw un yn gwybod pwy ydi hi?   **Wedi cael nodyn gan Wasg Gomer – Helen Flook ydi hi! Byw yn Abergwyngregyn ac wedi darlunio cannoedd o lyfrau, yn cynnwys Cyfres Lolipop i gyd.

helen

Clawr Psst! Ti’n grêt
getimg
Adolygiad Gwales o Psst! Ti’n grêt!

Symud tŷ, gadael ffrindiau, cynefino â chartref newydd … na, dydi hi ddim yn hawdd ar Siôn. Mae’r llyfr hwn, sydd yn un o’r gyfres boblogaidd Lolipop, yn mynd i’r afael â’r holl helbul hwnnw o godi pac, er mwyn i dad Siôn brynu fferm fwy o faint, ond ydi pethau mor ddychrynllyd â hynny? Mae gan Siôn ffrind arbennig iawn sy’n llechu yn y cefndir ac yn cynnig help llaw pan fo angen.

Hanes Siôn a’r ffrind anghyffredin hwn sydd yn y gyfrol, ac mae’r cyfrinachau y mae’r ddau yn eu rhannu yn fendigedig o ddoniol ar adegau. Pan mae Anti Agi – y fodryb gas – yn dod i aros, mae’r triciau yn ddiddiwedd. Druan ohoni! Mae’r ffaith mai Siôn yw’r unig berson yn y byd sy’n gallu gweld a chlywed Pst yn siŵr o chwarae ar ddychymyg unrhyw ddarllenydd ifanc.

Dyma lyfr hawdd dros ben i’w ddarllen ac mae’n llawn o ddarluniau lliwgar. Mae’n un addas iawn ar gyfer plant i’w ddarllen neu fel stori i’w rhannu cyn cysgu.

Peidiwch â phoeni, tydi Pst, y ffrind unigryw, ddim mor arswydus â hynny.

Llinos Griffin

  1. Be nath i ti ddechrau sgwennu?         Darllen  a  chwarae  oedd  fy  hobiau’n  blentyn  a  phan  oedd  yn  bwrw  glaw a  finnau  ddim  yn  gallu  myynd  allan  i  chwarae  roeddwn  i’n  ysgrifennu  fy  storiau  fy  hun,  Mae  fy  “llyfr”  cyntaf  dal  yn  dal  ‘da  fi.  Ro’n  i’n  saith  oed  ac  roedd  e’n  Saesneg!
  1. Be wyt ti’n ei fwynhau fwya am sgwennu?         Hoffi  creu  cymeriadau  a  synnu  wrth  eu  gweld  yn datblygu.  Hoffi  creu  sefyllfaoedd  a  llefydd  gwahanol.  Hoffi  gweld  sut  mae  llyfr  yn   dod  i  ben  gan  nad  oes  ‘da  fi’r  syniad  lleia’  cyn  dechrau.
  1. Dwed chydig am dy nofel ddiweddara i blant.“Merlyn  y  Nos”  sef  nofel  am  Handel,  ebol  bach  sy’n  gweithio  dan  ddaear  a’r  berthynas  arbennig  sydd  rhyngddo  fe  a Mathew  Morgan,  y  bachgen  ifanc  sy’n  gweithio  gyda  fe  dan  ddaear.  Gobeithio  ei  fod  yn  rhoi  darlun  o  fywyd  y  cyfnod  mewn  cwm  glofaol  ar  ôl  y  Rhyfel  Mawr.   “Mathew  Mowth  Organ  A  Fi”  oedd  y  teitl  gwreiddiol  ond  fe’i  newidiwyd  gan  y  panel! *Nodyn gan Bethan – llawer gwell gen i’r teitl gwreiddiol!getimg-1

Diolch am hynna, Gwen.

Mae llawer o’r llyfrau uchod allan o brint bellach ond tybed ydi hi’n bryd ail-gyhoeddi rhai ohonyn nhw? Ac mi wnes i adolygu Merlyn y Nos ar y blog hwn ar Fehefin 27 2014 (rhowch y teitl yn y bocs chwilio ar y dde) a rhoi 4 seren allan o 5 iddi ar wefan gwales.com!

Cynhadledd Pobl Llyfrau

Published Chwefror 10, 2017 by gwanas

Heddiw, mi ges i ddiwrnod hyfryd, difyr a llawn syniadau yng Nghynhadledd Undydd i Gyhoeddwyr a Llyfrwerthwyr  yn Llety Parc, Abersytwyth.

Ro’n i’n aelod o banel oedd yn trafod “Llyfrau i blant  a phobl ifanc – beth yw’r arlwy delfrydol?”

c4uyeivwcairoom

Siwan Rosser oedd yn cadeirio a dyma’r panel:

Myrddin ap Dafydd (Cyhoeddwr), Eirian James (Llyfrwerthwr), Bethan Gwanas (fi). Roedd  Nia Gruffydd (Llyfrgellydd yng Nghaernarfon) i fod efo ni ond roedd hi’n sal. Brysia wella, Nia.

A be oedd yr arlwy delfrydol yn ein barn ni? Mwy o lyfrau gwreiddiol i blant 8 oed +. Mae ‘na hen ddigon i blant bach yndoes? Mae angen mwy ar gyfer yr arddegau hŷn yn bendant, a dwi wedi cynnig ‘Llyfrau OI’ (oi!) (oedolion ifanc) ar gyfer llyfrau YA ( young adult). Licio fo? Ac ro’n i’n teimlo’n gryf bod angen mwy o ddynion i sgwennu ar gyfer yr oedran yna. Ers colli Gareth F, chydig iawn o ddynion sy’n sgwennu ar gyfer plant rwan. Ble maen nhw? Yn sgwennu ar gyfer y teledu?

Be am rywun fel Rhys Gwynfor?

p0358zwx

 Rhys (sy’n dod o ardal Corwen) oedd canwr Jessop a’r Sgweiri – enillwyr Cân i Gymru yn 2013 efo Mynd i Gorwen Hefo Alys. A dwi’n gwybod ei fod o’n gallu sgwennu – cofio gweld pethau sgwennodd o yn yr ysgol, a dwi’n 99% siwr mai sgwennu creadigol wnaeth o yn y coleg.
Neu Tudur Owen?
tudur-owen-the-ll-factor-ed-fringe-review
Eisoes wedi profi ei fod yn sgwennwr. Roedd ‘Y Sw’ yn ardderchog, jest y peth ar gyfer y gynulleidfa OI.
415dxae0cl-_sy344_bo1204203200_
Gawn ni fwy, plis Tudur? Gan gadw yr OIs mewn cof?
A dwi’n gwybod bod gan Geraint, neu Ger, o sioe Geth a Ger ar Radio Cymru, ddiddordeb mawr mewn llyfrau. Synnwn i daten na fyddai yntau’n gallu sgwennu llyfrau ar gyfer plant 8+ – Geth a Ger efo’i gilydd o bosib? (Ger sydd ar y dde gyda llaw)
p026v193
A dwi wedi bod yn trio perswadio Arwel Pod Roberts ( gŵr Lleucu Roberts) i sgwennu llyfrau plant ers blynyddoedd. Mae o eisoes wedi sgwennu llwyth o gerddi gwallgo bost, dramau ac ambell stori fer.
41jcgemlzfl-_sx353_bo1204203200_
Ond mae cyfieithu’n talu’n llawer, llawer gwell na sgwennu llyfrau plant, ga drapia!
Ac mae’r nofelwyr arferol, fel Dewi Prysor, Llwyd Owen ac ati wedi arfer efo cyflogau mwy y byd oedolion. Hm.
Dach chi’n gwbod be sydd ei angen? I’r Eisteddfod Genedlaethol osod rhywbeth fel ‘Nofel ar gyfer oedolion Ifanc’ neu ‘i blant 12-16 oed’ ar gyfer Gwobr Goffa Daniel Owen neu’r Fedal Ryddiaith. Roedd hynny’n digwydd ers talwm… Gwres o’r Gorllewin gan Ifor Wyn Williams enillodd y fedal yn 1971. Ac Irma Chilton enillodd yn 1989 efo Mochyn Gwydr.
51kg27fkw8l
O, ac mi wnes i gyfarfod un o ffans pennaf Gwrach y Gwyllt heddiw – Vikki sydd wedi agor siop lyfrau Cymraeg yng Nghaerffili – Llyfrau’r Enfys. Dyma ni yn gneud stumiau gwirion.Gormod o goffi…
16602639_580813922089187_1451798243923167220_n