Ysgol Maesincla

Published Mai 22, 2017 by gwanas

Dyma i chi lun o griw Bl 5 Ysgol Maesincla, Caernarfon – a dwi yn eu canol nhw!

Bethan Gwanas

Mi ges i awr o siarad am lyfrau a darllen a sgwennu efo nhw, a nefi, roedd ‘na chwerthin! Roedden nhw’n griw gwych, arbennig o hwyliog, a wnaethon nhw ddim dal dig am fy mod i’n hwyr… ro’n i wedi mynd i Ysgol yr Hendre ( dyyyh) ac wedyn wedi mynd ar goll yn trio dod o hyd i’r ysgol gywir ynghanol strydoedd Maesincla. Na, dydi Caernarfon ddim yn fawr – ond mae’n fwy nag o’n i wedi sylweddoli!

IMG_0195

Dim syniad be dwi’n ei ddeud fan hyn. Rhywbeth am Gwylliaid yn ôl clawr y llyfr yn fy llaw.

51l62jze4CL

Ond dwi’n meddwl mai Pen Dafad oedd yn apelio at yr hogia…

Dwi’n mynd yn ôl yno fis Medi – a dwi’n addo bod yno’n GYNNAR!

Trwy’r Darlun

Published Mai 17, 2017 by gwanas

Dw i newydd orffen hon, ac yn methu credu nad o’n i wedi ei darllen cyn hyn, na chwaith bod neb WEDI DEUD WRTHA I Y BYDDWN I’N EI MWYNHAU HI GYMAINT! Felly dw i’n deud wrthach chi, rwan, iawn?

image

Os ydach chi, fel fi, yn hoffi straeon ffantasi am fydoedd eraill od, llawn hud a lledrith a chreaduriaid annisgwyl (fel y Cnorc – caru fo!) sy’n dangos chwip o ddychymyg ar ran yr awdur, mae hon yn WYCH!

image

Nofel gyntaf erioed Manon Steffan Ros oedd hon, nôl yn 2008. Sbiwch ifanc ydi hi yn y llun! Nid ei bod hi’n edrych yn hen rwan, wrth gwrs…

Mae’r nofel wedi ei hanelu at blant 9-13 oed fel rhan o Gyfres yr Onnen. Bachgen ydi’r prif gymeriad – Cledwyn, sydd ar fin mynd i Ysgol Uwchradd Tywyn, ond mae ei chwaer fawr o, Siân yn bwysig iawn i’r stori hefyd. Be wnes i ei fwynhau ydi’r ffaith nad oes yr un o’r ddau gymeriad yn berffaith, ond rydan ni’n dal i’w hoffi nhw – efallai oherwydd hynny. Dan ni’n gallu credu eu bod nhw’n wir, ac o’r herwydd, mae’r byd trwy’r darlun yn teimlo’n wir hefyd.

Mi wnes i hefyd fwynhau’r ffaith ei bod wedi ei gosod yn gadarn yn ardal Tywyn ac Aberdyfi. Mae ‘Clychau Aberdyfi’ yn bwysig ynddi er enghraifft – cân ro’n i wedi credu oedd yn un draddodiadol Gymreig, ond na, mae’n debyg mai ymddangos yn Saesneg wnaeth hi gynta, yn 1785! Hm…be nesa?

Ta waeth, mi wnes i syrthio mewn cariad efo cymeriad Gili Dŵ, sy’n methu deud ‘r’, ac mi wnewch chithau hefyd. Mi fydd y Marach a’r Abarimon yn aros yn y cof hefyd, a’r hen Gnorc bach druan. O, a gesiwch ble mae Gili Dŵ yn byw? Yn ‘Pendramwnwgl’! Sef enw fy hoff gân erioed gan dad Manon, Steve Eaves.

Dyma i chi dudalen yn agos at ddechrau’r stori i roi blas i chi:

image

Ia, eich gadael ar ymyl y dibyn yn fanna – neu ar ‘glo crog’ fel y cafodd ei benderfynu gan Elgan o Ysgol Cerrig-y-drudion ar raglen radio Aled Hughes bore ma – dyna fydd y term swyddogol am ‘cliffhanger’ o hyn ymlaen. Diolch am siarad cystal am lyfrau a dy lyfrgell, Elgan! Hen bryd cael barn plant am lyfrau plant, yn hytrach nac oedolion dragwyddol!

Gyda llaw, dyma ddarn gafodd ei gyhoeddi ar gwales.com pan gafodd Trwy’r Darlun ei gyhoeddi gyntaf:

Cafodd Manon y syniad am y stori ar ôl genedigaeth ei mab, Efan, yn 2005. Teimlodd dristwch na fyddai ei mab byth yn dod i adnabod ei Nain, oherwydd collodd Manon ei mam i gancr yn 2003. Yn hytrach na gweld ei Nain mewn hen luniau’n unig, penderfynodd Manon lunio stori’n cynnwys ei mam fel un o’r prif gymeriadau, gan obeithio y byddai Efan yn adnabod ychydig mwy arni drwy’r stori yn y dyfodol.
Mae sawl elfen arall o fywyd yr awdures ifanc yn cael eu hadlewyrchu yn y nofel. Gwlad hudol Crug yn y stori yw ardal enedigol ei mam ym Mryncrug; mae cymeriad Cledwyn yn y nofel wedi deillio o lun o hen berthynas iddi; ac mae Manon bellach yn byw yn ardal Aberdyfi, lle mae’r prif gymeriadau’n byw.

Meddai Meinir Edwards, Golygydd Y Lolfa, “Dyma nofel ffres, llawn dychymyg. Mae Manon Steffan Ros yn awdures ifanc, newydd, gyffrous. Rwy’n siwr y clywn ni dipyn mwy amdani hi, a’i nofelau, yn y dyfodol.”

Roeddet ti’n iawn, Meinir! Mi enillodd y dilyniant, Trwy’r Tonnau, wobr Tir naN-og a dwi’n ysu i ddarllen honno rwan.

Adolygu

Published Mai 9, 2017 by gwanas

Difyr oedd darllen adolygiad Bethan Bryn o Ymbelydredd yn Y Wawr, cylchgrawn Mudiad Merched y Wawr.

IMG_3931

Roedd hi’n dweud nad oedd ganddi gymhwyster i adolygu llyfr; nad oedd yn llenor, bardd, beirniad llenyddol nac yn gweithio o fewn y maes llenyddol. Wel diolch byth am hynny ddyweda i! Mae ei hadolygiad yn un campus ac yn llawer mwy perthnasol a diddorol oherwydd nad oes ganddi ‘gymhwyster.’

Yn fy marn i, mae bod yn ddarllenydd yn hen ddigon o gymhwyster. Pam fod raid cyfyngu adolygiadau o lyfrau i’r un hen leisiau dragwyddol? Mae angen amrywiaeth barn, yn union fel mae angen amrywiaeth o ddeunydd darllen yn y Gymraeg. Ac mae barn Bethan Bryn cyn bwysiced bob tamed â barn unrhyw un arall.

Mae llyfrau Cymraeg angen sylw; mae angen mwy  o adolygu, ac mae hi’n syrffedus o anodd dod o hyd i bobl sy’n fodlon cyhoeddi eu barn. Maen nhw’n gwrthod gan amlaf oherwydd eu bod yn teimlo nad yw eu barn yn cyfrif, nad ydyn nhw’n ddigon pwysig, neu ddim yn ‘llais’ yn y byd llyfrau.

Lol botes! Dyna be sy’n gwneud adolygiadau ‘Tri ar y Tro’ yn Golwg mor ddifyr: mae gynnoch chi 3 llais o gefndir cwbl wahanol sy’n aml yn anghytuno am y llyfr/drama dan sylw, wedyn mae hynny’n gallu gwneud i chi fod eisiau darllen y llyfr neu fynd i weld y ddrama eich hunan, i weld drosoch chi eich hun.

Mae llyfrau ar gael i bawb. ‘Rhydd i bob meddwl ei farn, ac i bob barn ei llafar.’

Pam fod raid i gerddor fel Bethan Bryn gyfyngu ei hun i drafod y byd cerddorol? Mi sgwennodd chwip o adolygiad ac mi hoffwn i weld mwy o adolygiadau fel hyn os gwelwch yn dda.

maxresdefault

Braf fyddai gweld plant, yn hytrach nac oedolion yn adolygu llyfrau plant hefyd.

Mae angen platfform i farn plant Cymru – ond yn y cyfamser, mae croeso i chi yrru eich adolygiadau ata i i’w cynnwys ar y blog yma.

O, gyda llaw, dyma be fues i’n ei neud bore ma:

C_YPfBkXsAA7GpK

Darllen straeon i blant bach Meithrinfa Seren Fach, y Brithdir – a phawb yn ein pyjamas!

 

 

Mwy am gystadleuaeth Llyfrau Ysgolion Cymru

Published Mai 8, 2017 by gwanas

Dw i ddim yn gwybod be oedd dewisiadau llyfrau ysgolion siroedd eraill, ond dwi i wedi cael gwybod be oedd y drefn yng Ngwynedd yn ystod y rowndiau sirol a gynhaliwyd yn ystod mis Mawrth eleni:

“Yng Ngwynedd cafwyd 16 ysgol yn cystadlu (53 o dimau) – sy’n ffigwr digon derbyniol.

Y patrwm arferol sy’n cael ei weld ydy fod ysgol yn dewis un llyfr Cymraeg gwreiddiol a’r ail lyfr yn addasiad.  Mae llais y plentyn yn cael sylw amlwg yn y dewisiadau yn aml sy’n egluro poblogrwydd Mr Ffiaidd.

Na Nel a Saith Selog oedd y llyfrau mwyaf poblogaidd ymysg disgyblion blwyddyn 3 a 4.

getimg

Mr Ffiaidd, Charlie a’r Ffatri siocled a Yr Argae Haearn oedd y llyfrau mwyaf poblogaidd ymysg disgyblion blwyddyn 5 a 6.

image

Ond dw i’n digwydd gwybod bod Ysgol Edern

logoEdern_400x400

(ysgol sy’n ennill yn aml iawn, iawn) wedi dewis dau lyfr gwreiddiol. Da iawn chi! A phob lwc yn y rownd genedlaethol fis Mehefin… dw i’n gwybod mai dyma fydd un o’u dewisiadau nhw bryd hynny:

getimg-4

Cystadleuaeth Llyfrau Ysgolion Cymru

Published Ebrill 29, 2017 by gwanas

Mae’n siwr bod y rhan fwyaf o ysgolion cynradd sydd wedi cymryd rhan yn y gystadleuaeth flynyddol hon wedi bod, neu ar fin mynd drwy’r rowndiau sirol bellach. Mae’n gystadleuaeth wych a hynod bwysig ar gyfer hyrwyddo llyfrau a darllen.

2744.14801.file.eng.Tlws-Anwen-Tydu-Bl-3-a-4-2011.542.400

Ysgol Dyffryn Banw (Powys) – Enillwyr Blynyddoedd 3 a 4. 2011

Nid yn unig mae’n annog plant i drafod a pherfformio darnau o’r llyfrau ond mae’r rhai sy’n cyrraedd y rownd derfynol yn cael llyfr am ddim!

2743.14799.file.cym.Tlws-Anwen-Tydu-Bl-5-a-6-2011.600.400

Ysgol Gymraeg Treganna a Than yr Eos (Caerdydd) – Enillwyr Blynyddoedd 5 a 6. 2011

A gwobrau ariannol i’r ysgolion. Gwych.

Ond mae gen i gwyn: mae’r ysgolion yn gorfod dewis o restr llyfrau sy’n cael eu dewis gan bwyllgor y Cyngor Llyfrau. Dyma i chi’r rhai sirol ar gyfer 2017:

darllen dros gymru 56

Llwyth o lyfrau da. Ond mae David Walliams a Roald Dahl yn eu canol nhw. Rwan ta, gan fod athrawon yn bobl brysur tu hwnt, efo hen ddigon ar eu platiau fel mae hi, faint ohonyn nhw sy’n mynd i drafferthu darllen pob un er mwyn dewis pa rai i’w perfformio a’u trafod? Onid yw’r demtasiwn i fynd am y rhai enwog, y rhai y bydd y plant yn gwybod amdanyn nhw yn barod, yn ormod? Felly oni fydd y rhai gwreiddiol Cymraeg, sef y rhai SYDD ANGEN y sylw a’r gwerthiant, yn cael eu hanwybyddu? Pam na fedr y rhestr gael ei chyfyngu i rai gwreiddiol yn unig?

Os oes ‘na brinder rhai gwreiddiol Cymraeg, wel mae angen buddsoddi, ‘does? Ar y linc isod mae rhestr o’r 10 llyfr i blant werthodd orau yn ystod Mawrth 2017. Pob un wan jac yn addasiad:

http://www.gwales.com/ecat/?sf_ecat_id=1133&interest=0&available=0&tsid=2

Sori i swnio fel tiwn gron, ond mae hynna, i mi, yn sefyllfa hynod drist.

Yn ôl at y gystadleuaeth. Dyma ddewis rownd sirol y criw Bl 3 a 4:

3 a4

Mwy o rai Cymraeg fan hyn, diolch byth (a Coeden Cadi – ieee!). Difyr fyddai cael gwybod faint o ysgolion ddewisodd drafod a pherfformio addasiadau yn y ddau gategori. Efallai bod fy ofnau’n gwbl anghywir, wrth gwrs. Ond dwi’n amau…

Wedyn dyma’r dewis ar gyfer y rowndiau cenedlaethol:

cen 56

Tri addasiad – a dau yn hynod adnabyddus eto… hm.

A’r dewis i Bl 3 a 4:

cen 34

Dau addasiad eto. Sgwn i pa rai gaiff eu dewis? Pa rai fyddech chi’n eu dewis i’w trafod a’u perfformio?

Pob lwc i bawb sy’n cystadlu beth bynnag. Mae’r trafod a’r perfformio wastad mor dda yn y rowndiau cenedlaethol, mae’n bechod nad oes modd i mwy o bobl eu gweld a’u clywed wrthi. Mae ‘na ambell berfformiad ar gael ar youtube, ond dydi safon y ffilmio ddim yn wych, gyda phob parch! Bechod na fyddai’r cyfryngau yn ymddiddori mwy yn y gystadleuaeth ynde?

Ond dyna fo, nid pawb sy’n credu bod llyfrau yn bwysig. Ond sbiwch ar y llun yma o Irac:C-Y4Dv_XUAUeN9L

Ydyn, mae gwerthwyr llyfrau yn eu cadw allan ar y stryd. Does dim angen poeni am law yn eu difetha, ond yn bwysicach, does dim angen poeni am bobl yn eu dwyn chwaith! Pam? Oherwydd, yn ôl y llyfrwerthwyr:

“The reader does not steal and the thief does not read.”

Da ‘de!

 

 

 

 

 

Nofel ffantasi Saesneg ar gyfer plant 9 +

Published Ebrill 21, 2017 by gwanas

GOIAS-banner

Dwi’n gorfod argymell hwn – The Girl of Ink and Stars gan Kiran Millwood Hargrave. Hyfryd, hyfryd, hyfryd. Jest y peth i blant (ac oedolion) sy’n hoffi ffantasi – a mapiau! Ac mae’r prif gymeriad yn ferch – ond mi ddylai bechgyn fwynhau’r stori, wir yr!

Mae Isabella yn breuddwydio am y gwledydd pell roedd ei thad yn arfer gwneud mapiau ohonyn nhw. Ond does neb yn cael symud ar yr ynys bellach. Pan mae ei ffrind yn diflannu, mae Isabella’n cynnig gwneud cofnod o’r daith. A dyna ddechrau taith a hanner, llawn afonydd sychion, coedwigoedd duon a bwystfilod – a thân.

Wedi ei sgwennu’n arbennig o dda.Nofel gyntaf yr awdures:

methode-times-prod-web-bin-ca5c2b06-13a2-11e6-bd58-7e24c8a47b2d

Os am wybod mwy amdani, dyma dudalen ar ei gwefan:

http://www.kiranmillwoodhargrave.co.uk/discover/faqs/

Dwi’n deud yn y pennawd mai ar  gyfer plant 9+ mae o, ond yn fras, plant 10-14 yw’r darllenwyr mwya tebygol. Ac mae’n dibynnu ar y plant tydi? Bydd ambell un 8 oed yn ei fwynhau’n arw, a rhai 18.

Mwynhewch!

Deg Chwedl o Gymru

Published Ebrill 13, 2017 by gwanas

chwedlauMeinir Wyn Edwards ydi’r flonden yn y llun efo rhai o’r plant lwcus gafodd fynd efo hi ar daith ar hyd Lein y Cambrian wythnos dwetha.

Yn ogystal â bod yn olygydd i wasg y Lolfa, mae hi hefyd yn awdures:

a dyma’r llyfr diweddaraf:

getimg

– sydd ar restr fer Gwobr Tir na-Nog, fel mae’n digwydd!

Dwi’n meddwl mod i’n iawn yn deud bod y straeon wedi eu cyhoeddi o’r blaen, fel chwedlau unigol, a bod rhai o’r rheiny bellach mewn cyfrol drwchus ( annisgwyl o drwchus a deud y gwir, mae safon y papur yn dda ac mae’n lyfr eitha trwm o ran ei bwysau – swmpus go iawn).  Bargen am £6.99!

Roedd trefnu taith fel hyn yn syniad hyfryd o ran ei farchnata, a go dda Trenau Arriva Cymru am gydweithio efo’r Cyngor Llyfrau mewn ffordd mor greadigol. Mwy, os gwelwch yn dda! A mwy o fusnesau Cymru i gefnogi llyfrau plant.

Dwi’n siwr bod disgyblion Ysgol Tanycastell, Harlech ac Ysgol Bro Hyddgen, Machynlleth wedi cael diwrnod i’w gofio ar y trên ar hyd arfordir Bae Ceredigion, yn dysgu am dreftadaeth lenyddol a diwylliannol Cymru a chael blas ar chwedlau  sy’n perthyn i’w hardaloedd nhw.

Mi gafodd plant Ysgol Tanycastell  deithio o Harlech i Fachynlleth a chlywed am stori Cantre’r Gwaelod gan wneud gweithgareddau ar y trên yn ogystal ag ymweld â MOMA, yr amgueddfa gelfyddyd fodern, yn y Tabernacl ym Machynlleth.

Teithio i’r cyfeiriad arall wnaeth plant Blwyddyn 6 Ysgol Bro Hyddgen, Machynlleth – i fyny i Harlech a chael clywed stori Branwen a Bendigeidfran yn y castell.

Fel y dywedodd Meinir (a fu’n athrawes gynradd am 18 mlynedd): ‘Mae hi’n Flwyddyn y Chwedlau eleni, a pha le gwell i adrodd rhai o’n straeon mwyaf cyfarwydd ni nag yn y llefydd maen nhw wedi eu lleoli.

Roedd y plant yn deud fod y diwrnod wedi bod yn ‘llawn cyffro a hwyl’, a hoff weithgaredd Gwenllian oedd  ‘y mannequin challenge yn y castell!’

A be am y llyfr ei hun? Wel, mae’n swmpus, fel y soniais i eisoes, ac mae lluniau Gini Wade a Morgan Tomos yn gweithio’n dda iawn.

FullSizeRender

FullSizeRender-2

Ac mae’r chwedlau yn ddifyr – do’n i rioed wedi clywed na darllen chwedl ‘Breuddwyd Macsen’ yn iawn, er fy mod i ( fel pawb arall am wn i) yn gyfarwydd iawn â’r cyfeiriad ato yng nghân Dafydd Iwan, ‘Yma o Hyd’. A wnes i rioed ddeall yn iawn pwy oedd Twm Sion Cati – ac mae’n swnio fel hen lolyn bach gwirion i mi!

Chwedl Llyn y Fan Fach ydi un o chwedlau gorau Cymru yn fy marn i a dwi’n falch iawn ei bod wedi ei chynnwys. Ac ydw, wrth gwrs mod i’n falch o weld Gwylliaid Cochion Mawddwy’ yno!

FullSizeRender-1

Ac mi fyddai’n ddifyr i chi ddarllen y chwedl yn llyfr Meinir cyn – neu ar ôl darllen fy nofel i am y Gwylliaid…;)

image1

Mae’r iaith yn y chwedlau yn glir a hawdd ei ddeall ac o’r herwydd yn addas ar gyfer dysgwyr yn ogystal â phlant. A deud y gwir, mae gen i awydd gwneud rhai o’r chwedlau yma yn fy ngwersi oedolion – mi fyddan nhw’n mwynhau, yn bendant.

Yn ôl Tegwen Morris  ar gwales.com:

“Llyfr arbennig yw hwn sy’n eang ei apêl ac yn werth ei ddarllen.”

Llongyfarchiadau Meinir, am lyfr difyr a phwysig, ac i bawb oedd y tu ôl i’r teithio ar y trenau. Chwip o gimic!

Hm. Tybed allwn ni drefnu lansiad o dan y môr i Cadi dan y Dŵr…unrhyw un yn nabod cwmni scuba ym mae Ceredigion? Na? O wel.  Dim ond syniad… gwirion.