nofel hanesyddol i blant

All posts tagged nofel hanesyddol i blant

Nofel hanesyddol: Gwenwyn a Gwasgod Felen

Published Ionawr 31, 2019 by gwanas

gwenwyn...-a-gwasgod-felen-2187-p

Os oes gynnoch chi ddiddordeb mewn hanes, hanes Cymru, hanes Meirionnydd, neu pam benderfynodd criw o Gymry ymfudo i Batagonia, mae ‘Gwenwyn a Gwasgod Felen’ gan Haf Llewelyn yn mynd i’ch plesio’n arw. Hyd yn oed os nad oes gynnoch chi ddiddordeb yn y pynciau hynny, ond yn mwynhau stori dda efo cwpwl o ‘baddies’ go iawn, mi wnewch chi fwynhau hon.
Mae hi wedi ei hanelu at blant tua 9+ ond fel sy’n wir gyda chymaint o lyfrau plant, fe fydd oedolion yn ei mwynhau hefyd.
Mae’r stori wedi ei lleoli yn ardal y Bala yn yr 1860au, gyda nifer o gymeriadau difyr, rhai yn ddychmygol a rhai wedi eu seilio ar bobl go iawn, fel Michael D Jones, un o’r prif ymgyrchwyr dros greu gwladfa newydd ym Mhatagonia, a John Williams, snichyn o asiant tir, ac mae ‘na nodiadau diddorol iawn yn y cefn am gefndir y nofel:

img_4444

Dau o’r prif gymeriadau yw brawd a chwaer sydd wedi’u gadael yn amddifad, Daniel a Dorothy. Mae pethau yn dechrau gwella i’r ddau wrth i Dorothy gael swydd fel morwyn ac i Daniel, gyda chymorth Michael D Jones, gael gwaith yn siop yr apothecari. Gyda llaw, fferyllydd ydi gŵr yr awdur, a dwi’n eitha siŵr bod ei wybodaeth o wedi bod o help mawr iddi wrth sgwennu’r nofel hon! Ond ynghanol y poteli a jariau o ffisig diniwed mae potel fach o wenwyn… gewch chi weld pa mor bwysig fydd y botel honno wrth i chi ddarllen y stori. Dyma’r sôn cyntaf amdani, a blas i chi o arddull y nofel:

img_4443

Mi gewch chi hefyd weld pa mor bwysig fydd y wasgod felen. Ac mae hi’n bwysig, credwch fi.

Mi fyddwch chi hefyd yn flin efo, ac yn rhyfeddu at greulondeb a barusrwydd y meistri tir fel Syr Watkin Williams-Wynne, oedd yn berchen ar stad Glan-llyn – ie, lle mae’r gwersyll heddiw. Ac mi fyddwch chi’n CASAU Williams yr asiant tir oedd yn gweithredu ar ei ran o – a Twm Twm y bwli efo’i fastiff.
Ond mi fyddwch chi wrth eich bodd efo’r arwyr, Ellis a Wil Ifan.
Roedd fy ngwaed i’n berwi wrth ddarllen – o, ac mae ‘na farwolaeth a llofruddio yma, felly cofiwch hynny os ydach chi’n blentyn sensitif.

Mi wnewch chi ddysgu llawer am hanes y cyfnod yn y nofel hon, o’r pethau mawr, gwleidyddol i’r pethau bychain fel y ffaith bod y tlodion yn hel cen oddi ar gerrig ac yn cael eu talu geiniog a dimai y pwys – a phan feddyliwch chi pa mor ysgafn ydi cen, byddai’n rhaid gweithio am oriau i hel pwys!

hypogymnia_physodes_010108
Ei ddefnyddio i liwio gwlân fyddai’r prynwyr, gyda llaw – ond darllenwch y nofel i ddysgu mwy o bethau difyr fel’na.

Un o fy hoff gymeriadau ydi Eldra, un o’r sipsiwn. A dyma hi, yn y Prolog:

img_4442

Mae ‘na ambell ‘typo’ yn y llyfr, ond peidiwch â gadael i’r rheiny amharu ar y stori gyffrous am gyfnod pwysig yn ein hanes.

Gwasg Carreg Gwalch. £6.99

Advertisements

Nofel am y Celtiaid a’r Rhufeiniaid

Published Mai 29, 2018 by gwanas

Old Books

Mae angen cofio mwy am lyfrau Cymraeg o’r gorffennol, mae ‘na drysorau yn hel llwch mewn stordai ysgolion, gweisg a llyfrgelloedd. Oes, wrth gwrs bod angen gwneud lle i lyfrau newydd, ond mae’n bechod bod cymaint yn mynd yn angof.

A dyma i chi un allai fod o ddiddordeb i ysgolion a phlant sy’n mwynhau dysgu am oes y Celtiaid a’r Rhufeiniaid yng Nghymru.

image

Mwy nag Aur gan Meinir Wyn Edwards. Cafodd ei gyhoeddi nôl yn 1995 a does gen i ddim syniad os ydi o’n dal mewn print, ond mae ‘na gopi yn eich llyfrgell leol, siŵr gen i. Dyna lle ddois i o hyd i’r copi hwn.

Mae’r cyfeiriad at Take That yn ei ddyddio, ond ar wahân i fanylyn bach felna, dydi o ddim wedi dyddio o gwbl.

image

Mae’n stori antur ddifyr wedi ei gosod yn Nolau Cothi

IMG_4649 dolaucothi gold mines roman tour

gyda chymeriadau y gwnes i glosio atyn nhw yn syth: Tracey, sy’n ymddangos yn dipyn o fwli a ‘drama queen’, ond yn raddol, cawn wybod pam ei bod hi’n ymddwyn fel mae hi; Lisa sy’n fwy ofnus ac yn crio’n hawdd, ond yn ddewrach na mae’n sylweddoli, a Sam (Sami Swot yn ôl Tracey) sy’n synnu ei hun, a’r merched yn ystod yr antur. O, a Cai, bachgen o Oes y Celtiaid. Dewr, golygus, ac mae’r ddwy ferch yn ei ffansïo, braidd!

Mae’r disgrifiadau o’r ffordd mae’r Celtiaid a’r Rhufeiniaid yn byw yn fanwl ac yn dangos ôl ymchwil trylwyr.

image

image

A doedd gan Meinir ddim ofn dychryn plant gyda’i disgrifiadau o ryfela. Ym Mlwyddyn Pump mae’r plant yn y nofel, felly mi fyddwn i’n deud ei bod yn addas i blant tua 8- 12 oed. Chwiliwch amdano, a rhowch wybod be rydach chi’n ei feddwl. Mi wnes i ei fwynhau o!

Nofel newydd gan Siân Lewis

Published Mai 9, 2018 by gwanas

image

Os ydach chi’n blentyn tua 8-12 oed sy’n mwynhau darllen llyfrau hanesyddol neu straeon sy’n llawn cyffro ac antur, neu straeon am oes y Rhufeiniaid, dyma’r llyfr i chi! Dilyn Caradog, £5.99 gan Wasg Carreg Gwalch.

Mae’r awdur, Siân Lewis wedi llwyddo unwaith eto i greu nofel hynod ddifyr, ac mae plant o Aberystwyth i Gaernarfon yn cytuno. Ro’n i wrth fy modd efo’r erthygl Tri ar y Tro yn Golwg wythnos diwetha, gan mai barn 3 phlentyn oedd yno:

image

Ac er fod Hopcyn (8 oed) yn deud bod yr iaith yn anodd ar adegau, roedd o wedi mwynhau’n arw. Ac roedd Fflur (9 oed) a Martha (10 oed) wedi gwirioni!

image

Doedd Hopcyn na Fflur eriod wedi darllen un o lyfrau Siân o’r blaen felly mae ‘na wledd o lyfrau o’u blaenau nhw! A golygyddion cylchgrawn Golwg – gawn ni fwy o adolygiadau fel hyn gan blant os gwelwch yn dda? Maen nhw’n bwysig, yn effeithiol (mi wnes i ddarllen y llyfr yn syth ar ôl darllen barn y plant) ac yn fwy na dim, yn ddifyr i’w darllen. Mae plant yn aml yn fwy gonest nag oedolion…

Dyma i chi flas o ddechrau’r nofel:

image

Cymeriad dychmygol ydi Morcant, hogyn bach dewr y byddwch chi’n ei hoffi yn arw, ond roedd Caradog yn berson go iawn, Brython dewr iawn fu’n brwydro yn erbyn y Rhufeiniaid am wyth mlynedd o tua OC43 ymlaen. Dyma hen lun ohono (wedi ei baentio ym mhell ar ôl Oes y Rhufeiniaid wrth gwrs!):

caradog

Roedd y frenhines Cartimandwa yn berson go iawn hefyd, ond dwi ddim am ddeud mwy rhag ofn i mi ddifetha’r stori i chi. Dyma’r broliant ar y cefn:

image

Da iawn, Siân Lewis!

Ac os ydach chi isio mwy o lyfrau am yr un cyfnod, mae Diwrnod Ofnadwy gan Haf Llewelyn yn addas i blant 7-9 oed,

getimg
(adolygiad ar y blog hwn – rhowch yr enw yn y blwch chwilio)

ac Y Llo Gwyn gan Hilma Lloyd Edwards yn addas i blant 8-12 oed. Dwi’m wedi darllen hwnnw – ydach chi? Rhowch wybod be oeddech chi’n ei feddwl.

220px-Cyfres_'Slawer_Dydd_Llo_Gwyn,_Y_(llyfr)

Nofel o’r Ffindir a Diwrnod Ofnadwy Haf Llewelyn

Published Mai 22, 2015 by gwanas

Unknown

Dwi ddim yn cofio ble wnes i glywed am hwn, ond dwi’n falch iawn mod i wedi ei brynu. Diolch i bwy bynnag wnaeth ei argymell i mi! Dyma’r nofel gyntaf i mi ei darllen gan awdur o’r Findir, a’r un gyntaf sy’n sôn am sgwarnog ( ar wahân i fy llyfr fy hun…).
Unknown-2

Mae’n siwr mai’r sgwarnog ddenodd fi. Dwi’n hoff iawn o sgwarnogod. Weles i un ddoe fel mae’n digwydd!
Unknown-1
Naci, nid honna. Do’n i’m digon sydyn.

Ond nid nofel am sgwarnog ydi hon, ond hanes newyddiadurwr canol oed sydd wedi diflasu ar ei fywyd (a’i wraig) sy’n taro sgwarnog efo’r car un noson, a mwya sydyn, yn penderfynu edrych ar ôl y sgwarnog a dilyn ei drwyn drwy fywyd efo hi yn hytrach na mynd yn ôl at ei fywyd diflas.

Mae’n glasur o nofel fach hyfryd gafodd ei chyhoeddi yn 1975 ac mae wedi ei chyfieithu i o leia 18 iaith bellach. Mae’n wahanol iawn, yn llawn realaeth hudol, os mai dyna ydi magic realism, efo llwyth o eira, milwyr, meddwi, pobl wallgo, brain ac arth fawr beryglus.

Mi wnes i ei mwynhau hi’n arw. O, ac nid nofel ar gyfer plant mohoni, ond fe ddylai apelio at yr arddegau h^yn.

Nofel i blant ydi hon yn bendant:
Unknown-3

Diwrnod Ofnadwy! gan Haf Llewelyn.
Y diweddara yng Nghyfres (ardderchog) Lolipop gan Wasg Gomer, sydd ar gyfer plant 7-9 oed. Nofel hanesyddol ydi hon ( mae Haf yn un dda am ddod â hanes yn fyw) wedi’i gosod yn oes y Rhufeiniaid. Jest y peth ar gyfer ysgolion sy’n astudio’r cyfnod hwnnw!
Mae Buddug yn ferch ifanc o un o lwythau’r Celtiaid sy’n ofni mynd i nôl dŵr o’r ffynnon rhag ofn iddi gyfarfod Antoniws Ffyrnigws, y milwr Rhufeinig gwaethaf un ar y ffordd. Ond mae’n rhaid bod yn ddewr, ac mae Buddug yn mentro tuag at y ffynnon ( sydd braidd yn bell) yng nghwmni ei ffrind, gafr o’r enw Gwen.
Mae’n stori fach syml, annwyl, ond addysgiadol hefyd, yn dod â’r cyfnod cythryblus hwn yn fyw, efo help lluniau hyfryd gan Helen Flook.

Dyma i chi’r dudalen gyntaf ( cliciwch ar y llun i’w wneud yn fwy):
photo

Mae angen mwy o nofelau GWREIDDIOL am y cyfnod yma yn ei hanes.

Soldier Dog, Sam Angus.

Published Hydref 19, 2014 by gwanas

Llyfr wirioneddol dda am gŵn. Ond byddwch yn barod i grio; mae o am ryfel a cholled hefyd. Nid ar gyfer plant iau; dwi’n meddwl bod angen bod yn 12+ i ddarllen hwn, neu’n 11 aeddfed iawn. image

Y Rhyfel byd Cyntaf ydi’r cefndir, ac mae’r stori yn dechrau yn 1917.
Plentyn 14 oed ydi Stanley, ac mae’n addoli cŵn. Ond mae ei dad yn ddyn caled, sydd wedi mynd yn rhyfedd ers colli ei wraig. Mae’r brawd mawr yn y fyddin yn Ffrainc, a phan fydd Stanley yn cael digon o greulondeb ei dad, mae’n penderfynu deud celwydd am ei oed, ac enlistio.

Roedd hynny’n digwydd yn aml yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf.

Ro’n i’n meddwl mod i’n gwybod gryn dipyn am y Rhyfel hwnnw, ond doedd gen i ddim syniad eu bod nhw’n defnyddio cŵn i yrru negeseuon yn ôl a mlaen rhwng y ffosydd. Meddyliwch- ynghanol yr holl sŵn ffrwydro a bwledi, roedd na gŵn oedd wedi eu hyfforddi mor dda, ac yn caru eu hyfforddwyr gymaint, mi fydden nhw’n mynd drwy ddŵr a thân – yn llythrennol – i fynd â negeseuon yn ôl atyn nhw, negeseuon oedd yn gallu achub bywydau cannoedd os nad miloedd o ddynion a bechgyn a newid cwrs y frwydr.
Unknown-3
Unknown-2

Mae rhai o’r pethau sy’n digwydd yn debyg iawn i hanes ci go iawn, Airedale Jack, ond bydd raid i chi ddarllen y llyfr i weld be oedd y pethau hynny. Mae hanes Airedale Jack yn y nodiadau yn y cefn.
A dyma sut gi ydi Airedale:

Unknown-1

Ond dyma sut gi ( wel, un o’r cŵn) oedd gan Stanley yn y stori hon:
Unknown-4

Mi wnes i grio fel babi, dwi’n cyfadde. A mwynhau bob munud.

Dyma i chi flas o’r arddull: image

Llyfr da i ddysgu am hanes y Rhyfel Byd Cyntaf yn ogystal â darllen am y berthynas arbennig sy’n gallu bod rhwng pobl a’u cŵn. Themau eraill ydi: perthynas rhwng tad a mab, brawd a brawd, penaethiaid y fyddin a’r milwyr bach cyffredin fel Stanley.

Mae’r disgrifiadau o’r lladd a’r brwydro yn gignoeth, felly nid llyfr bach neis am gŵn bach ciwt mo hwn. Mi fyddwch chi angen stumog go gryf. A hances. Mae hyn yn wir am blant 12+ yn ogystal ac oedolion, ac ydi, mae hwn yn lyfr neith apelio at oedolion hefyd – yn enwedig os ydyn nhw’n caru cŵn.
Mwynhewch!

O.N. Newydd gael ebost gan Gareth F Williams yn deud bod Gwasg Gomer wedi gofyn iddo gyfieithu hon i’r Gymraeg, felly mae o wedi gwneud hynny ac mae hi yn y siopau rwan, dan yr enw Ci Rhyfel. Rhyfedd o fyd. Do’n i wir ddim yn gwybod!

Unknown-1

Gwylliaid ar y ffordd!

Published Ebrill 12, 2014 by gwanas

Cofio fi’n ennill Gwobr Goffa T Llew Jones am sgwennu pennod o nofel? Y wobr oedd – ei gorffen hi!
Wel, mi orffenais i’r drafft cynta ddechrau Rhagfyr a dwi’n disgwyl y proflenni cyn bo hir. Dwi’m wedi sbio arni ers Rhagfyr ac mi fydd ei darllen hi eto yn brofiad rhyfedd, fel mae o bob tro dwi’n sgwennu llyfr. Gobeithio y bydda i’n hapus efo hi. Yn bwysicach, gobeithio y bydd y darllenwyr yn ei hoffi hi.
AAAA! Dechrau mynd yn nerfus rwan.

Ro’n i’n meddwl y byddai’n ddiddorol i chi weld y broses efo’r clawr. Ro’n i wedi deud o’r dechrau mai Brett Breckon oedd yr arlunydd delfrydol ar gyfer y llyfr yma, yn enwedig wedi iddo wneud cystal job ar Llwyth:

Unknown-9

Felly doedd ei syniad ( bras) cynta o ddim cweit be ro’n i wedi’i ddisgwyl:

image

Oes, mae ‘na gleddyf yn eitha pwysig i’r stori, ond Gwylliaid Cochion Mawddwy sydd bwysica, felly mi nath y golygydd roi disgrifiadau manwl iddo fo o rai o’r cymeriadau sy’n y llyfr ac mi nath o hwn bron yn syth bin:

Gwylliaid ar y ffordd

O, waw, ie! Cefndir du a’r eira gwyn – gwych, a’r Gwylliaid mewn dillad brown, plaen fel bod y gwalltiau coch yn saethu allan – dyna dwi isio. ‘Dalia ati, Brett,’ medda fi! Dwi wedi gofyn os gaiff un o’r cwn fod yn goch hefyd, sgwn i pam?!

DSC_0090

Mae Brett yn gweithio ar y fersiwn dyfrlliw, manwl rwan, a dyma lun roddodd o ar Facebook.

photo

Tydi o’n ddiddorol gweld sut mae o’n gweithio? Fedra i’m disgwyl i weld y canlyniad rwan!

Photo on 12-04-2014 at 20.22 #2

Llanast a Breuddwyd Siôn ap Rhys

Published Chwefror 18, 2014 by gwanas

Dwi wedi sôn am gyfres Pen Dafad o’r blaen, ond gan fod Y Lolfa wedi’i dallt hi, ac wedi gyrru dau o’u teitlau diweddara ata i yn y post, dyma roi sylw i’r ddau:
Unknown-6<a 9781847718419

Ro’n i wedi fy nrysu braidd ar y dechrau, nes i mi sylweddoli nad un o gyfres Pen dafad ydi Llanast gan Gwen Lasarus, ond rhan o gyfres newydd Cyfres Copa ar gyfer yr arddegau ( addas i’w defnyddio yn y dosbarth). Yn sicr, mae honno’n mynd i apelio mwy at griw hÿn na chriw Pen Dafad. Mae’n hollol, gwbl wahanol i un Haf Llewelyn!

Dwi’n gweld cyfres Pen Dafad yn un ddifyr am fod pob teitl mor wahanol beth bynnag. Ond mi allai ddychmygu bod athrawon a phlant yn drysu weithiau gan eu bod yn amrywio cymaint; e.e – anelu at plant Bl 5,6,7 o’n i efo Ceri GrafuUnknown
ond ges i gais i anelu at oedran uwch, Bl 7,8,9 efo’r nesa, sef Pen DafadUnknown-1

Ond mae cynnig y fath amrywiaeth yn golygu y bydd o leia un yn siwr o blesio rhywun, am wn i!

Mae print Llanast gan Gwen Lasarus yn fwy na phrint Breuddwyd Siôn ap Rhys, efallai am fod Breuddwyd Siôn ap Rhys yn addas ar gyfer darllenwyr da Blwyddyn 6, 7, 8. A Blwyddyn 5 os ydyn nhw’n darllen yn wirioneddol dda. Nofel hanesyddol ydi hi, wedi ei gosod ym Meirionnydd yn 1590, sef cyfnod y Tuduriaid, cyfnod oedd yn bendant angen sylw yn y nofel Gymraeg.
Mae Siôn a’i frawd yn gorfod byw gyda’u ‘hewythr’ cas a chreulon ar ôl i’w mam gael ei chyhuddo o fod yn wrach a’i charcharu yn Nolgellau.
Dyma i chi’r dudalen gyntaf:image

a dyma dudalen arall sy’n egluro be ddigwyddodd i fam Siôn ac Wmffra:
image

Mi wnes i fwynhau hon, ac mi fydd athrawon yn sicr yn falch iawn o’i gweld. Mae’n dod â’r cyfnod yn fyw yn gelfydd, fesul tipyn, a dwi’n siwr y bydd yn cydio yn nychymyg y darllenwyr. Ro’n i’n hoffi’r cymeriadau’n arw, yn enwedig Wmffra, y brawd bach sydd â gallu rhyfedd i drin anifeiliaid. Mi fyddwn i wedi hoffi mymryn mwy am y fam a’r hyn ddioddefodd hi wrth gael ei chyhuddo o fod yn wrach a’i rhoi yn y carchar, ond fi ydi honno! Mae gen i ddiddordeb mewn pethau felly…

Mi fyddai T Llew Jones wedi mwynhau hon; roedd hi’n hen bryd cael nofel hanesyddol, llawn antur ar gyfer yr oedran yma, ac mi ddylai hon fod yn boblogaidd iawn. Da iawn, Haf.

Mae Llanast yn wahanol iawn i lyfrau eraill Gwen Lasarus:0862436710

0862435684<a

Mae hon yn dywyllach o lawer, ac mae'r arddull yn gwbl wahanol:
image

Y dudalen gynta ydi honna, ac mae’n hyfryd tydi? Mae hon yn nofel sy’n ymylu ar farddoniaeth yn aml, felly mi fydd yn apelio at ddarllenwyr sy’n hoffi arddull hudol, myfyriol.
dyma i chi flas arall o’r canol:

image

Hawdd iawn ei ddarllen, a stori a chymeriadau ddylai apelio at Blwyddyn 9, 10, 11. Mae gen i deimlad y bydd yn plesio merched yn fwy na bechgyn ar y cyfan, ond cofiwch roi gwybod os ydw i’n anghywir! Dwi ddim yn hollol siwr os alla i dderbyn bob dim sydd ynddi, cofiwch. ee: fyddai bachgen yn ei arddegau yn rhedeg i ffwrdd heb bres na bwyd ganol gaeaf oherwydd ei fod yn mynd i fod yn dad? Efallai y gellid egluro mwy am ei berthynas efo’i fam, ond efallai mai fi sydd angen gwybod pethau fyddai ddim yn poeni darllenwyr eraill. Rhywbeth i’w drafod yn y dosbarth yn sicr.
Mi fedrai weld hon yn codi sgyrsiau difyr, ac mi fyddai bechgyn yn sicr â barn am Sbeic – a’r ferch sy’n gyrru negeseuon tecst cas a bygythiol ato.

O, ac un peth bach arall ( dibwys efallai), ond allwn i ddim derbyn y defnydd o’r ferf ‘sboncio.’ I mi, oen bach neu gwningen sy’n sboncio. Felly roedd ‘Sbonciodd ei galon a daeth cryndod drosto’ yn fy nharo’n od ar y naw. Be oedd o’i le efo ‘neidio’? Ond unwaith eto, os mai fi sy’n bod yn ffyslyd, rhowch wybod!