Archifau

All posts for the month Mawrth, 2017

Rhestr fer Gwobrau Tir na n-Og 2017.

Published Mawrth 28, 2017 by gwanas

Mae’r llyfrau wedi eu dewis eto eleni a dyma nhw, efo disgrifiadau’r Cyngor Llyfrau/ y panel dewis:

Teitlau’r rhestr fer Gymraeg:
ABC Byd Natur  gan Luned Aaron (Gwasg Carreg Gwalch)

getimg

Trwy gyfrwng y lluniau collage gwreiddiol o wahanol wrthrychau a delweddau o fyd natur, caiff y plentyn ifanc ei hudo i fynd ar daith natur yng nghwmni llythrennau’r wyddor Gymraeg.
Deg Chwedl o Gymru  gan Meinir Wyn Edwards, darluniwyd gan Gini Wade a Morgan Tomos (Y Lolfa)

getimg-1

Cyflwynir cyfoeth ein traddodiad llafar chwedlonol yn effeithiol trwy gyfrwng y detholiad hwn, a chaiff y darllenydd gyfle i ddod i adnabod gwahanol ardaloedd o Gymru yn sgil y chwedlau a ddewiswyd.
Dim Ond Traed Brain  gan Anni Llŷn, darluniwyd gan Valériane Leblond (Gomer)

getimg-2

Ceir cyfuniad trawiadol o 21 o gerddi newydd gan Fardd Plant Cymru, Anni Llŷn, a lluniau hudolus Valériane Leblond o fewn cloriau’r gyfrol hyfryd hon.
Yr Argae Haearn  gan Myrddin ap Dafydd, darluniwyd gan Graham Howells (Gwasg Carreg Gwalch)

getimg-3

Nofel lawn cyffro am hanes trigolion cymuned Cwm Gwendraeth Fach yn Sir Gaerfyrddin yn mynd ati i wrthwynebu boddi eu tiroedd a’u cartrefi dan ddŵr yn ystod haf 1963.
Pluen  gan Manon Steffan Ros (Y Lolfa)

getimg-4

Nofel sy’n archwilio nifer o themâu cyfoethog a heriol wrth adrodd stori Huw, bachgen 12 oed sy’n mynd ati i weithio ar brosiect hanesyddol am yr Ail Ryfel Byd dros wyliau’r haf.

Dim ond 2 gyfrol sydd yn y categori uwchradd hyd y gwela i. Llyfrau gwreiddiol yn brin ar gyfer yr oedran hwnnw eleni mae’n rhaid. Sgwn i pam? Digon o addasiadau does.

Rwan, dwi’m yn un am fetio, ond ers rhai blynyddoedd, mae diwyg llyfrau wedi bod yn fwyfwy pwysig yn y gystadleuaeth hon, a stori newydd, wreiddiol yn llai pwysig. Datblygiad naturiol am wn i, a llyfrau Cymraeg wedi cymryd camau breision ymlaen o ran dylunio a diwyg. Felly, er mai dim ond geiriau unigol sydd yn ABC Byd Natur, mae’r lluniau yn hyfryd. O’r herwydd, mae hon yn beryg. Dwi’m wedi gweld Deg Chwedl o Gymru eto, a dyw’r straeon ddim yn newydd fan hyn, ond maen nhw’n amlwg yn fersiynau newydd, a thipyn o waith wedi mynd i mewn iddyn nhw. Mae dwy gyfrol debyg wedi ennill yn y gorffennol ond efallai bod diwyg rheiny wedi bod yn fwy trawiadol? Mae gan Valériane Leblond record arbennig yn y gystadleuaeth ( a hynny’n haeddiannol) felly mae’n eitha posib mai cerddi Anni Llŷn eith â hi. Sylwch ar y geiriau ‘trawiadol’ a ‘hudolus’ yn y disgrifiad. Mae’r ansoddeiriau gan amlaf yn gliw. Gawn ni weld!

O ran y rhai uwchradd, dwi eisoes wedi canmol y dwy gyfrol ar y blog yma, dwy stori wreiddiol, dda. Ond yn fy marn i, Pluen sy’n mynd â hi. A sbiwch, mae honno’n cael 2 ansoddair – ‘cyfoethog a heriol’ – dim ond ‘lawn cyffro’ gaiff Myrddin ap.

Edrych ymlaen i weld pwy gaiff hi!

Bydd enwau enillwyr y gwobrau Cymraeg yn cael eu cyhoeddi ar lwyfan Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd, Pen-y-bont ar Ogwr, Taf ac Elái, ddydd Iau, 1 Mehefin.

Pob lwc i bawb.

Hoff Lyfrau Sonia Edwards

Published Mawrth 24, 2017 by gwanas

Sonia_Edwards100_2sonia edwards

 

Mae Sonia Edwards wedi cyhoeddi rhyw 30 llyfr i gyd, ar gyfer plant ac oedolion ac mi enillodd wobr Llyfr y Flwyddyn ym 1996 am Glöynnod a’r Fedal Ryddiaith yn 1999 am Rhwng Noson Wen a Phlygain. Llwyddodd i sgwennu’r holl lyfrau tra roedd hi’n athrawes (Gymraeg) yn Ysgol Gyfun Llangefni, Ynys Môn.  A dyma rai o’i llyfrau hi:

image3

Llyfrau_Lloerig_Help!_Mae_'Na_Hipo_yn_y_Cwstard!_(llyfr)Cyfres_Whap!_Angel_Pen_Ffordd_(llyfr)

Adolygiad Gwales o Angel Pen Ffordd

Llongyfarchiadau mawr i’r awdur, Sonia Edwards, am lunio nofel sydd mor atyniadol i bobl ifanc. Braf iawn yw cael nofel wreiddiol mor ddarllenadwy yn Gymraeg.

Mae popeth sydd ei angen mewn nofel dda i’w gael yn hon. Yn gefndir iddi mae byd y sioeau cerdd – pwy gaiff actio’r brif ran? Dyma stori ddirgelwch gyda thipyn o antur a chyffro – a fyddech chi’n fodlon mentro allan i dŷ gwag yn y tywyllwch er bod ysbryd yno? Pwy sydd eisiau rhoi’r tŷ ar dân? Dyma stori ddigon doniol ar adegau, yn enwedig anturiaethau Wilff y ci yn bwyta’r hosan! A dyna i chi’r stori garu, pwy mae Arwyn yn ei ffansïo? Beth sy’n digwydd rhwng Moelwyn ac Enfys?

Mae holl ing a theimladau bod yn eich arddegau yma y gall bob person ifanc uniaethu â nhw, o’r cochi a’r ffrindiau, i fechgyn a rhieni yn codi cywilydd arnoch. Mae hi’n sicr yn nofel sy’n darllen ac yn llifo’n hawdd (diolch yn bennaf i benodau byr a stori afaelgar). Mae’r iaith ynddi yn gref a chyhyrog ond yn gyfoes iawn, ac yn siŵr o ehangu geirfa – roeddwn i’n hoff iawn o’r holl gnawes, jadan, a jolpan. Efallai fod y diweddglo yn rhy ffuglennol o hapus, a bod cymeriad y prifathro braidd yn ystrydebol, ond dyma yn sicr nofel berffaith i’r rhai dros 11 oed.

Gwenllïan Dafydd

Cyfres_Strach_Brecwast_i_Gath,_Swper_i_Gi_(llyfr)

Erbyn hyn mae hi wedi ymddeol o’i swydd dysgu ers haf 2016.

“Roedd hi’n hen bryd ar ôl deng mlynadd ar hugain! Mwy o amser i (gymryd arnaf fy mod i’n) sgwennu!”

Mae’n dal i fyw yn Llangefni, ac wedi cael ci newydd: ast Dogue de Bordeaux o’r enw Popi (enw swyddogol y Kennel Club: Ynys Mon Pabi Coch)

A dyma lun o’r math o gi ydi Popi!

9608013d59b26f2ee9494d8183569aa0-e1459262525714

Sori Sonia, dwi’n siwr bod Popi yn ddelach na hynna…

“Na, dan ni ddim yn mynd i Cruft’s! Bellach dan ni fel fersiwn mwy benywaidd o Turner and Hooch. O, mae hi’n ciwt! A mwy o rincls na fi felly dwi’n edrach yn fengach wrth ei hochr hi!”

Y newyddion da ydi ei bod hi’n defnyddio ei rhyddid newydd i sgwennu gryn dipyn. Bydd nofel ar gyfer oedolion allan erbyn yr Eisteddfod Genedlaethol, ac mae nofel i’r arddegau ar y gweill. Y gobaith yw gweld honno yn 2018 – tân dani, Sonia!

Mae hi hefyd wedi dechrau ymddiddori mewn siabi-shicio dodrefn. “Ac mi leciwn i ddweud fy mod i’n canu mewn band ond Rhys y mab sy’n gneud hynny! Fo ydi prif leisydd Fleur de Lys felly mae yna dipyn o ‘street cred’ mewn bod yn fam i roc star!”

Clip o’r band yn y Sioe Frenhinol yn Llanelwedd fan hyn:

https://www.bbc.co.uk/music/artists/f3e89ced-db84-41c5-9427-acb4618f3fa4

A dyma atebion Sonia i fy nghwestiynau i:

  1. Pa lyfrau oeddet ti’n eu hoffi yn blentyn?  a) Ysgol Gynradd  – Cymraeg a Saesneg

Popeth Enid Blyton a ‘Lois’ ac ‘Esyllt’ gan Elisabeth Watkin Jones.

 

9780850885064-uk-300

  1. b) Ysgol Uwchradd – Cymraeg a Saesneg

Nofelau Islwyn Ffowc Elis fel ‘Ffenestri Tua’r Gwyll’ ac ‘Wythnos yng Nghymru Fydd’ a stwff y chwiorydd Brontë – ‘Jane Eyre’, ‘Wuthering Heights’ a ‘Villette’.

51TEBMC3B3L._SX338_BO1,204,203,200_

50995549472012084833

 

  1. Wyt ti’n dal i ddarllen llyfrau plant? Pa rai wyt ti wedi eu hoffi’n ddiweddar?

‘Pen Dafad’ gan Bethan Gwanas hefo Bl. 7 cyn i mi ymddeol! Wastad yn ffefryn! (Diolch, Sonia… 🙂 Bethan)

0862438063

  1. Pwy ydi dy hoff ddylunydd/arlunydd llyfrau? Pam?

Brett Breckon – lliwgar ac yn tynnu sylw.

jeepster-S-P_02_4-3-10_small

brett-breckon-guardian-angelPapa_Panov_detail+1000gwlad_y_dreigiau_bach

9781848511941

 

  1. Be nath i ti ddechrau sgwennu?

Steddfod Môn 1992 ac Eigra’n beirniadu.

250px-Eigra_Lewis_Roberts

 

  1. Be wyt ti’n ei fwynhau fwya am sgwennu?

Dihangfa. Mae o’n therapiwtig pan dwi angen symud fy meddwl. Rhywbeth i droi ato mewn argyfwng hyd yn oed!

 

  1. Dwed chydig am dy lyfr diweddara i blant.

‘Bryn Arth’. Cwmni lorïau yn cael ei redeg gan dedi bêrs. Dipyn ers hynny erbyn hyn.

Cyfres_Swigod_Bryn_Arth_(llyfr)

Disgrifiad Gwales
Nofel am deulu bach o eirth sy’n rhedeg cwmni loris Edwyn Bêr a’i Fab, Bryn Arth. Mae’r cwmni’n cael llawer o anturiaethau wrth fynd o gwmpas y lle yn cyflawni eu gwaith bob dydd, yn cynnwys helpu i ddal jiraff sydd wedi dianc o sŵ Caer, mynd â’r fuwch ddu Seren Nadolig i Sioe’r Sir, achub llond lori o hufen iâ rhag mynd yn wastraff a llwyddo i ddatrys problem carnifal y pentref.
Adolygiad Gwales

Nofel fer, lawn hiwmor am deulu o eirth sy’n rhedeg busnes lleol llwyddiannus ym mhentref Bryn Arth. Edwin Bêr biau’r cwmni ac mae’n berchen ar fflyd o lorïau coch a melyn yr un lliwiau â baner Owain Glyndŵr. Mae ganddo lorïau ar gyfer gwahanol anghenion – lorri ludw i gario sbwriel, lorri i gario dodrefn i bob rhan o Gymru, lorri sgip, lorri wartheg a lorri-cario-pob-dim. Gyrwyr y lorïau ac arwyr y stori yw Tecwyn Bêr (Tecs), mab Edwin, a Stwnsh, ffrind gorau Tecs. Tipyn o gês a thynnwr coes yw Stwnsh. Ac ni ddylid ychwaith anghofio am Moli sy’n gofalu am y swyddfa brysur.

Cymeriadau annwyl iawn yw’r rhain. Maent yn weithwyr caled, a chydag amser gwelwyd y cwmni yn ehangu ac yn cyflogi mwy o weithwyr. Ar eu teithiau bu’n rhaid iddynt wynebu pob math o argyfyngau ond llwyddant i’w datrys.

Ychwanegiad at yr hiwmor a geir yn y nofel yw darluniau du-a-gwyn Helen Flook.

Nofel anthropomorffaidd yw hon, lle y priodolir nodweddion dynol i anifeiliaid. Mae hyn yn ddyfais gyffredin mewn llenyddiaeth plant, er enghraifft Siôn Blewyn Coch, Wil Cwac Cwac a Winnie the Pooh. Pam, tybed, mae anifeiliad wedi’u personoleiddio mor boblogaidd mewn storïau i blant ac i ba bwrpas y gwneir hynny? Maes trafod diddorol.

  1. Pa lyfr(au) plant sydd ar y ffordd nesa gen ti?

Nofel i’r arddegau wedi’i chomisiynu gan y CAA. Stori am efeilliaid 13 oed gafodd eu gwahanu ar eu genedigaeth a’u mabwysiadu.

Diolch, Sonia! Pob lwc efo’r sgwennu – a Popi.

Dogue de Bordeaux puppy, Freya, 10 weeks old, with young fluffy rabbit

 

Hybu Darllen

Published Mawrth 23, 2017 by gwanas

C6-lMttWgAAzL57

Dyna fy mhregeth i ers blynyddoedd. Dwi wedi cyfarfod nifer o bobl sy’n deud eu bod wedi trio hoffi nofelau, ond wedi methu – dynion gan amlaf, ond nid bob tro. Iawn, dan ni gyd yn wahanol ac yn mwynhau pethau gwahanol; mae rhai jest yn methu derbyn straeon dychmygol, neu o leia yn methu mwynhau straeon “sydd ddim yn wir.” Mae nifer o bobl mwy technegol eu natur yn mwynhau darllen am bethau ffeithiol – iawn – mi fydda i’n mwynhau llyfrau felly hefyd. Ond dwi wir yn meddwl bod ‘na “frân i frân yn rhywle” lle mae nofelau yn y cwestiwn. Dyna lle mae gwybodaeth llyfrgellwyr, athrawon, rhieni a darllenwyr eraill yn hollbwysig – yn enwedig yn y dyddiau cynnar, pan mae modd bachu dychymyg plant a chreu darllenwyr am oes. Dyna fy marn i o leia. Ydach chi’n cytuno? Neu oes ‘na rai pobl nad oes modd eu bachu o gwbl, byth?

A dyma daflen efo chydig o syniadau am sut i helpu eich plentyn i garu darllen:

16003034_1356127977741535_8589367748127187113_n

Syniad gwych – llyfr mewn potel

Published Mawrth 6, 2017 by gwanas

Newydd weld hwn ar Facebook – chwip o syniad i hyrwyddo darllen a llyfrau, sef trio cloriannu cynnwys/thema/teitl llyfr mewn jar neu botel:

17103712_10158267532980207_4876721487993148856_n

Ia, the Very hungry Caterpillar!

A be am hwn:

17022297_10158267532525207_465110790722772454_n

Beauty and the Beast. Ond dwi’m yn siwr be ydi hwn:

17155852_10158267533990207_8640382000732204121_n

Nid Charlotte’s Web naci? Unrhyw syniadau?

Dyma un wnes i jest rwan:

fullsizerender

Unrhyw syniad?

Na?

‘Ac yna Clywodd sŵn y Môr’ wrth gwrs!

Croeso i chi yrru rhai gwell…

A dyma lun arall dynnodd fy sylw i, sy’n darlunio dylanwad darllen i’r dim:

img_1600

 

 

Hoff lyfrau Eurgain Haf

Published Mawrth 5, 2017 by gwanas

p1000633_-_resize

Hogan o Benisarwaun yng Ngwynedd yw’r awdures Eurgain Haf, ond erbyn hyn mae hi wedi ymgartrefu ym Mhontypridd ac yn fam i ddau o blant bach.

_74975562_1684cfee-a8ad-4940-b375-cfc18310aa90-1

Enillodd Goron Eisteddfod yr Urdd yn 1994 a Choron Eisteddfod Môn yn 2002. Enillodd hefyd Fedal Ddrama yr Eisteddfod Ryng-golegol yn 1994. Roedd yn un o’r rhai a ddaeth i’r brig yng nghystadleuaeth ysgrifennu stori fer y BBC yn 2003 a chyhoeddwyd ei stori yn y gyfrol Nes at Baradwys (Gwasg Carreg Gwalch, 2005). Roedd hi hefyd yn un o griw o awduresau a ddaeth at ei gilydd i gyhoeddi’r nofel gywaith Nerth Bôn Braich (Gwasg y Bwthyn, 2008).

220px-nerth_bo%cc%82n_braich_llyfr

Ond dileit pennaf Eurgain yw ysgrifennu storiau i blant a chyhoeddwyd ei nofel gyntaf Fferm Ffion (Gwasg y Dref Wen) yn 2005

9781855966741

ac yna Stablau Seren yn 2006.

getimg-php1

Mae hefyd wedi cyhoeddi cyfres o bedair nofel fer yn dilyn anturiaethau crwydryn o’r enw Siencyn:

a dyma i chi gloriau rhai o’i llyfrau eraill:

 

Disgrifiad gwefan gwales o Yr Allwedd Aur:

“Y flwyddyn yw 2050. Mae Cymru mewn trafferthion. Mae’r bae yn boddi; y Senedd yn suddo a’r chwareli’n cael eu defnyddio fel ffatrïoedd i chwalu cof y Cymry. Mae Ynys Môn wedi hen ddiflannu oddi ar y map. De Orllewin Prydain yw’r enw ar Gymru bellach. Mae ffyrdd uwchddaearol yn cael eu hadeiladu ym mhobman fel bod pobl yn gallu osgoi Cymru yn llwyr.”

A dyma ran o adolygiad ar Gwales o Gedonia:

“Yn nodweddiadol o’r gyfres hon, y mae’r byd sydd ohoni, y goruwchnaturiol, y dyfodol a’r gorffennol, i gyd yn plethu yn un i greu’r campwaith. O’r dechrau un, hawdd fyddai meddwl mai nofel yw hon o oes y Mabinogi gyda chymeriadau megis Ganthrig Bwt ac Wdull a’r enwog Frenhines Eryri sydd yn dipyn o gymêr, ond 2051 yw’r flwyddyn. Trwy atgyfodi cymeriadau o hen chwedlau Cymru, fel Myrddin Ddewin a Brenin Arthur, a’u cymysgu’n graff iawn gyda rhai fel y gŵr cas o fyd teledu, Jeri Oswyn Cwellyn, mae yma chwrligwgan o stori sydd yn croesi pob math o ffiniau ffantasïol. Yn hudolus iawn, y goruwchnaturiol sydd yn gorchfygu.

Mae’r nofel epig hon yn cynnwys nodweddion sy’n adleisio clasuron chwedlonol ein cenedl, ac mae’r ffordd y mae’n eu cyflwyno mewn modd darllenadwy i blant yn eu harddegau yn glyfar tu hwnt.”

Llinos Griffin

Ac Adolygiad Gwales o Siencyn a’r sipsiwn:

“Dyma stori fach hyfryd, a’r drydedd yn y gyfres Siencyn a Dan Draed. Lleoliad y stori yw gwersyll sipsiwn ar gyrion pentref yng Nghymru a chawn ddarlun o fywyd a diwylliant y sipsiwn. Mae’r clawr yn lliwgar ac yn drawiadol ac mae’r darluniau y tu mewn yn ychwanegu at y deunydd ysgrifenedig. Stori antur yw hi, yn addas i blant oedran 7–9. Prif gymeriad y stori yw Siencyn, ac mae ef ei hun yn grwydryn. Nid oes ganddo unrhyw gof am bwy yw e, o ble mae’n dod, nac unrhyw beth am ei gefndir.

Fel crwydryn mae’n cwrdd â rhai pobl sy’n fodlon ei helpu, fel Glenwen yn y caffi, ond hefyd mae’n wrthrych gwawd a chasineb gan eraill. Tebyg at ei debyg, maen nhw’n ei ddweud, ac yn y llyfr, Twm Twm a Lili’r Sipsiwn sy’n ei helpu i wella o’i salwch ac yn estyn croeso iddo i’w carafán. Cawn ddarlun o fywyd sipsi y garafán a’r ceffyl a’r ffordd y mae’r bywyd hwnnw mor wahanol i fywyd y sipsi modern. Bydd y ffaith fod Siencyn yn datrys dirgelwch y lladrata yn y pentref, ac yn dal y dynion drwg gyda chymorth ei gi a’i ffrindiau, yn apelio at blant. Mae hi hefyd yn stori sy’n addas i’w darllen i ddosbarth am fod yna ddigon o gyfleoedd trafod a gweithgareddau posib ynddi.”

Rosemary Thomas

A dyma i chi ei hatebion i’r cwestiynau am ei hoff lyfrau:

Pa lyfrau oeddet ti’n eu hoffi yn blentyn?

Yn ôl Mam, roeddwn i byth a beunydd yn swnian am stori pan ro’n i’n ddim o beth ac wrth fy modd hefo Cyfres Sali Mali, Llyfr Mawr y Plant a Chwedlau Aesop.

salimali

61dcy0ytb4l-_sx331_bo1204203200_

Dwi’n cofio mynd ar y bys Crosville i Gaernarfon (Dre) hefo Mam i wario ein pres ‘Dolig neu bres poced, a fy mrodyr yn anelu yn syth am Siop Dan Cloc i brynu tegan a finna’ yn ysu am gael fy machau ar lyfr newydd yn Siop y Pentan neu WH Smith – g’neud i mi swnio rêl swot, dydi! Roedd llyfrau ym mhob man yn y tŷ ac yn rhan o’m magwraeth ac fe gefais fy nhrwytho ynddynt o oed cynnar iawn a hynny mewn ffordd naturiol braf, a dwi’n ddiolchgar i fy rhieni am hynny.

 

  1. a) Ysgol Gynradd – Cymraeg a Saesneg

Fel pob plentyn arall fynychodd yr ysgol gynradd yn yr 70au a’r 80au, fy atgofion cynharaf ydi darllen a mwynhau Cyfres Sali Mali Mary Vaughan Jones, ac yna symud ymlaen at Llyfr Mawr y Plant 1 a 2 ac mae gen i gof cynnar o fwynhau darllen cyfrol Gymraeg Chwedlau Aesop hefyd. Dw i hefyd yn cofio crio am y tro cyntaf wrth ddarllen llyfr, a hynny wrth gael fy nghyffwrdd gan Hanes Babar yr Eliffant, cyfieithiad Gwasg y Dref Wen o glasur Jean de Brunhoff am eliffant bach sy’n gweld ei fam yn cael ei lladd gan helwyr.

babar

Yna, wrth fynd yn hŷn cefais fy sugno i mewn i fyd y ‘Brenin’ ei hun T.Llew Jones

220px-ysbryd_plas_nant_esgob_llyfr

a chofio cael mwy o wefr o ddarllen y llyfrau dirgelwch ac ysbrydion fel Ysbryd Plas Nantesgob yn hytrach na’r rhai am y smyglwyr a’r lladron pen ffordd. Un arall o fy hoff awduron oedd Dafydd Parri ac fe ddarllenais holl lyfrau cyfres Y Llewod

9780904864205

a chyfres Cailo y ci defaid coll hefyd.

220px-cailo_5_-_yr_ymdrech_fawr_olaf_i_ddod_o_hyd_ir_ci_defaid_llyfr

Ro’n i’n un o’r genod hynny oedd wrth ei bodd hefo ceffylau hefyd ac yn darllen yn eang amdanyn nhw;  yn lyfrau ffuglen a ffeithiol. A diolch i Emily Huws am y chwip o gyfres – Cyfres Marian – a’r wefr a roddodd darllen nofelau fel Merlyn y Mynydd Mawr, Sidan, Ceffyl a Charafán, Ffrwyn a Chyfrwy a Chwip a Pedoli Pedinc i mi pan yn blentyn. (*dim lluniau ar gael ar y we, sori!)

O ran llyfrau Saesneg, Enid Blyton oedd fy arwres.

Roeddwn i wir wedi fy nghyfareddu gan gyfres The Enchanted Wood a The Faraway Tree ac yn ysu am amser gwely i gael mynd i ddarllen am anturiaethau Silky a Moonface a Saucepan Man a’r bydoedd hud a lledrith oedd yn bodoli ar dop y goeden. Fe ddarllenais hefyd holl gyfresi Amelia Jane, Malory Towers, Famous Five a Secret Seven hefyd. Roeddwn wrth fy modd hefo The Lion, The Witch and The Wardrobe a The Chronicles of Narnia yn ogystal.

SONY DSC

 

  1. b) Ysgol Uwchradd – Cymraeg a Saesneg

Dwi’n meddwl i’r math o lyfrau ro’n i’n eu darllen yn yr ysgol Uwchradd gael eu dylanwadu gan y llyfrau gosod roedd yn rhaid i ni eu darllen.

hd_100522355_01Roeddwn wrth fy modd gydag Y Stafell Ddirgel a dwi’n dal i ddychmygu golygfeydd o’r nofel yna hyd heddiw bob tro dwi’n dreifio ar yr A470 heibio Dolgellau a Brithdir. Roedd Un Nos Ola Leuad hefyd yn ffefryn yn enwedig â minnau wedi fy magu yn ardal y chwareli yn ogystal â nofelau T.Rowland Hughes Chwalfa, O Law i Law a William Jones.

41ktywmh1fl-_sy344_bo1204203200_

O ran nofelau Saesneg dwi’n cofio darllen nofelau’r chwiorydd Brontes a nofelau Jane Austen i gyd ac roeddwn hefyd wrth fy modd gyda nofelau’r byd ffantasi yn enwedig gwaith Tolkien.

33dbdb5b-9686-4573-b9bf-c0cbb91bc275

Mae’r ardal lle cefais fy magu yn Eryri ac o gwmpas pentref Penisarwaun sy’n swatio yng nghesail Yr Wyddfa, yn frith o chwedlau a straeon o bob math am dylwyth teg a chewri a ffynhonnau a thwneli tanddaearol heb sôn am chwedloniaeth y Brenin Arthur. Ac roeddwn i wrth fy modd yn gwrando arnyn nhw yn yr ysgol a gwrando ar Mam yn eu hadrodd. Pan oeddwn i’n blentyn fe dreuliais i oriau yn chwilota am dwneli tanddaearol a oedd yn rhedeg o’r Graig Fawr i’r gaer Geltaidd Pen Dinas y pen arall i’r pentref a hefyd yn ffureta am  ffynhonnau hud. Yn rhyfedd iawn, ddois i fyth o hyd iddyn nhw! Ond yr hyn y gwnes i ei ganfod oedd fy nychymyg byw ac roedd gwrando ar y straeon yma yn gwneud i mi fod eisiau sgwennu straeon fy hunan ac maen nhw yn sicr wedi cael dylanwad ar y nofelau dw i wedi eu hysgrifennu wedi hynny fel Yr Allwedd Aur a Gedonia.

 

Wyt ti’n dal i ddarllen llyfrau plant? Pa rai wyt ti wedi eu hoffi’n ddiweddar?

Dw i’n gwneud dim byd ond darllen llyfrau plant ‘dyddiau yma! Dwn i ddim pa bryd ddarllenais i lyfr i oedolion ddiwethaf a bod yn onest gan fod bywyd yn brysur gyda dau fach o dan bump oed ar yr aelwyd. Ac mae’r ddau wrth eu boddau hefo llyfrau a chael stori gan Mam neu Dad. Mae yna lyfrau ym mhob ystafell yn y tŷ bron ac er bod rhywun yn baglu drostyn nhw weithiau does dim teimlad gwell pan fo un ohonyn nhw yn dod atoch hefo llyfr yn eu llaw ac eisiau eistedd ar eich glin i gael stori.

Mae Cian Harri, sy’n 5 wrth ei fodd ar y funud gyda llyfrau Julia Donaldson fel Y Gryffalo, Plentyn Y Gryffalo, Stick Man,  a The Snail And the Whale ohonynt wedi eu cyfieithu i’r Gymraeg felly rydym yn eu darllen yn y ddwy iaith. Ac un o’i hoff lyfrau erioed yw’r Ych-a-feiliaid, cyfiiethiad doniol iawn Tudur Dylan Jones o lyfr Sam Lloyd.

512yocugdpl-_sx258_bo1204203200_

Dw i hefyd yn mwynhau darllen straeon i blant ar odl – mae’r rhythm yn helpu i symud y stori yn ei blaen ac yn helpu plant i ddysgu geiriau newydd yn fy marn i ac i odli! Mae Lois Rhodd, sy’n flwydd a hanner, hefo crysh mawr ar Jac y Jwc dwi’n amau ac wrth ei bodd hefo straeon newydd Sali Mali a “Wc yr Wc”!

9781845120030_z

 

Pwy ydi dy hoff ddylunydd/arlunydd llyfrau? Pam?

 Mae gwaith Alex Scheffler yn apelio yn sicr.

axel-scheffler

Mae yna hiwmor annwyl yn perthyn i’w waith yn y ffordd mae’n gallu gwneud i fwystfilod sydd i fod i ymddangos yn frawychus, fel Y Gryffalo, edrych yn hoffus.

 

Be nath i ti ddechrau sgwennu?

Cystadlu mewn Eisteddfodau! Dwi’n cofio ennill tlws y Prif Lenor yn Eisteddfod Bentref Penisarwaun am y tro cyntaf a finnau’n rhyw 9 oed a’r beirniad yn fy ngalw i’r llwyfan ac yn gafael yn fy llaw a sbïo i fyw fy llygaid a holi, “wnei di addo un peth i mi, wnei di barhau i ysgrifennu.” Mae’n sicr yn rhoi hwb i chi – fe wnaeth hynny i rywun swil fel fi yn bendant – un a fyddai’n cochi ar ddim – ac yn rhoi’r hyder yna i chi gario ymlaen. Ac mi rydach chi wastad yn gallu cuddio tu ôl i ffugenw drwy gystadlu mewn Eisteddfod, oedd yn apelio! Fe fues yn ffodus i ennill y Goron yn Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd yn ddiweddarach a gwobrau llenyddol mewn Eisteddfodau eraill wedi hynny, a dw i’n grediniol na fydden ni wedi cael yr hyder i gyhoeddi llyfr oni bai i mi gael yr hwb hynny o gystadlu mewn Eisteddfodau, yn ogystal â’r anogaeth ar yr aelwyd.

urdd-02

 

Be wyt ti’n ei fwynhau fwya am sgwennu?

Rhoi’r atalnod llawn olaf ar ddiwedd y drafft cyntaf! Dydi sgwennu ddim yn dod yn hawdd i mi o gwbl. Mae golchi llestri, ll’nau, smwddio …. unrhyw beth yn haws na thrio gwagio eich pen i’r dudalen wag yna ar y sgrin wrth geisio sgwennu rhywbeth o’r newydd. Mae’n broses hir a phoenus yn fy mhrofiad i! Ond be dw i wir yn ei fwynhau ydi cael mynd yn ôl at y drafft cyntaf hwnnw a’i olygu a rhoi sglein arno. A hyd yn oed wedyn bydd yna rhai paragraffau neu frawddegau yn jario. Ond does dim i guro’r profiad pan fyddwch yn dreifio’r car neu’n gwneud rhywbeth hollol amherthnasol ac fe ddaw’r hyn ‘dach chi’n drio ei ddweud fel bollt o rywle ac mae’n rhaid i chi ruthro i’w sgwennu i lawr (fel arfer am  3 o’r gloch y bore!) Ond yn rhyfedd iawn mae hynny yn rhoi gwefr i mi!

 Dwed chydig am dy nofel ddiweddara i blant.

Y nofel ddiwetha’ i mi ei chyhoeddi oedd Y Bws Hud ac O.M.B sy’n rhan o Gyfres Clec gan Wasg Carreg Gwalch.

9781845275723

Dwy stori fer i blant 6+ sydd yma ac mae un yn adrodd hanes merch fusneslyd o’r enw Mabli Haf sy’n mynd ar daith gofiadwy ar y Bws Hud a’r llall yn adrodd hanes y cawr clên O.M.B (neu Orig Mwyn Benfawr) sy’n trio annog pobl i fod yn fwy caredig wrth yr amgylchedd. ( * mae adolygiad o’r llyfr ar y blog hwn – rhowch y teitl yn y bocs chwilio)

Pa lyfr(au) plant sydd ar y ffordd nesa gen ti?

 Does gen i ddim byd penodol ar y gweill ond mae gen i ddigon o ysbrydoliaeth hefo’r ddau fach yn porthi’r dychymyg yn ddyddiol a llond pen o syniadau yn stiwio. Dod o hyd i’r amser sy’n anodd i’w gwagio nhw ar dudalen!

Diolch Eurgain – gobeithio y cei di gyfle i sgwennu mwy cyn bo hir!

 

 

 

Diwrnod y Llyfr 2017

Published Mawrth 3, 2017 by gwanas

Da ydi Diwrnod y Llyfr – sydd bellach fwy neu lai yn Wythnos y Llyfr gan fod ysgolion weithiau’n cael trafferth cyfyngu’r gweithgareddau llyfryddol i un diwrnod, diolch i ymarferion Steddfod yr Urdd, gwersi nofio/beicio ac ati.

IMG_1398

Mi fues i yn Ysgol y Traeth, Bermo (uchod) ar ddydd Mawrth, fel rhan o Wythnos Cŵl Cymru Ysgol y Traeth. Gweithdy sgwennu efo Blwyddyn 6 yna darllen straeon efo’r plant iau: Coeden Cadi a Stori’r Botel sôs coch allan o Straeon Tic Toc, a rhagflas o Cadi dan y Dŵr:

unknownstraeon_tic_toc

A dyma un o luniau bras Cadi dan y Dŵr ( fydd allan cyn Setddfod yr Urdd!):

cadi2-page31

Nefi, mi ges i hwyl efo plant hyfryd y Bermo! Dwi’n gobeithio cael lluniau cyn bo hir. Mi wnes i anghofio tynnu rhai – ro’n i’n rhy brysur yn darllen a chofnodi eu syniadau nhw.

Wedyn ddydd Mercher, ro’n i ar lan Llyn Tegid, y Bala fel rhan o gynllun Mission Explore Parc Cenedlaethol Eryri efo plant yr ardal:

imageimageimage-4

yn gwneud pethau difyr yn yr awyr agored, fel sbio ar drychfilod a baw anfeiliaid a chreu lluniau a cherfluniau efo dail a brigau ac ati, a gwneud dafad allan o ddafad! Wedyn creu chwedlau newydd sbon ar ôl cinio. Mae gan blant ardal Penllyn ddychymyg byw a syniadau gwych!

Yna, ddydd Iau, mi fues i yn Ysgol Glan y Môr, Pwllheli efo disgyblion Blwyddyn 8 a 10 yn trafod darllen, llyfrau yn gyffredinol a chreu cymeriadau gwych a chwbl unigryw ac annisgwyl y mae’n RHAID i rywun sgwennu amdanyn nhw ryw ben.

image-2image-1image-3

Yn y cyfamser, roedd ysgolion dros Gymru yn dathlu llyfrau ac yn rhoi lluniau ar Twitter. Ac ro’n i wedi gwirioni bod plant Ysgol Gynradd Cwmbrân wedi rhoi sylw i Coeden Cadi!

imageimage

Dwi’m yn siŵr be oedden nhw’n ei wneud yn union, ond mae’n edrych yn hwyl! Braf gweld ysgolion yn rhoi sylw i lyfrau plant sydd wedi eu sgwennu gan awduron o Gymru – diolch yn fawr i blant ac athrawon Ysgol Gynradd Cwmbrân. Caru chi i gyd!