Uncategorized

All posts in the Uncategorized category

‘Tir na n-Og’ 2020

Published Gorffennaf 12, 2020 by gwanas

TNNO_llyfrau buddugol

Llongyfarchiadau MAWR i holl enillwyr Gwobr ‘Tir na n-Og’ 2020.

Mae Manon Steffan Ros wedi ennill gwobr ‘Tir na n-Og’ am y pumed tro! Hi, ar y cyd â’r darlunydd, Jac Jones, enillodd y brif wobr yn y categori cynradd gyda Pobol Drws Nesaf. Ro’n i eisoes wedi rhoi sylw a chanmoliaeth uchel i’r llyfr ar y blog yma (Rhowch deitl y llyfr yn y bocs chwilio ar y dde os am weld be ddywedais i). Dwi’n cofio mod i isio ychwanegu ei fod o’n haeddu gwobrau, ond wnes i’m meiddio – rhag ofn. Ddim isio’i jincsio nhw, na!

Byw yn fy Nghroen, llyfr wedi ei olygu gan Sioned Erin Hughes enillodd y categori uwchradd, ond rhaid cyfadde nad ydw i wedi gweld hwnnw eto. Mi fydd raid i mi rŵan, yn bydd! Dyna bŵer gwobrau ynde, maen nhw’n codi chwilfrydedd yn un peth.

Casgliad o brofiadau pobl ifanc sydd wedi gorfod brwydro gyda salwch a chyflyrau iechyd hirdymor ydi Byw yn fy Nghroen. Mae’r cyfranwyr i gyd yn bobl ifanc rhwng 10 a 26 oed, ac mae’r llyfr yn mynd i’r afael â chanser, epilepsi, clefyd Crohn’s, spina bifida, nam ar y golwg, OCD, iselder a gorbryder.

Dau lyfr pwysig iawn ar gyfer yr oes ryfedd hon.

Da iawn chi, yr enillwyr a’r cyfranwyr, a da iawn i bawb oedd ar y rhestr fer hefyd – roeddech chi gyd wir yn haeddu’r clod.

TNNO_Awduron-manonsteffanros-jacjones-sionederinhughes

Gwych hefyd oedd bod y bardd Gruffudd Owen wedi sgwennu englynion i gyfarch yr enillwyr – efo gwaith celf Ruth Jên. Dyma’r un i Manon a Jac:

Eclnu_mXsAYLePt

A dyma’r un i Sioned Erin a’r cyfranwyr:

EclqudnX0AAHKHb

Gwych, fel arfer, Mr Bardd Plant Cymru!

Bobl Bach, Breuddwydion Mawr

A dyma i chi lyfrau Saesneg dwi wedi gwirioni efo nhw, yn enwedig y rhai sy’n tynnu sylw at ferched rhyfeddol na wyddwn i fawr ddim amdanyn nhw.

IMG_1701

Oedden nhw’n llai enwog oherwydd eu bod yn ddu? Dyna’r gwir amdani, yn anffodus.

Rhan o gyfres wych ‘Little People, Big Dreams’ ydi’r rhain, a braf fyddai cael cyfres debyg yn Gymraeg ynde?

Dyma i chi flas o’r cynnwys – addas ar gyfer oedran 4+ (ac oedolion!) ddeudwn i:

IMG_1702IMG_1703

Dawnswraig ac ysbiwraig oedd Josephine Baker, ac athletwraig wych oedd Wilma Rudolph, oedd ar faglau oherwydd polio nes roedd hi’n 9 oed! Ro’n i isio ei gweld hi’n rhedeg yn syth ar ôl darllen y llyfr, a dyma linc i chitha gael ei gweld hi.

Digon hawdd gwglo i weld Josephine yn dawnsio hefyd.

Pobl – a straeon anhygoel. Ac mae ‘na lwythi ohonyn nhw yn y gyfres!

Sw Sara Mai – nofel i blant

Published Mehefin 23, 2020 by gwanas

IMG_1562

IMG_1580

Reit, os dach chi’n caru anifeiliaid, tua 7-11 oed, ac yn hoffi stori sy’n cydio yn eich dychymyg ac yn gwneud i chi ysu i droi’r tudalen i weld be sy’n digwydd nesaf, dyma’r nofel i chi!

Dwi wedi ei mwynhau hi’n arw, achos ro’n i wrth fy modd efo anifeiliaid yn yr oed yna (dal i fod) ond mae ‘na bethau eraill yn y nofel hon fydd yn cadw diddordeb plant hŷn ac oedolion hefyd.

9 oed ydi Sara Mai, y prif gymeriad, ac mae’n llawer haws iddi ddeall yr anifeiliaid yn sw ei mam na’i chyfoedion ym Mlwyddyn 5. Roedd bob dim yn iawn nes i ferch newydd gyrraedd yr ysgol a dechrau dweud pethau cas, hiliol wrthi. Grrrr…. A hynny dim ond oherwydd lliw croen Sara Mai. GRRRRR! Mae ei thad hi’n wyn, ond ei mam yn ddu, dach chi’n gweld.

Dyma eglurhad Casia Wiliam, yr awdur:

“Mae mor, mor bwysig bod ein llenyddiaeth yn adlewyrchu ein cymdeithas ni yng Nghymru heddiw, er mwyn i bob plentyn fedru adnabod eu hunain mewn llyfr. Rydw i wedi bod yn meddwl ers tro bod angen mwy o amrywiaeth o fewn llenyddiaeth plant, ac yn arbennig hefyd bod angen i’r prif gymeriad fod o gefndir cymysg, nid dim ond yn gymeriad ymylol. Roeddwn i’n awyddus i drafod hiliaeth mewn nofel, heb i hynny deimlo fel ‘gwers’ fel petai.”

Ac mae hi wedi llwyddo, dydi o ddim yn teimlo fel ‘gwers’ o gwbl. Mae ‘na sawl neges neu ‘thema’ yn y nofel mewn gwirionedd (bwlio, hiliaeth, cyfeillgarwch, pwysigrwydd peidio rhoi fyny a dal ati…) ond bydd pob darllenydd yn ei mwynhau oherwydd y stori a’r cymeriadau, heb i’r “negeseuon” neidio allan fel gordd, fel sy’n digwydd gyda rhai llyfrau.

Mae ‘na hiwmor hyfryd yma, a llwyth o ddigwyddiadau. Ac ro’n i wir wedi dotio at rai o’r cymeriadau – Oli yn un, a Zia sy’n datŵs i gyd, a’r ffaith fod rhieni Sara Mai efo cymeriadau mor wahanol.

Mi wnes i ddysgu gryn dipyn am wahanol anifeiliaid hefyd!

Dyma’r dudalen gynta i chi gael blas.

IMG_1577

Mae ‘na chydig o luniau tu mewn hefyd (gan Gwen Millward) a dyma un hyfryd o Sara Mai:

IMG_1579

Mae’r nofel yn llawn digwyddiadau ffraeth, fel dyfodiad y jiráff Newydd sydd ag ofn uchder a Llywelyn Fawr, arth o’r Andes sydd newydd gyrraedd y sw ac yn cael trafferth setlo.

Daeth yr ysbrydoliaeth i Casia pan oedd hi’n fardd plant Cymru ac yn ymweld ag ysgolion.

“Gwnes i gyfarfod â merch fach mewn ysgol oedd yn annwyl tu hwnt ac yn gwirioni ar anifeiliaid, ac mi ddywedodd wrtha i – “Mae Mam yn dweud bod gen i gysylltiad arbennig gydag anifeiliaid.” A dyma fi’n meddwl – rydw i am dy roi di mewn llyfr! Rydw i wir yn gobeithio y bydd plant yn hoffi’r llyfr – er mwyn i Sara Mai gael sawl antur arall!”

Sawl antur arall? Ieeee! Plîs! Dwi wir yn gobeithio y bydd plant yn ei hoffi hefyd achos mae ‘na ddeunydd cyfres wirioneddol ddifyr a phwysig fan hyn. Felly prynwch a rhannwch y newyddion da er mwyn i ni gael mwy o helyntion y sw a Sara Mai.

Llongyfarchiadau, Casia! Clincar…

Sw Sara Mai gan Casia Wiliam a(£5.99, Y Lolfa).

NOFEL OEDOLION

A sôn am glincars, sbiwch lluniau da dynnodd Heledd Wyn Roberts ohona i pan ro’n i’n llofnodi llyfrau mewn layby rhwng Bala a Dolgellau ddoe…

IMG_1566

Nid nofel i blant mo ‘Merch y Gwyllt’ gyda llaw. Un i’ch rhieni/nain/taid/modryb/athrawon, iawn? A dim ond os nad ydyn nhw’n rhy sensitif/parchus/cael eu dychryn yn hawdd… (he he!)

Cyfle i ennill llyfrau a newyddion am lyfr lliwio Cadi

Published Mehefin 16, 2020 by gwanas

Eai5h7wXQAEXiDd-1

Mae’r Cyngor Llyfrau wedi trefnu cystadleuaeth newydd gyffrous!
£100 i’w wario ar lyfrau?! Waw!

Dyma’r manylion:

📢 CYSTADLEUAETH – Galw Adolygwyr Ifanc!📢

📚 ENILLWCH BENTWR O LYFRAU i chi a’ch ysgol!📚

😎 Dewiswch eich ffefryn o’r templedi cŵl yma:
http://ow.ly/YND950A7Gsl

✏️ Ysgrifennwch adolygiad o lyfr o’ch dewis chi!

💻 Anfonwch eich adolygiad at cllc.plant@llyfrau.cymru

neu

✉️ drwy’r post at
Adran Llyfrau Plant
Cyngor Llyfrau Cymru,
Castell Brychan,
Aberystwyth,
SY23 2JB

📆 Dyddiad cau: 15 Gorffennaf 2020.

📚 Bydd y goreuon yn derbyn gwerth £100, £75 neu £50 o lyfrau gwych ynghyd â phentwr o lyfrau i ysgol y buddugol.

Amdani!

Tip i chi gen i – peidiwch â sgwennu traethawd 6 tudalen. A byddwch yn onest. Ond peidiwch â bod yn gas.

Pob lwc.

LLYFR LLIWIO

A sbiwch! Dwi wedi cyffroi’n rhacs. Dyma glawr Llyfr Lliwio Cadi (wel, rhan ohono fo, dydi’r wefan ‘ma ddim yn rhy hoff o PDFs), fydd, gobeithio, yn cael ei argraffu wythnos nesa:

104373155_1503502643145038_2656064775374545145_n

Bechod na fyddai o wedi gallu ymddangos ar ddechrau cyfnod Covid, ond dyna fo – mae hwnnw wedi drysu pob dim tydi?

A chofiwch roi gwybod pa lyfrau sydd wedi’ch plesio chi dros y misoedd diwethaf yma. Gewch chi yrru brawddeg ata i, a thudalen at y Cyngor Llyfrau…

Gwylio pobl yn trafod llyfrau

Dyma i chi wefan ddifyr. Llwyth o bobl yn trafod llyfrau neu eu hoff lyfrau, a fidios gan bob un sydd wedi ei enwebu ar gyfer Gwobr Tir na n-Og eleni. Neu Tir Na Nog neu Tir na-nog, pa bynnag ffurf sy’n gywir. Dwi byth yn cofio, ydach chi?

https://www.amam.cymru/carudarllen

Mi fydd yr enillwyr yn cael eu cyhoeddi fis nesa dwi’n meddwl. Pob lwc i bawb!

Nofel newydd sbon ar gyfer yr arddegau

Published Mehefin 6, 2020 by gwanas

image001

Mae Heiddwen Tomos yn hen law (gweld be wnes i yn fanna?) ar sgwennu nofelau bellach, ond rhai ar gyfer oedolion oedd rheiny, ac o’r diwedd, mae hi wedi cyhoeddi un ar gyfer yr arddegau – ieee!

Ro’n i’n gwybod y byddai’n un dda oherwydd:
1. Mae hi’n gallu sgwennu.
2. Mae’n athrawes uwchradd ers blynyddoedd, ac yn gwybod yn iawn be sy’n apelio at bobl ifanc 11-14, a sut maen nhw’n siarad ac ati.

Ac ro’n i’n iawn. Dwi wedi mwynhau Heb Law Mam yn arw.

Mae’n llawn hiwmor, emosiynau/angst a chynnwrf y cariad cyntaf, problemau teuluol a’r cyfeillgarwch ffug sy’n anffodus yn gymaint o ran o fywyd disgyblion ysgol – wel, merched o leia. Ac mi wnes i wir fwynhau casau Gwen (yr ast) a’i mam (arch-ast).

Dywedodd Heiddwen mai ei phrofiad mewn ysgol oedd yr “ysbrydoliaeth fwyaf ar gyfer ysgrifennu’r nofel hon. Neges y stori yw bod cyfnodau ym mywydau pawb yn gallu bod yn anodd, ond daw eto haul ar fryn.”

Neges bwysig, achos mae cyfnodau anodd yn eich arddegau yn gallu teimlo fel diwedd y byd.

Efa ydi’n harwres ni (enw da am arwres, os gai ddeud…) ac mae’n cael amser caled gan Gwen (yr ast) a rhai o’i ‘ffrindiau’ eraill. Mae hi hefyd yn dechrau ffansïo bachgen am y tro cyntaf. Ar ben hyn oll, mae mam Efa yn yr ysbyty yn disgwyl babi – ac am driniaeth gancr.

Dyma’r dudalen gyntaf i chi gael blas:

IMG_1434

Ydi, mae hi’n ddeheuol iawn ac yn llawn ymadroddion gwych ardal Llanbedr Pont Steffan, ffor’na. Do’n i ddim yn deall pob un, a dwi wir yn meddwl y byddai rhestr yn y cefn yn egluro rhai ohonyn nhw o help mawr.

Dyma dudalen arall:

IMG_1435

Mi wnes i holi Heiddwen drwy Facebook be oedd ystyr “O’s sgrwb arnot ti?” a dyma’r ateb ges i:

Ie pan ti wedi ymarfer dy gorff nes bod y muscles yn tynnu bore rôl ny😉

Tydi o’n ymadrodd gwych? Mae gen i awydd ei fabwysiadu. Ond does gen i’m clem be mae “yn mynd i ga’l hwp” yn ei feddwl. Gorffen efo rhywun? Cael slap? Rhoi tacl dda i rywun? Penderfynwch chi!

Ro’n i’n hoffi’r darnau sgwrsio tecst/whatsapp hefyd:

IMG_1436

Dywedodd Heiddwen hefyd iddi “fwynhau ysgrifennu’r nofel hon mas draw.” Ac mae hynny’n amlwg – mae’n llifo. “Fel mam i dri o blant, penderfynais ysgrifennu nofel iddyn nhw i’w darllen.” Ac mae’n swnio fel petae hi am sgwennu mwy ar gyfer yr arddegau: “mae cael bod yn bryfyn ar wal yn yr ystafell ddosbarth yn gyfoeth o straeon difyr dros ben!” Gwyliwch eich hunain, ddisgyblion Mrs Tomos…

Ond edrych ymlaen yn arw at gael darllen mwy o lyfrau fel hyn – gwell fyth os gawn ni eirfa hefyd! Llongyfarchiadau, Heiddwen.

image002

Mae Heb Law Mam gan Heiddwen Tomos ar gael rŵan/nawr (£5.99, Y Lolfa).
Addas ar gyfer: 11 – 14 oed yn ôl y wasg, ond dwi’n llawer hŷn ac mi wnes i ei mwynhau hi hefyd.

Llyfrau i daclo hiliaeth

Published Mehefin 4, 2020 by gwanas

Yn bendant, mae angen mwy o lyfrau ar gyfer plant ac oedolion sy’n delio efo hiliaeth. Maen nhw’n brin yn Gymraeg, ond dyma restru ambell un sy’n delio efo bod yn wahanol mewn rhyw ffordd:

Ar gyfer plant iau, Pobol Drws Nesaf gan Manon Steffan Ros:

EHeOqcAWsAAbUAI
20191128_085602

Stori hyfryd, syml, sy’n ein hannog i beidio â beirniadu rhywun sy’n edrych ac yn ymddwyn yn wahanol i ni, a bod rhaid parchu pawb. Ar restr Tir naNog eleni – ac yn haeddu bod arni…

Addasiad ydi hwn, gan y bardd, Mari George, a dwi ddim wedi gweld copi fy hun, ond dyma ddisgrifiad Gwales:

Y llyfr perffaith i’w ddarllen yn uchel, gyda darluniau llawen, mae’r stori hon yn dathlu amrywiaeth a chynhwysedd, tra’n tanlinellu pa mor bwysig yw undod yn ein byd.

9781849670982

Addasiad arall, wedi ei gyfeithu gan fardd arall, Mererid Hopwood,

getimg

a dwi ddim wedi gweld hwn chwaith, ond dyma ddisgrifiad Gwales:

Dewch i hedfan i bedwar ban byd gyda Mam-gu, a helpwch hi i gyfrif o un i ddeg ar ei thaith siopa fythgofiadwy. Stori ddifyr mewn mydr ac odl, gyda llun hudolus ar bob tudalen. Cyfieithiad o My Granny went to Market – A Round-the-World Counting Rhyme.

A dyma mae Sian Melangell yn ei ddeud amdano:

Dwi ar fin cael hwn i Ewen, yn un peth… am sawl rheswm (Mererid yn ffab, hoffi’r ffaith ei fod yn cyflwyno’r byd mewn stori, ac hefyd wrth gwrs, yr amrywiaeth bobl). Un peth dwi’n ymwybodol ohono ydi fod llyfr hefo bobl mewn gwledydd tramor hefo lliw croen gwahanol i’r Cymro bach yma yn un peth, ond mae llyfrau hefo bobl lliw gwahanol eu croen yn siarad Cymraeg ac yn gwneud pethau fel fo yn arbennig o bwysig hefyd.

Os am lyfr i blant 4-6 oed yn Saesneg, ac wedi ei sgwennu gan awdur du, ac am deithio drwy’r gofod, be am hwn gan Ken Wilson-Max?

astro-girl

Mae Astrid wrth ei bodd efo’r gofod ac isio bod yn astronot! Mae’n cael andros o hwyl efo’i thad yn darganfod be sydd ei angen i gyflawni ei breuddwyd, o wneud arbrofion i fwyta bwyd sych, i ddod i arfer efo “near-zero gravity”. Dim clem be ydi hwnnw yn Gymraeg, sori!

Mae o hefyd yn cynnwys ffeithiau am ferched go iawn sydd wedi bod yn y gofod. Felly llyfr sy’n ticio sawl bocs!

Mae angen cefnogi a darllen a phrynu llyfrau gan awduron sy’n gwybod am be maen nhw’n sôn, ac mae ‘na fwy o syniadau fan hyn:

https://www.booktrust.org.uk/booklists/r/represents-picture-books/

Saesneg eto, a dwi wedi sôn am rhain eisoes, ac maen nhw wir yn werth eu darllen:

22902132412_3

Dwi wedi cyfeirio at lyfrau eraill Jason Reynolds o’r Unol Daleithiau hefyd, awdur croenddu wirioneddol gyffrous. Teipwich ei enw yn y bocs chwilio.

513yussx5tl._sx309_bo1204203200_

Dwi newydd sylweddoli na wnes i ddeud ar y pryd mai awdur croenddu ydi Jason Reynolds. Ro’n i jest yn meddwl amdano fo fel awdur, nid awdur du. Sy’n beth da, gobeithio. Ond er mwyn y blog yma, dwi’n tynnu sylw at y ffaith, iawn!

Awdures dwi wedi ei chanmol droeon ar y blog yma ydi Catherine Johnson, ac mae ei llyfrau hi i gyd yn werth eu darllen, ac yn sôn am gymeriadau du eu croen:

Os am wybod mwy amdani a’i chysylltiadau Cymreig, teipiwch ei henw yn y bocs chwilio ar y dde.

Cymraeg – arddegau

Yn ôl i’r Gymraeg, ar gyfer yr arddegau, mi sgwennodd Gwyneth Glyn ‘Aminah a Minna’ nôl yn 2005, fel rhan o gyfres Pen Dafad:

getimg

Mae’n stori hyfryd, ffraeth sy’n sôn am dreialon bachgen sy’n dechrau mynd allan gyda merch o dras Asiaidd – er gwaetha’r problemau mae hynny’n ei greu efo pobl eraill.

Ar gyfer yr arddegau eto (tua 11+), mi wnes i drio delio gyda’r anhegwch o gael eich trin yn wahanol oherwydd eich bod yn edrych yn wahanol yn 2il a 3ydd llyfrau Cyfres y Melanai, Y Diffeithwch Du ac Edenia.

20180926_175004
4133j-opo9L

Wedyn, be am Tom gan Cynan Llwyd? Dydi o ddim yn gwneud sioe fawr o’r ffaith fod cymeriad Ananya o dras Bangladeshi, mae hi jest yno, yn ran naturiol o’r stori.

tom-cynan-llwyd-500x743

Mae angen mwy o luniau o bobl amrywiol yn gwneud pethau normal mewn cyhoeddiadau ac ar y we yn Gymraeg yn gyffredinol, felly dyma un fan hyn:

CH6xCTMb1Cv9Qsok-ilzysaGszLgE9gc7imp1IMDqFIwLeKMjYIKkB033oqwHZ9H6EFuX-5Y_aqvR9f-BowBRG7hQ94q5VWuZUSrYQnpooPEMqYemth2q8ED6urf6FHE5WpYqwTtobJnB5TLNf2fUEa2jnj5Vv-Al0c

Gyda llaw, mi wnes i gyhoeddi llyfr am fy mhrofiadau yn Nigeria yn yr 80au, lle ro’n i’n dysgu plant uwchradd (a chynradd o ran hynny), a dwi’n gobeithio’n arw nad o’n i’n hiliol ynddo fo, neu’n tanlinellu pethau fyddai’n gwylltio pobl groenddu, ond cofnod go iawn am fyw mewn pentre bach diarffordd ydi o, ac un o gyfnodau gorau, hapusaf fy mywyd. Doedd profiadau a bywydau plant Gbara ddim byd tebyg i blant duon Prydain, Ffrainc neu’r Unol Daleiethiau, ond dwi’n gobeithio bod y cariad deimlais i at fy nisgyblion a RHAI o fy nghyd-weithwyr yn dod drwadd ynddo fo.

51fqoiiatyl-_sy344_bo1204203200_

LLYFRAU OEDOLION:

Fel mae’n digwydd, dwi wedi bod yn darllen llyfrau gwych gan awduron croenddu yn ddiweddar. Dwi ar ganol Becoming, hunangofiant Michelle Obama, ac yn mwynhau’n arw.

81dDwAzxtrL

Dwi ddim yn disgwyl y bydd hunangofiant Mrs Trump cweit cystal.

A llyfr wnes i syrthio mewn cariad yn llwyr efo fo ydi hwn, Girl, Woman, Other gan Bernardine Evaristo:

51ahH0NU6BL._SX324_BO1,204,203,200_

Enillydd y wobr Booker 2019. Fel arfer, dydi ennill y wobr honno ddim yn golygu y bydda i’n mwynhau, a chan nad oes unrhyw atalnod llawn yn y nofel hon, mae rhywun yn teimlo ar y dechrau: “O dyma ni, stwff arti-ffarti…” ond na, gyfeillion! Er ei fod wedi bod yn chydig o waith dal ati ar y dechrau, nefi, mi ges fy hudo! Mae’n delio gyda nifer o gymeriadau gwahanol, a phob un yn agoriad llygad i ddarllenydd croenwyn fel fi. Dwi wedi perswadio ein grŵp darllen i ddewis hon fel ein nofel Saesneg y tro yma a dwi wir yn edrych ymlaen at weld be fydd eu barn nhw. A diaw, dwi am gynnig Becoming ar gyfer y cyfarfod ar ôl hwnnw, hefyd.

Mae hi wir yn drueni bod George Floyd wedi gorfod marw er mwyn i’r byd sylweddoli o ddifri be mae pobl sydd ddim yn wyn eu croen yn gorfod delio ag o, ond er mwyn osgoi magu cenhedlaeth arall o bobl hiliol, mae’n rhaid i ni ehangu gorwelion a gwybodaeth PAWB. Cam bach ydi cyflwyno llyfrau efo cymeriadau amrywiol i blant, ond mae’n gam i’r cyfeiriad iawn.

Ac i gloi, dyma fidio ar youtube drawodd fi fel gordd:

Cystadleuaeth Liwio Cadi

Published Mai 30, 2020 by gwanas

Diolch i bawb wnaeth anfon llun o Cadi a’i ffrindiau i gystadleuaeth liwio Cadi! Roedd y safon yn wych ac roedd hi’n dda gweld lluniau mor lliwgar!

Enillwyr y gystadleuaeth yw:

1af – Rhiannon Fflur

Cydradd 2ail – Hawys Elin

Cydradd 2ail – Grug Gwent

3ydd – Caio Tudor

Mi faswn i wrth fy modd yn gallu rhoi gwobr i bawb, ond roedd Meinir a minnau’n gorfod dewis y tri gorau. Ond fel mae’n digwydd, mi lwyddon ni i droi braich Y Lolfa a rhoi gwobrau i bedwar!

Yn drydydd, mae Caio Tudor Griffiths, 7 oed, gyda’i lun hynod liwgar a bywiog. Ro’n i’n hoff iawn o’r ffordd mae o wedi gwneud y fadarchen yn felyn ac oren, a’r awyr yn biws. Gwreiddiol a gwahanol. Da iawn, Caio!

100982340_3176149369112280_1781141311521292288_o

Yn gydradd ail, mae Grug Gwent, 7 oed a Hawys Elin, 6 oed. Ro’n i wrth fy modd gyda dail gwyrdd tywyll, artistig Grug a’r marciau glas ar wynebau’r ‘dynion drwg’;

101059473_3176148675779016_4364230927912534016_o

ac mae Hawys Elin wedi lliwio wynebau’r dynion yn wych hefyd, a chlyfar iawn oedd gwneud i un o’r tariannau edrych fel wyneb coch! Llongyfarchiadau i chi eich dwy.

101565364_3176149062445644_5060355550756208640_o

Roedd hi’n agos, ond i mi, Rhiannon Fflur, 7 oed oedd ar y blaen. Lliwio annisgwyl, gwahanol, oedd yn denu’r llygad yn syth. Mae’r madarch yn wych a hynod ddramatig, dail y coed yn ysgafn ac artistig fel rhai Grug, wynebau pob un o’r dynion drwg yn hollol wahanol, ac ro’n i wir yn hoffi’r ffordd glyfar mae hi wedi lliwio’r gwair yn ofalus, yn daclus ac yn drawiadol. Ac edrychwch ar y mafon/mwyar duon! Nid un blob o liw, ond cylchoedd bach pinc a phiws perffaith! Gwych, Rhiannon, a mwynha dy wobr.

100984363_3176147232445827_1207132311234019328_o

Mae’r rhain yn haeddu canmoliaeth uchel hefyd: Sami Joe Williams, Esyllt, Garin Collins a Lily Thatcher (dim ond 4 oed!) oedd wedi gwneud y coed yn lliwiau’r enfys.

Llongyfarchiadau mawr – bydd y gwobrau yn y post yn fuan – a’r Llyfr Lliwio cyn gynted ag y bydd o wedi ei gyhoeddi. O, ac i’ch atgoffa, mae manylion y gwobrau fan hyn:

EUbvKQvXsAAUmtq

Gyda llaw, mae’r Cadi go iawn, ysbrydolodd y gyfres pan oedd hi’n llawer iawn iau, wedi cael ceffyl!

c9714019-f828-483f-8e4d-c9c95126e3d4

Welwn ni lyfr ‘Cadi a’r Ceffyl’ neu ‘Cadi a’r Ceffylau’ ryw dro? Pwy a wyr!

Hoff lyfrau plant ein teulu ni a chyfle i ennill llyfr.

Published Mai 10, 2020 by gwanas

32-325512_transparent-children-reading-png-children-reading-a-book

Gobeithio eich bod chi’n dal i ymdopi efo’r cyfnod Corona ‘ma. A gobeithio bod gynnoch chi ddigon o lyfrau i’ch cadw’n hapus! Mae’n debyg y bydd rhai llyfrgelloedd yn agor eto cyn hir, felly dyna gyfle i chi gael stoc newydd. Mae rhai siopau llyfrau Cymraeg wedi bod yn postio llyfrau dros y wlad hefyd, yn ogystal â gwales.com, felly cofiwch gysylltu efo nhw os dach chi isio llyfr i’w gadw go iawn.

Llyfrau oedolion dwi wedi bod yn eu darllen, a nifer ohonyn nhw’n rai Saesneg, ond ro’n i wedi benthyca fersiwn sain o hon o’r llyfrgell:

713gtpco3ZL

Chwip o nofel antur i’r arddegau +! Wedi edrych ar y sylwadau amdani ar amazon, dwi’n gweld nad ydi hi wedi plesio pawb – ond roedd 61% wedi rhoi 5 seren iddi. A dwi’n un o’r rheiny! Os dach chi isio nofel llawn adrenalin a braw a chynnwrf, rhowch gynnig arni.

Mi wnes i benderfynu holi plant iau ein teulu ni pa lyfrau maen nhw wedi eu mwynhau dros yr wythnosau caeth yma. Dau fachgen ydyn nhw, Caio Gwilym (8) a Mabon (6), ac ydyn, mae enwau’r ddau yn ymddangos yn llyfrau Cadi!

Ond ar wahân i lyfrau Cadi, mae arna i ofn mai cyfieithiadau sydd wedi eu hudo. Felly dwi’n gorfod torri fy rheol eto fyth! Be mae hyn yn ei ddeud am lyfrau Cymraeg gwreiddiol i blant, dwch? Trafoder…

Ta waeth, roedd y ddau (a’u mam) yn hoffi hon yn arw:

96574473_591289211574576_9061740932763746304_n

Llyfr sy’n ymdrin â thema bwlian. Mae un gwningen fawr greulon yn pigo ar weddill anifeiliaid bach y goedwig ac yn gwneud eu bywydau’n boen. Addasiad Helen Emanuel Davies.

Un arall sydd wedi plesio pawb ydi Seren Lowri, addasiad Mererid Hopwood:

220px-Seren_Lowri_(llyfr)

Stori am ferch fach unig sy’n dod i sylweddoli fod cyfeillgarwch yn gallu bod yn brofiad pleserus a phoenus. Mae Lowri’n dod o hyd i seren fach go iawn oedd wedi syrthio ar y pafin ac mae’n dod a hi i’r tŷ, lle mae’r seren fach yn dechrau disgleirio eto.

Ac addasiad arall (gan Roger Boore):

96054471_545375316098044_4561375450126876672_n

I’r lleuad ac yn ôl cyn amser bath? Beth nesaf! Stori sy’n hudo efo’i dychymyg a’i diniweidrwydd meddan nhw. Wel nid geiriau Caio a Mabon oedd rheina. Ar Amazon ges i’r rheina. “Da,” ddeudodd yr hogia.

Ffefryn Caio ydi addasiad Steffan Alun o Wil yn achub y byd, “Doniol iawn” medda fo:

will_yn_achub_y_byd

Ond mae ‘na un hen ffefryn gwreiddiol, diolch byth! Tydi Mabon ddim yn rhy hen i fwynhau darllen am Tomos Caradog fwy nag unwaith:

96157897_2754491594876909_7301909565338025984_n

Felly dyna i chi chydig o syniadau am lyfrau i blant dan 8/9 am yr wythnosau/misoedd nesaf. Os oes gynnoch chi ffefrynnau gan awduron Cymraeg o Gymru, rhowch wybod, da chi!

Dyma un i chi, i blant fymryn yn hŷn (tua 11+), ac ydw, dwi’n canu fy nhrwmped fy hun am eiliad – mae’n rhaid i rywun… Ro’n i wedi anghofio am yr adolygiad hyfryd yma o Edenia gan ferched Ysgol Penweddig ar wefan lysh Cymru. Diolch eto, ferched hyfryd, caredig Abersytwyth:
https://www.lysh.cymru/edenia

Ac yn olaf, dyma i chi chwip o syniad ar gyfer eich hoff lyfrau: ail-greu y cloriau fel mae’r ddau yma wedi gwneud efo The Tiger who Came to Tea:

Be amdani efo’ch hoff lyfrau Cymraeg? Allwch chi ail greu’r rhain sgwn i?

Neu unrhyw lyfr o’ch dewis chi, wrth gwrs. A deud y gwir, dwi’n hoffi’r syniad gymaint, dwi am gynnig un o fy llyfrau plant yn wobr i’r ‘clawr’ gorau! Os oes gen i gopi o’r llyfr yn y tŷ, wrth gwrs – a dwi’n meddwl bod y rhan fwya gen i.
Gyrrwch eich cynigion ata i drwy Twitter – @BethanGwanas neu Facebook.
Dyddiad cau? Be am Mai 24?

Mwynhewch!

Cerona Corona a sut i sgwennu

Published Ebrill 16, 2020 by gwanas

IMG_0889

Mae arna i ofn nad ydi’r hen feirws yma wedi fy ysbrydoli i o gwbl. Mae darllen yn anodd, heb sôn am sgwennu. Ond diolch byth am Angharad Tomos: mae hi wedi sgwennu a darlunio a chyhoeddi llyfr cyfan: ‘Pawennau Mursen’ – yn ddigidol. Mae hanes Rwdlan a’r Dewin Dwl yn styc yn y tŷ ar gael am ddim (“i blant drwg o bob oed”) fan hyn:

Dwi’n arbennig o hoff o’r ffaith fod Ceridwen yn cael trafferth dysgu’r criw drwg – bydd sawl rhiant yn cydymdeimlo, ddeudwn i!

Da iawn, Angharad.

AngharadTomos

Mae ‘na lyfr arall, mwy ffeithiol am y feirws ar gael am ddim hefyd.

Addasiad ydi o, ac mae ‘na adolygiad dwyieithog ar gael fan hyn ar wefan sonamlyfra:

https://www.sonamlyfra.cymru/post/coronaeirws-llyfr-i-blant-elizabeth-jenner-kate-wilson-a-nia-roberts

Dyma’r linc i’r llyfr ei hun:

https://atebol-siop.com/coronafeirws-llyfr-i-blant.html

Nofel hanesyddol

Mae Gwasg Carreg Gwalch wedi cyhoeddi e-lyfr am y tro cyntaf hefyd:

IMG_0890

Y Ci a’r Brenin Hywel gan Siân Lewis. Nofel ar gyfer Bl 5 a 6 (yn fras) ydi hi, yn rhan o gyfres am hanes Cymru, a chyfnod Hywel Dda sydd dan sylw fan hyn.

Dyma’r broliant ar wefan gwales.com:

Mae Gar mewn helynt. Mae wedi cnoi marchog pwysig, un o ffrindiau’r brenin Hywel. Yn ôl cyfraith newydd y brenin, fe gaiff ei gosbi’n llym. Felly rhaid i Gar adael ei gartref a mynd i chwilio am loches yng nghwmni Nest, ei ffrind.
Ond pan aiff Nest i lys y brenin ar ddiwrnod cyhoeddi’r gyfraith, mae Gar yn mynnu ei dilyn er gwaetha’r perygl. A fydd e’n dianc heb niwed o lys y Tŷ Gwyn?

Mae unrhyw beth gan Siân Lewis yn werth ei ddarllen! Ar gael am £5.95.

Tip sgwennu:

john-steinbeck-9493358-1-402

Un o’r sgwennwyr gorau erioed oedd John Steinbeck, ac mae’n debyg mai ei arddull o oedd i sgwennu’n hynod gyflym a pheidio â golygu na newid dim nes roedd y cyfan i lawr. A dyma pam: ‘Rewriting as a process is usually found to be an excuse for not going on,’ meddai. A wyddoch chi be, mae ‘na wirionedd yn hynna. Efallai mai dyna pam dwi mor araf yn sgwennu nofelau. Reit, dwi am drio dull Steinbeck, i weld os ga i well hwyl arni.

Roedd o hefyd yn credu bod sgwennu un dudalen bob dydd yn ganlyniad da, hyd yn oed os oedd o’n cymryd drwy’r dydd i’w sgwennu. O? Ydi hynna’n gwrthddeud yr uchod, dwch? Ond dim bwys, mae un dudalen yn rywbeth y galla i anelu ato, siawns.

Hefyd, roedd o, fel fi, yn hoffi deud ei ddeialog yn uchel wrth ei sgwennu. Mae o wir yn gweithio, os am gael deialog sy’n swnio fel sgwrs naturiol. Triwch o.

Iawn, dwi’n meddwl mod i’n teimlo rhyw fymryn o ysbrydoliaeth rŵan. Croesi bysedd!

Awduron ar-lein

Published Ebrill 9, 2020 by gwanas

Gan nad ydan ni’n gallu mynd i ysgolion neu lyfrgelloedd i gyfarfod ein darllenwyr am sbel, mae nifer o awduron wedi addasu eu gwaith ar gyfer y we.

th-2

Mae’r gantores, Gwawr Edwards, sydd bellach yn awdures hefyd wrth gwrs, wedi recordio clipiau ohoni ei hun yn darllen rhai o anturiaethau Mali, efo’i merch fach, Nel wrth ei hochr yn gwrando’n astud. Os dach chi am eu clywed, ewch i’w thudalen facebook hi, Gwawr Edwards-Phillips, ac mae ‘na glip ohoni hi’n canu’r caneuon hefyd, efo’i chwaer, Meinir, yn cyfeilio. Mwynhewch!

9781784617240_300x400

Cystadleuaeth!

Mae Cwmni Atebol wedi dechrau cystadleuaeth, gyda gwobr o werth £25 o lyfrau Atebol a chyfle i lansio un o’u llyfrau yn eich hysgol chi pan fydd pob dim yn ôl i drefn:

Y cwbl sydd raid ei wneud ydi gyrru llun, neges neu fidio atyn nhw am rai o’u llyfrau nhw cyn y cyntaf o Fai. Un o’u llyfrau ydi hwn gan Huw Aaron, sydd ar restr fer Tir Na n’Og eleni, ac mae ‘na adolygiad ar wefan https://www.sonamlyfra.cymru/:

IMG_0620

Ac hefyd, llyfr newydd sbon gan Sioned Wyn Roberts, a lluniau gan Bethan Mai:

ffwlbart_ffred_-_drewi_fel_ffwrbart_newydd

Dim ond ar werth drwy http://atebol-siop.com ar hyn o bryd. Does ‘na ddim byd ar y wefan yn deud ar gyfer pa oed mae o, ond tua 4-7 oed dybiwn i? Dyma’r disgrifiad:

Mae Ffred a’i ffwlbart yn ffrindiau gorau
ond digwyddodd rhywbeth od un bore
wnaeth newid lliw trwyn Anti Gyrti –
ar fy ngwir! Dyma’r stori …

Dewch i gwrdd â Ffred a’i ffwlbart yn y llyfr cyntaf mewn cyfres newydd o lyfrau stori-a-llun am ffrindiau bach direidus.

Stori llawn hwyl gyda thestun sy’n odli yn seiliedig ar un o’n dywediadau Cymraeg mwyaf od!

A dyma lun o’r awdures efo’r llyfr:

EUwHK_nXYAE4t4a-1

Cofiwch hefyd am gystadleuaeth lliwio Cadi! Mae gynnoch chi tan ddiwedd y mis:

EUbvKQvXsAAUmtq

A dyma syniadau am bethau i’w gwneud tra dach chi adre:

EU_iWWoWAAANGA7

AR GYFER YR OEDOLION

Dwi newydd orffen Wal gan Mari Emlyn, sydd ddim yn nofel i blant er ei bod hi’n edrych felly i gychwyn!

9781784618452

Nofel glyfar, gynnil, hyfryd fydd yn bendant yn taro pob math o dannau efo pobl tua fy oed i a Mari, ond yn gweithio i bawb o tua 15 i fyny, ac mi fydd yn arbennig o dda ar gyfer dysgwyr hefyd.

Dywedodd Mereid Hopwood yn ei beirniadaeth ar y nofel hon yng nghystadleuaeth Y Fedal Ryddiaith, Eisteddfod Genedlaethol Sir Conwy 2019, fod yma waith ‘cynnil, meistrolgar a chwbl wreiddiol’. Cytuno’n llwyr.

A difyr oedd gwylio Mererid Hopwood yn holi Mari yn y lansiad digidol. Dyma’r sgwrs fan hyn:
http://www.amam.cymru/ylolfa/693

Ar yr un wefan, mae Heiddwen Tomos (efo papur wal ffynci iawn y tu ôl iddi) yn trafod ei chasgliad o straeon byrion, O’r Cysgodion,

ETYqNKoXgAAzHBX

a gyhoeddwyd fis Mawrth eleni ac yn darllen ‘Brodyr’, sef un o’r straeon o’r gyfrol. Dwi ddim wedi cael fy machau ar gopi eto ond dwi’n edrych ymlaen yn arw:

http://www.amam.cymru/ylolfa/820

Cyfrannwch!

Dwi’n sylwi nad oes llawer wedi mentro rhoi sylwadau ar y llyfrau sydd ar wefan https://www.sonamlyfra.cymru/ eto. Plîs gwnewch! Mae’n ddifyr gweld barn gwahanol bobl, a phlant yn enwedig. Does dim angen sgwennu traethawd, dwi’n meddwl bod brawddeg neu ddwy yn gallu deud cymaint mwy weithiau. ee: y cwbl dwi wedi’i ddeud am Hwdi, Gareth F Williams ydi hyn…

Nofel wych ar gyfer unrhyw un sy’n mwynhau cael eu dychryn. Roedd yn rhaid i mi ei rhoi i lawr ar un adeg, i mi gael dechrau anadlu eto. A dydw i ddim yn dychryn yn hawdd!

Ond os dach chi isio syniadau am sgwennu adolygiadau, mae ‘na ganllawiau fan hyn:

https://www.booktrust.org.uk/books-and-reading/tips-and-advice/writing-tips/writing-tips-for-teens/how-to-write-a-book-review/

Lliwio a gwrando

Published Ebrill 2, 2020 by gwanas

Cystadleuaeth lliwio Cadi:

Mae Janet Samuel, Meinir Y Lolfa a finnau wrthi’n gweithio ar lyfr lliwio Cadi, sy’n cynnwys lluniau o’r pedwar llyfr sydd yn y gyfres hyd yma. Dyma’r llun fydd ar y clawr:

CADI POSTER A4 FRONT COVER BLEED copy

A deud y gwir, mae’r lluniau a’r posau i gyd yn barod (diolch, Janet!) a dwi wedi sgwennu brawddegau ar gyfer pob llun. Meinir sy’n goruwchwylio a golygu’r cwbl o’i chartref. Ond does ‘na neb yn y Lolfa i argraffu ac ati am sbel, nag oes! Felly yn y cyfamser, mi gafodd Gwenllian, y ferch greadigol sy’n gwneud gwaith marchnata Y Lolfa, y syniad gwych o gynnal cystadleuaeth lliwio.

EUbvKQvXsAAUmtq

Mi allwch chi weld a lawrlwytho’r daflen i’w lliwio fan hyn: https://rebrand.ly/Cadi

Mae gynnoch chi fis i liwio! Dyddiad cau: 30 Ebrill 2020

Ond cofiwch, os nad oes gynnoch chi argraffwr, mi allwch chi gopïo’r llun neu greu eich dehongliad eich hun, dim problem. Pob lwc! Dwi’n edrych ymlaen yn arw at gael gweld eich lliwiau llachar chi.

PROLOG MERCH Y GWYLLT

Dwi’n sgwennu ar gyfer oedolion hefyd wrth gwrs, ac ar gyfer oedolion YN UNIG mae Merch y Gwyllt sydd i fod i gael ei gyhoeddi yn yr haf… ryw dro… rhyw sut.

Merch y Gwyllt f2

Gwasg Gomer sydd yng ngofal y nofel honno, ac mae eu Mr Marchnata nhw, Sam, yn llawn syniadau creadigol hefyd. Roedd o am i mi ddarllen fersiwn sain o’r Prolog, sydd ddim yn hir o gwbl, ond diolch byth, mi wnaeth actores go iawn sy’n ffan o Gwrach y Gwyllt gynnig ei chymorth: Fflur Medi Owen:

66760796_10157043061605239_2245877805403340800_o60687759_10161525970390618_4548100264560689152_o

Ia, hi! Un o’n hactoresau gorau ni. Ers dechrau’n ifanc iawn efo Rownd a Rownd (dyna sut ddois i i’w nabod hi gynta) mae hi wedi gwneud llwyth o bethau: Pili Pala yn ddiweddar, Blodau, Y Tad, a wna i byth anghofio ei pherfformiad fel Iesu Grist yn Iesu! drama Aled Jones Williams.

Wel, mae ganddi’r llais perffaith ar gyfer llyfrau hefyd. Dwi wedi gwirioni efo’i pherfformiad. Ro’n i’n bownsio rownd y tŷ ar ôl gwrando arno!

A dyma sut mae Nici Beech wedi ei ddisgrifio:

Trît amser te!
Dyma prolog Merch y Gwyllt – dilyniant i Gwrach y Gwyllt gan Bethan Gwanas sydd i fod i ddod allan mis Mehefin.
Perffaith efo panad…6 munud a hanner o hyd ac yn cael ei ddarllen gan yr hyfryd Fflur Medi Ferch Rhiannon

Felly, os oes gynnoch chi 6.5 munud i’w sbario/llenwi, ac yn enwedig os oes gynnoch chi nam ar eich golwg, cliciwch ar hwn:

https://amam.cymru/GwasgGomerPress

Mwynhewch!

free-audio-books-e1472412645291

A sôn am lyfrau sain, mae @BorrowBox ar gael o’ch llyfrgell am ddim, er eu bod wedi cau. Mae ‘na e-lyfrau llafar ac e-lyfrau Cymraeg arno, ar gyfer plant ac oedolion. Yn ôl Bethan M Hughes (sy’n gweithio yn y maes):

Y cwbl sydd angen ei wneud ydi lawrlwytho’r ap, creu cyfrif hefo’ch cerdyn llyfrgell, ac awê! Mae modd ymaelodi arlein trwy wefan eich llyfrgell/cyngor. Yn yr ap chwiliwch dan ‘categori’ am y rhai Cymraeg.

Pob hwyl ar y gwrando – a’r lliwio!