Cipio’r Llyw, Awen Schiavone

Published Gorffennaf 11, 2017 by gwanas

Do’n i’n gwybod dim am hanes Hywel Dafydd o Aberdaugleddau, ond roedd o’n foi go iawn, yn fôr-leidr yn y 1700au, a’i hanes o sydd yn nofel gyntaf Awen Schiavone: Cipio’r Llyw.

18892898_1505176456209588_4137721935463507189_n

Nofel ar gyfer oedolion ifanc ydi hi, ac mi gyrhaeddodd y bennod gyntaf restr fer cystadleuaeth Gwobr Goffa T. Llew Jones yn 2013. Cofio’r gystadleuaeth honno? Dwi’n siwr ei bod hi’n bryd ei chynnal eto – ond fel mae’n digwydd, fi enillodd yn 2013! Efo Gwylliaid.

Sgwennu nofelau ar gyfer plant 10-12 oed oedd y dasg, ond mae Cipio’r Llyw yn bendant ar gyfer oedran hŷn.

dsc_0853

‘Mae angen mwy o lyfrau Cymraeg i blant a phobl ifainc,’ meddai Awen pan gafodd y nofel ei chyhoeddi, ‘ac mae dirfawr angen cynyddu’r nifer o lyfrau gwreiddiol yn y Gymraeg i’r gynulleidfa honno.’

Amen, medda fi, a diolch iddi am ddeud hynna ac am gynyddu’r nifer o nofelau gwreiddiol sydd ar gael yn Gymraeg i bobl ifanc!

‘Mae’n bwysig hefyd cyhoeddi llyfrau gwreiddiol i blant a phobl ifainc sy’n trin a thrafod hanes Cymru a chymeriadau hanesyddol,’ meddai Awen. ‘Y gwir amdani yw bod ein hanes yn byrlymu ag unigolion, grŵpiau o bobl, a digwyddiadau dirifedi sy’n wirioneddol ddiddorol a chyffrous…Does dim rheswm dros beidio rhoi bywyd newydd i’r hanesion hyn.’

Amen eto! Dyna roedd T Llew isio ei wneud hefyd, ac yn bendant, mae ei ddylanwad o yn amlwg ar y nofel hon – mae hi am fôr ladron yn un peth! – ond dechreuodd Awen ysgrifennu’r gyfrol pan oedd hi’n cwblhau traethawd ymchwil MPhil ar waith T. Llew Jones, felly mae hi’n gwybod ei stwff.

hqdefault

Rydan ni’n cael cliw at bwy mae hi’n anelu’r nofel bron yn syth:  ar yr ail dudalen: ‘Roedd Hywel wedi troi’n bymtheg oed yr wythnos honno…’

A dyma i chi’r dudalen gynta i chi gael blas o’r cynnwys a’r arddull:

IMG_3964

 

A dyma dudalen lle mae pethau’n dechrau poethi:

IMG_3965

Dwi ddim yn mynd i ddifetha’r darllen i chi drwy ddeud be sy’n digwydd, ond ydi, mae hogyn bach diniwed o Gymru yn cael ei ddenu i’r môr i chwilio am antur, ond mae’n cael llawer mwy o anturiaethau na’r disgwyl!

Mae’n dechrau’n dda, ac ro’n i isio gwybod be fyddai’n digwydd i Hywel, ac ro’n i mor siŵr y byddai’r mor leidr brawychus, Capten England yn dod yn ôl i’r stori gan fod pennod yn gorffen efo: ‘Gweddiodd na fyddai’n dod ar draws Capten England fyth eto.’

Ond (sori – sboilar) tydan ni ddim! Ro’n i wedi fy llyncu gymaint gan y stori erbyn y diwedd (mae’r diweddglo yn arbennig) mi fues i’n gŵglo Hywel/Howell Davies a gweld bod nifer fawr o’r hyn ddigwyddodd yn berffaith wir. A dyma be sy’n anodd am sgwennu nofelau hanesyddol – weithiau, byddai’r stori’n well pe tae’r awdur yn newid/ychwanegu ambell i dro neu dwist na ddigwyddodd go iawn. Roedd Capten England yn gymeriad mor dda ro’n i wir, wir isio’i weld o eto! Ond dyna fo, trafodwch – a fyddai hynny’n gelwydd neu yn welliant ar nofel? Do’n i chwaith ddim yn derbyn y busnes efo peidio edrych ar lythyr tan ryw fan penodol – fyddai Capten England ddim callach pryd agorwyd y llythyr na fyddai? Ond bosib ‘mod i wedi colli rhywbeth yn fanna – ac efallai ei fod yn ffaith hanesyddol. Ond roedd o’n fy nharo i’n od.

Mi fydd yn ddifyr gweld be fydd ymateb pobl ifanc i hon. Dwi’n gwybod y bydd nifer yn ysu i gŵglo’r hanes go iawn fel wnes i. Ond dwi ddim yn meddwl y bydd hi’n apelio at fechgyn 15 + sydd ddim yn hoffi darllen/ darllen nofelau rhyw lawer. Ia, wn i, wrth gwrs na fyddai hi! Ond mae modd eu troi nhw weithiau, efo nofel fer, hawdd sydd ddim yn gwastraffu geiriau. Nid nofel felly mo hon. Dwi’n rhyw deimlo ei bod hi’n rhy hir a bod gormod o dindroi ac ailadrodd – ond fi ydi honno, ac mae ’na ormod o’r golygydd sy’n hoffi’r siswrn ynof fi, beryg! Mi fydd eraill yn hoffi’r agweddau hynny mae’n siwr.

Mi ddylai testun am fôr ladron apelio, yn enwedig a hithau wedi ei seilio ar hanes go iawn. Mae’r disgrifiadau o fywyd (a bwyd) ar y môr, yr ymosodiadau ar longau a’r gwahanol wledydd maen nhw’n eu gweld yn ardderchog – ond dydi hynny ddim yn synnu rhywun gan fod Awen wedi teithio gryn dipyn,

p1080606-2

ac mae/roedd ei blog hi am ei theithiau llynedd yn wirioneddol ddifyr! Ac yn dangos bod ganddi wir addewid fel awdur. Dyma fo fan hyn: https://aweawen.wordpress.com/.

Mae Awen yn llwyddo i greu cyffro ac ro’n i’n aml yn gwingo wrth feddwl ‘O na…mae na rywbeth ofnadwy’n mynd i ddigwydd rŵan…’

Ond os ydach chi isio gwybod be ddigwyddodd – prynwch gopi! £6.99 Gwasg y Lolfa.

Mwy o nofelau ar gyfer Oedolion Ifanc rŵan os gweli di’n dda,  Awen. Ond fy ‘nhip’ i  i ti ydi – chwynna fwy tro nesa!

O, ac mae’n gywilydd bod cyn lleied o adolygu nofelau ar gyfer Oedolion Ifanc – dwi’n meddwl mai fi ydi’r cynta, ac mae hi allan ers mis Mai. Braf fyddai cael barn rhywun 15-18 oed ynde? Eu barn nhw sy’n bwysig wedi’r cwbl.

 

Advertisements

Alun yr Arth rhif 25!

Published Gorffennaf 10, 2017 by gwanas

alun yr arth

Hwrê! Mae un o’r cyfresi Cymraeg mwyaf poblogaidd erioed i blant bach dan 7 oed yn dathlu carreg filltir yr wythnos hon: cyhoeddi’r 25ain llyfr yng nghyfres Alun yr Arth! Sef  Alun yr Arth a’r Ddraig Fach Goch gan Morgan Tomos.

Yn yr antur newydd, mae Alun yn mynd ar gefn y ddraig fach goch ar daith o gwmpas Cymru ac mae’n gweld rhyfeddodau di-ri! Ond pam mae’r ddraig fach mor drist?

‘Daeth y syniad ar gyfer y stori am Alun yn cwrdd â draig goch ar ôl i mi ymweld â Ysgol Bro Dyfrdwy yn gynharach eleni,’ meddai Morgan, ‘Mae’r diolch yn bennaf i ddisgybl o’r enw Meirion am ddychmygu’r syniad!’

Dwi’n siŵr bod Meirion wrth ei fodd bod ei syniad o wedi creu llyfr!

Mae dros 50,000 o lyfrau Alun yr Arth wedi eu gwerthu erbyn hyn. Dyma i chi rai ohonyn nhw:

A dyma’r awdur – a’r arlunydd, Morgan, yn sgwrsio efo criw o blant bach:

Alun-yr-Arth-ar-Wy-Pasg-006

Mae ‘na hefyd apiau a chyfrif Twitter a gwefan newydd sbon – linc fan hyn: http://www.alunyrarth.cymru/
Cefnogwch lyfrau gwreiddiol Cymraeg!

Holi awdur – Gwenno Hughes

Published Gorffennaf 7, 2017 by gwanas

Hwrê! Mae ‘na awdur llyfrau plant arall wedi ateb fy nghwestiynau! Dyma i chi luniau o Gwenno Hughes:

Gwenno

936095_10154469963540430_5285236437076999296_n

Ers iddi ddechrau cyhoeddi yn 1999, mae Gwenno wedi sgwennu naw o lyfrau ac wedi cyfrannu i nifer o gyfrolau, a dyma rai ohonyn nhw:

51B5GjilFGL._SY346_51EQkOoD5kL51lV03lGQvL._UY250_519Rpa3OL1L._UY250_getimg

 

Yn 2000, enillodd Wobr Tir na n-Og am ‘Ta-ta Tryweryn!’

Cyfres_Corryn_Ta-Ta_Tryweryn!_(llyfr)

Adolygiad Gwales
Syniad da yw cydio mewn digwyddiadau hanesyddol a’u cyflwyno ar ffurf stori neu nofel fer i blant. Dyna a wneir yma, a helynt boddi Cwm Celyn yw’r digwyddiad. Mae Iolo a rhai o’i ffrindiau yn clywed am y bygythiad ac yn mynd ati i chwarae rhan bwysig yn yr ymgyrch i geisio achub y cwm. Mae’r ymdrech hon yn cynnwys y daith enwog i Lerpwl pan gafodd Gwynfor Evans gyfle i annerch y Cyngor.

Ofer oedd y cyfan wrth gwrs, a cheir darlun o’r tristwch a ddaeth ar ddiwedd yr ymgyrch, a’r mudo o’r tai a’r ffermydd, cau yr ysgol a dymchwel y capel. Na, ni ystumiwyd dim ar ffeithiau pwysig yr hanes hwn.

Mae’r stori wedi ei hadrodd o safbwynt un teulu’n arbennig – teulu Iolo – ond yn dwyn i mewn lawer o gymeriadau eraill gan gynnwys y nain nad yw byth am adael. Ond gadael sy raid, hyd yn oed iddi hi.

Mynegwyd mŵd y lle a’r awyrgylch oedd yn bodoli yn y pentre a’r cyffiniau yn ardderchog gan yr awdur, ac y mae’r nofelig fechan hon yn enghraifft dda o’r hyn y gellir ei wneud, a hynny heb fynd dros ben llestri, gyda digwyddiadau yn hanes Cymru ddylai fod yn rhan o wybodaeth ac etifeddiaeth pob plentyn o Gymro.

Elfyn Pritchard

A dyma fwy o’i llyfrau hi:

getimggetimg-2getimg-3getimg-1

Hogan o Gaeathro ger Caernarfon ydi Gwenno, ond erbyn hyn, mae’n byw yng Nghaerdydd ac yn sgwennu’n llawn amser i gyfresi fel Pobol y Cwm, Dim ond y Gwir,

Logo_Rownd_a_Rownd_HDRownd a Rownd, Tipyn o Stad ayyb.

_41276353_huws203300

O, ac mae’r awdures Emily Huws yn rhyw fath o fodryb iddi! Cyfneither i’w thad, “felly Anti Emily ydi hi wedi bod i mi rioed,” meddai Gwenno. “Mae hi’n handi iawn cael awdures yn Anti – llyfrau am ddim!”

A dyma atebion Gwenno am ei hoff lyfrau:

  1. Pa lyfrau oeddet ti’n eu hoffi yn blentyn?  a) Ysgol Gynradd  – Cymraeg a Saesneg

Cymraeg – unrhyw beth gan T Llew Jones, Dafydd Parry, Emily Huws. Ro’n i’n hoffi’r cyfieithiadau Cymraeg o lyfrau Asterix hefyd.

yfforddberyglus_mawr1000000000205getimg-2asterix-gorchest-prydain

Saesneg – hoffi llyfrau Enid Blyton yn fawr.

enidblyton-10classicbookdustcovers_edited-1

b) Ysgol Uwchradd – Cymraeg a Saesneg

Cymraeg – Cysgod y Cryman.

cysgod_y_cryman_mawr

Saesneg – The Secret Diary of Adrian Mole.

9780141010830-uk

 

  1. Wyt ti’n dal i ddarllen llyfrau plant? Pa rai wyt ti wedi eu hoffi’n ddiweddar?

Ydw, dwi’n dal i ddarllen llyfrau plant. Dwi’n hoffi gweld beth sydd ar y farchnad. Dwi wedi joio holl gyfres Harry Potter a dwi’n hoffi stwff David Walliams. Doniol! Joio llyfrau Bethan Gwanas hefyd!   ( diolch, Gwenno! – 🙂  )

latest

David Walliams Book Signing - London

bethan_gwanas

  1. Pwy ydi dy hoff ddylunydd/arlunydd llyfrau? Pam?

Quentin Blake – lluniau prysur, hudolus.

quentin-blake-hosp_1000078c

 

  1. Be nath i ti ddechrau sgwennu?

Dwi’n sgwennu ers pan dwi’n ddim o beth, yn bennaf achos mod i’n cael pleser mawr o wneud hynny.

  1. Be wyt ti’n ei fwynhau fwya am sgwennu?

Dechrau gyda thudalen wag ac yna gorffen gyda stori gyflawn. (Er gwaetha’r chwys, gwaed a chrafu pen!)stressed-girl-full-vector-cartoon-58813052.jpg

 

  1. Dwed chydig am dy nofel ddiweddara i blant.

Yr Haf Gorau Erioed oedd y nofel olaf i mi ei hysgrifennu. Stori antur wedi’i lleoli yn ardal Tregaron ydi hi. Mae yna ddirgelwch, dihirod a drwgweithredu ynddi hi. Ond hefyd mae yna dipyn o sbort!

getimg

Adolygiad Gwales
Mae’r ysgol wedi cau am wyliau’r haf. Mae chwe wythnos hir i’w llenwi. Mae angen chwilio am antur. A dyma’n union sydd yma. Yn un o lyfrau cyfres Strach, mae Yr Haf Gorau Erioed gan Gwenno Hughes yn ein cyffroi ninnau.

O’r dechrau un mae Lefi Daniels yn benderfynol o gael gwyliau gwerth chweil, gan wibio ar ei BMX ar drywydd ambell antur. Ond a ydi’r ffeit bomiau dŵr yn ddigon i gadw ei ffrind gorau Sbaner a’i chwaer fach Meg ac yntau rhag diflasu? Yn fuan iawn, mae pethau wedi poethi. Mae’r tri yn dod ar draws antur annisgwyliedig o gyfrinachau, o gyffuriau ac o drysor cudd ac maen nhw’n treulio eu haf yn mynnu dod at wraidd dirgelwch Keira a Tal, y ddau ddieithryn. Mae hon yn nofel sydd yn siŵr o’ch difyrru wrth i’r dirgelwch ddwysáu, gan gyrraedd uchafbwynt gyda’r ddamwain ddramatig ar y diwedd. Ydi Gang Gelli Aur yn dod yn arwyr, neu a yw hi’n ormod o gymhlethdod i dri mor ifanc?

Yn hynod o debyg i gyfres y Pump Prysur (addasiadau o waith Enid Blyton), stori yw hon sydd yn ddigon i’n difyrru ninnau hefyd. Bron nad yw’r darllenydd yn teimlo ei fod yntau wedi bod trwy’r antur law yn llaw â Lefi. O na byddai’n haf o hyd!

Llinos Griffin

 

  1. Pa lyfr(au) plant sydd ar y ffordd nesa gen ti?

Does gen i ddim byd pendant ar y ffordd ar y funud – ond mae na gwpwl o syniadau’n cynniwair. Watch this space!

Diolch, Gwenno – pob lwc efo’r syniadau!

stock-vector-a-vector-illustration-of-cartoon-woman-writing-on-paper-127511033.jpg

 

Darllen dros Gymru 2017

Published Mehefin 23, 2017 by gwanas

image

Roedd Aberystwyth yn llawn o blant o dros Gymru gyfan am ddeuddydd wythnos diwethaf: rowndiau cenedlaethol cystadleuaeth Darllen Dros Gymru 2017!

Ac uchod, llun o griw buddugol Bl 5 a 6 – Ysgol Edern! Mae’r ysgol yn gwneud yn arbennig o dda yn y gystadleuaeth ers blynyddoedd. Sgwn i be ydi’r gyfrinach? Yr athrawon yn sicr, ond mae ‘na rywbeth am y plant hefyd – maen nhw jest yn caru llyfrau ym mhen draw Llŷn! Llongyfarchiadau i chi i gyd!

Dyma i chi fwy o luniau:

image

Ysgol Llechyfedach ddaeth yn ail – ac ro’n i’n gorfod sbio ar y we i weld lle mae Ysgol Llechyfedach – Tymbl Uchaf, Llanelli wrth gwrs. Da iawn chi, blant Tymbl – a hoffi’r dillad 60au!

image

Ysgol Melin Gruffydd, Yr Eglwys Newydd, Caerdydd ddaeth yn 3ydd. A llyfrau gawson nhw i gyd am ddim am gyrraedd y rowndiau terfynol ydi’r llyfrau yn eu dwylo nhw. Da ‘de! Llongyfarchiadau i chithau hefyd, blant Caerdydd.

image

Plant Blwyddyn 3 a 4 ydi’r rhain, ac Ysgol Y Garnedd, Bangor aeth â hi – da iawn chi!

image

A chriw trafod y Garnedd ydi’r rhain – gwych iawn, hogia!

image

Ysgol Cerrigydrudion ddaeth yn ail – ond nhw oedd â’r cyflwyniad gorau, felly ardderchog, criw Cerrig!

Wedi dwyn y lluniau hyn o gyfrif Twitter Y Cyngor Llyfrau ydw i, ond dwi methu gweld pwy ddaeth yn 3ydd yn yr adran Bl 3 a 4. Ydach chi’n gwybod?

*Newydd gael gwybod – dwy ysgol yn gydradd 3ydd!

Image-1

Image-2

Ysgol Panteg ac Ysgol Pen y Groes – da iawn chi!

Llongyfarchiadau i bawb.

A llongyfarchiadau hefyd i’r criw o’r Cyngor Llyfrau drefnodd y cyfan – dyma nhw i chi:

DC8C4NOWAAAd3Wn

Myrddin ap Dafydd

Published Mehefin 19, 2017 by gwanas

Myrddin ap Dafydd yw perchennog Gwasg Carreg Gwalch, cwmni sy’n cyhoeddi rhyw 50 o lyfrau y flwyddyn.

myrddin01p

Ond mae o hefyd yn fardd – yn brifardd hyd yn oed: fo enillodd y Gadair yn Eisteddfodau Cenedlaethol Cwm Rhymni 1990, a Thyddewi 2002.

_40810355_myrddin203

9781845273798_1024x1024

getimg-4

Ac os dach chi isio dysgu cynganeddu:

514G4iXPHmL._UY250_

Ac mae o wedi cyhoeddi llwythi o lyfrau o gerddi i blant, nifer ohonyn nhw yn ddarnau gosod mewn steddfodau:

51bnsKxMggL._SX371_BO1,204,203,200_

getimg-5.jpg

getimg-1getimg-10getimg-9.jpg51YKbro8iYL._SX324_BO1,204,203,200_ copy

Ond mae o hefyd yn awdur rhyddiaith. Mae o wedi sgwennu nifer o ddramâu, cyfres o lyfrau ar lên gwerin, a ffuglen i blant yn Gymraeg a Saesneg.

getimg-6.jpggetimg-7.jpggetimg-8.jpggetimg-3

51FE39Oc7KL._SX258_BO1,204,203,200_9781845275785.jpg

9781845276232_1024x1024

Mae o’n mynd o amgylch ysgolion yn gyson i siarad am ei gerddi a’i lyfrau.

C_8zqbuVYAAkM9T

A does dim syndod ei fod yn hoff iawn o lyfrau gan iddo gael ei fagu mewn siop lyfrau yn Llanrwst, a’i dad oedd yr awdur Dafydd Parri. Fo sgwennodd y gyfres hynod lwyddiannus am Y Llewod.

Felly Myrddin ydi’r nesa i ateb fy nghwestiynau am ei hoff lyfrau pan oedd o’n blentyn:

  1. Pa lyfrau oeddet ti’n eu hoffi yn blentyn?
  2. a) Ysgol Gynradd  – Cymraeg a Saesneg

Nofelau T Llew Jones a Thwm Siôn Cati yn arbennig, Ein Hen Hen Hanes, Jac Jamaica a nofelau Famous Five, Enid Blyton

51VKT1HC6CL._SX345_BO1,204,203,200_s-l225

9780863817779fgtdr

  1. b) Ysgol Uwchradd – Cymraeg a Saesneg

Islwyn Ffowc Elis, cyfres yr ‘Hardy Boys’ a chyfres Pocomonto – nofelau am ddau dditecif ifanc a chowboi ifanc oedd y rheiny

POCA01hb011c

 

  1. Wyt ti’n dal i ddarllen llyfrau plant? Pa rai wyt ti wedi eu hoffi’n ddiweddar?

Dwi’n hoff iawn o nofelau Michael Morpurgo – ac rydan ni wedi cyhoeddi fersiynau Cymraeg o nifer ohonyn nhw fel Ceffyl Rhyfel, Gwrando ar y Lloer a Llygaid Mistar Neb.

Dwi’n hoff o feirdd plant fel Charles Causley, Michael Rosen a Benjamin Zephaniah.

cover

Gan fy mod i’n gweithio yn y maes, mi fydda i’n darllen llawer o lyfrau plant Cymraeg hefyd – mae Gareth F. Williams ac Angharad Tomos yn ffefrynnau, Manon Steffan Ros a Caryl Lewis hefyd.

image9

angharadtomos3540-16182-file-eng-manon-steffan-ros-281-400_90579567_llyfr_y_flwyddyn_hir_res-6_28461454775_o

 

  1. Pwy ydi dy hoff ddylunydd/arlunydd llyfrau? Pam?

Dorry Spikes – dwi wedi cael pleser mawr o gydweithio efo hi ar sawl cyfrol. Mae’n wych mewn lliw ac mewn du a gwyn, yn gweld onglau a gorwelion gwahanol, ac mae ei phobol hi’n bobol ddiddorol iawn.

b222643b641ce0ff598a35548b0564e7large_Amelias_magazine_TWWDNU_Dorry_Spikes_press_weba529bc532f5924ee0ec4e5d278d2c1dd

 

  1. Be nath i ti ddechrau sgwennu?

Cael gwahoddiad i fynd i siarad mewn ysgol wnes i, ar ôl ennill cadair genedlaethol am gerdd oedd yn sôn am enedigaeth plentyn. Mi sylweddolais nad oedd gen i ddim i’w rannu efo nhw a dyma drio sgwennu am brofiadau roeddwn i wedi’u cael pan oeddwn i eu hoed nhw.Myrddin_ap_Dafydd

 

  1. Be wyt ti’n ei fwynhau fwya am sgwennu?

Mewn rhyw ffordd, dwi’n cael ail-fyw fy mhlentyndod wrth sgwennu i blant – ac mae’n syndod be sy’n dod yn ôl i’r cof! Rhannu ydi sgwennu, ac felly mae cael ymateb yr un sy’n derbyn yn bwysig iawn. Mae’n braf iawn dal i fynd o gwmpas ysgolion a chael clywed barn y plant.

11118376933_56a2a4fe33

 

  1. Dwed chydig am dy nofel ddiweddara i blant.

Mae’r Lleuad yn Goch sydd newydd ei chyhoeddi. Mae hon yn rhan o gyfres sydd ganddon ni i bobol ifanc yn creu straeon gyda chefndir darnau o hanes y ganrif ddiwethaf iddyn nhw. Yn y cefndir mae hanes y Tân yn Llŷn a thref Gernika yng Ngwlad y Basg yn llosgi ar ôl cael ei bomio gan y Ffasgwyr yn 1937. Ond stori am deulu o Lŷn ydi hi – mi gawsant eu troi allan o’u fferm i wneud lle i’r Ysgol Fomio, mae’r ferch yn dod yn agos at y rhai a losgodd yr Ysgol Fomio ac mae’r mab yn llongwr ac yn cael ei hun yng nghanol peryglon helpu ffoaduriaid o Wlad y Basg.

9781845276232_1024x1024

 

  1. Pa lyfr(au) plant sydd ar y ffordd nesa gen ti?

Mae gen i focs ar lawr y swyddfa sgwennu. Dwi wrthi’n hel pytiau am hanes y Welsh Not ar hyn o bryd a dyna fydd cefndir y nesaf.

(does a wnelo’r llun isod dim byd â’r ateb roddodd Myrddin, ond dwi’n licio’r llun – Geraint Lovgreen ydi hwnna wrth ei ochr o)

p02lbm97

Diolch, Myrddin!

 

Cyhoeddi Cadi II yn y Sesiwn Fawr

Published Mehefin 17, 2017 by gwanas

Ydach chi wedi gweld poster y Sesiwn Fawr eleni? Dyma fo:

18952847_1345597878851385_6466069178660152272_n

Hyfryd tydi? Ac mi fydd yn Sesiwn hyfryd, yn bendant. Digon o gerddoriaeth, ond hefyd – llenyddiaeth! A dwi’n falch o ddeud y bydd Cadi dan y Dŵr yn cael ei chyhoeddi erbyn y Sesiwn.

Layout 1

cadi danydwr p20

Mi fydda i, a Gwyn Siop Awen Meirion a’r llyfrau newydd sbon danlli, a’r Cadi go iawn – a’i brodyr, gobeithio, yn y Llyfrgell Rydd am 1 o’r gloch ar ddydd Sadwrn Gorffennaf 22.

imagemerge

Yr adeilad yma yng nghanol y dre, y tu ôl i Boots ydi’r Llyfrgell Rydd, rhag ofn i chi fynd ar goll.

A dyma’r Cadi a Caio Gwilym a Mabon go iawn:

DSC_0355

Welwn ni chi yno!

Hywel James – Prif Lyfrgellydd Gwynedd

Published Mehefin 16, 2017 by gwanas

Dwi wedi cael sawl ‘bos’ yn fy nydd; rhai yn dda, rhai ddim cystal, ond y gorau o bell ffordd oedd Hywel James, Prif Lyfrgellydd Gwynedd. Fo ydi’r boi efo’r sbectol:

IMG_7736

Doedd o ddim yn fos go iawn arna i, mwy o… wel, reolwr llinell am wn i. Gweithio yn Llyfrgell Caernarfon

2903599_ad9be80d

fel Hyrwyddwr Llenyddiaeth yng Ngwynedd o’n i, ac roedd Hywel yn un o ddau neu dri oedd yn cadw golwg ar fy ngwaith i, yn cynnig gair o gyngor, yn rhannu syniadau ac ati. Roedd o’n aelod o’r panel roddodd y swydd i mi yn y lle cynta.

Roedd o wastad isio sôn am ryw lyfr newydd neu syniad am sut i ddenu mwy o ddarllenwyr i’r llyfrgelloedd, neu drefnu rhyw daith lenyddol neu’i gilydd. Roedd ei gariad at lyfrau yn amlwg ac yn heintus, ac roedd o ar dân i godi proffil llyfrau Cymraeg.

Ambell fore, byddai nofel ar fy nesg gyda nodyn gael Hywel yn dweud rhywbeth fel “Dwi’n meddwl y gwnei di fwynhau hon.” Ac roedd o’n iawn bob tro! Dyna i chi arwydd o lyfrgellydd da, llyfrgellydd sy’n gallu dewis llyfr i siwtio’r person.

Dyma i chi un llyfr dwi’n ei gofio ar fy nesg:

Blackberry_Wine_by_Joanne_Harris

Ond mae Hywel yn ymddeol. Ar ôl 36 mlynedd o wasanaethu cenedlaethau o ddarllenwyr, mae o’n rhoi’r gorau iddi ganol mis nesa’. Argol, mi fydd na golled ar ei ôl.

Dach chi’n gweld, mewn pwyllgorau, mae gan Hywel ffordd hyfryd o fynegi ei safbwynt a dadlau o blaid yr hyn mae o’n gredu:

74mae o’n ei wneud o mor dawel a diymhongar ond eto mor gryf a chadarn, ei eiriau o ydi’r rhai sy’n aros yn y cof. Mi fyddai rhywun fel Trump yn gallu dysgu cryn dipyn ganddo fo. Ond o ddifri, heb Hywel, fyddai’n llyfrgelloedd ni ddim hanner cystal a fyddai eu hanner nhw ddim wedi parhau ar agor cyhyd.

TeMB-tHL_400x400

Oes, mae ’na rai wedi cau yn ddiweddar, ond does neb yn gallu gneud gwyrthiau heb gyllid! Wel, nid y dyddiau yma.

Un o Gaergybi ydi Hywel yn wreiddiol, ac roedd o’n gwybod ers dyddiau’r ysgol gynradd mai llyfrgellydd oedd o am fod.

imagesRoedd o’n caru darllen ac roedd o eisiau gallu helpu eraill i flasu hud llyfrau ac ehangu eu gorwelion hefyd. Pan gafodd swydd bob dydd Sadwrn yn Llyfrgell Caergybi yn 1973, dyna fo, roedd y penderfyniad mewn concrit. Gweithio ym myd llyfrau amdani.

Man with glasses reading a book

Mi ddechreuodd fel Llyfrgellydd Plant i Arfon, Dwyfor ac Aberconwy i’r hen Gyngor Sir Gwynedd yn 1981, a chael ei benodi i’w swydd bresennol fel Prif Lyfrgellydd  Gwasanaeth Llyfrgell Gwynedd nôl yn 1996. Mae o wedi bod ar gantamil o bwyllgorau gwahanol yn ymwneud â llyfrau neu lenyddiaeth o ryw fath ers hynny, nifer yn ymwneud â chydweithio gydag asiantaethau eraill (rhywbeth sy’n bwysig iawn iddo fo) a fis Mai eleni, mi enillodd Wobr Cyflawniad Oes gan y gymdeithas llyfrgellwyr proffesiynol. Nid ar chwarae bach mae ennill gwobr o’r fath! A dyna ydi’r stori y tu ôl i’r llun yma:

IMG_7736

Mae geiriau Bethan M. Hughes o Gyngor Dinbych yn rhoi syniad i chi am ei ddylanwad o:

rA_0ZkvE

“Dwi’n cofio trafodaeth mewn cyfarfod o brif lyfrgellwyr y gogledd sawl blwyddyn yn ôl am doriadau i wasanaethau a sut byddai hyn yn effeithio ar bobl mwy bregus mewn cymunedau gwledig. Roedd Hywel yn teimlo’r pethau i’r byw ac roedd gwrando arno yn dadlau yn ei ffordd dawel a chadarn, wedi creu argraff fythgofiadwy arnai. Nid dim ond swydd ydi llyfrgellyddiaeth i Hywel ond galwedigaeth. – a bydd hi’n chwith hebddo yn arwain ac annog.

Mae o’n angerddol am werth llyfrgelloedd a llyfrau i bobl, ac yn arbennig am hawl y rhai sydd ag anghenion ychwanegol i dderbyn gwasanaeth cydradd ac o safon uchel. Oherwydd hyn, er enghraifft, roedd yn allweddol wrth sicrhau fod llyfrau llafar a phrint bras Cymraeg ar gael trwy pob llyfrgell yng Nghymru. Mae o hefyd yn credu’n gryf mewn cydweithio a’r cryfder a dycnwch ddaw yn ei sgil.”

8572962829_b167a2a1d5

Os nad oeddech chi’n gwybod, mae ’na fersiynau llafar ar CD ar gael o nifer fawr o nofelau cyfoes Cymraeg drwy eich llyfrgell leol. Jest y peth os ydi’ch golwg chi’n dechrau dirywio neu os liciech chi wrando ar lyfr wrth deithio yn y car neu’r lori. Maen nhw wedi bod ar gael i’r deillion ers tro, ond roedd Hywel ar dân i sicrhau eu bod ar gael i bawb.

Mae gan lyfrgellwyr Gwynedd feddwl y byd ohono fo hefyd. Mae Nia Gruffydd wedi bod yn gweithio efo fo ers blynyddoedd ac yn siarad ar ran y staff yng Nghaernarfon:

“Allai neb ohonom fod wedi cael gwell rheolwr llinell na Hywel. Nid yn unig oherwydd ei waith trylwyr, gofalus ac arloesol yn rheoli’r Gwasanaethau Llyfrgell yng Ngwynedd dros y blynyddoedd, ond oherwydd ei gyfeillgarwch a’i gefnogaeth i bawb ohonom, ar adegau da ac adegau anodd. Dyma’r pethau creiddiol sy’n nodweddu Hywel, ei gefnogaeth ddiysgog i bob un ohonom sy’n cydweithio gydag o, a’i gred waelodol mewn gwerth llyfrgelloedd, llyfrau a darllen. Rydym yn falch iawn o gael dweud mai Hywel fu’n ein harwain dros y blynyddoedd.”

A dyma lun o Nia efo Jamie Richardson sy’n gyrru llyfrgell symudol ‘Lori Ni’ o gwmpas ysgolion Gwynedd.

Jamie-Richardon-a-Nia-Gruffydd-300x243

Dwi’m yn gwybod be mae Hywel am ei wneud ar ôl ymddeol. Darllen, mae hynny’n sicr, a garddio mwy hefyd, mae’n siŵr.

20246134-farmer-with-pruner-in-garden-vector-illustration

Ond be bynnag fydd yn llenwi ei ddyddiau o hyn ymlaen, dwi’n dymuno’r gorau iddo fo. Mi fydd colled mawr ar ei ôl.

Mi wnes i ofyn chydig o gwestiynau iddo fo am lyfrau:

Hoff lyfr yn blentyn?

Straeon T. Llew Jones gydiodd fy nychymyg ifanc – Y Ffordd Beryglus yn arbennig.

yfforddberyglus_mawrCefais y profiad arbennig pan oeddwn yn Llyfrgellydd Plant o dywys T. Llew o gwmpas ysgolion Gwynedd sawl tro, cofiaf fwynhau ei gwmni difyr a’r cyfle i weld ‘brenin y cyfarwydd’ yn dal sylw dosbarth o blant fel gwyfyn i gannwyll. Roeddwn wrth fy modd yn cyflwyno awduron i blant – cefais y fraint a’r pleser o gael dod i nabod enillwyr gwobr Tir naNog fel Angharad Tomos, Emily Huws, Mair Wynn Hughes a Gareth F.

ab6e18713197704aa3469e4495e13ee755bd44c2garethfwilliams  Mae ein dyled fel llyfrgellwyr i awduron yn enfawr – awduron plant yn arbennig – hebddynt hwy fyddai llyfrgelloedd yn bodoli!

 

2. Oes ‘na lyfr penodol wnaeth i ti fod isio bod yn llyfrgellydd?

Dyna gwestiwn da! Yn y cyfnod pan oeddwn yn dewis gyrfa roeddwn yn hoff iawn o waith George Orwell a’i nofel 1984 yn sefyll allan:

500_1984comparison

Yn y byd erchyll mae’n darlunio yn y nofel mae ‘gwirionedd’ yn cael ei reoli a’i wyrdroi gan y rhai sy’n llywodraethu. Mae’n siwr bod hynny wedi gwneud argraff ddofn arnaf a’n cred fod angen canolfan cymunedol fel llyfrgell sydd yn cynnig mynediad diduedd at wybodaeth a hynny yn rhad ac am ddim ac ar agor i bawb. Wrth gwrs mae mwynhau darllen llyfr da yn cyflyrru rhywun i’w rannu gydag eraill ac mae llyfrgell yn gyfrwng gwych i rannu llenyddiaeth o bob math.

 

3. Y llyfr y byddet ti’n ei achub pe tae’r ty yn mynd ar dân.

Byddwn yn achub y gyfrol ysgrifennodd fy nhad am hanes ein teulu, roddodd gymaint o foddhad iddo ei gyhoeddi ar liwt ei hun yn dilyn blynyddoedd o ymchwil gyda chymorth fy mam. Cynorthwyais gydag ambell gwestiwn gododd yn ystod yr ymchwilio a nododd fy nhad ei ddiolch wrth gyflwyno copi i mi wedi ei arwyddo ganddo. Mae ambell i drywydd sydd angen ei ddilyn ymhellach – dyna un o’r tasgau y byddaf yn ceisio eu cyflawni yn ystod fy ymddeoliad.

 

4. Oes sgen ti hoff ‘genre’?

Na – stori dda sydd yn bwysig pob tro, rwyf wedi ceisio darllen yn eang pob genre ffuglen – er wrth fynd hŷn rwy’n ffafrio mwy ar ddarllen llyfrau ffeithiol. Rwy’n hoff iawn o farddoniaeth ac mae cyfrol wrth erchwyn fy ngwely bob amser, ac wrth geisio ymdopi â phrofedigaeth yn ddiweddar, roedd cerddi Cymraeg a Saesneg yn gysur mawr – rwy’n rhyfeddu yn aml at ddawn bardd i grynhoi teimladau mor gelfydd mewn ychydig o frawddegau – prawf pendant o’r grym sydd mewn geiriau.

 

5. Hoff awduron erbyn hyn a tithe’n ymddeol…?

Byddai ceisio enwi hoff awduron fel ceisio enwi hoff gyfeillion – amhosib! Y stori neu amgylchiadau’r darllen sydd yn bwysig ac mae’n siŵr fel sawl un arall sydd ar fin ymddeol a dechrau pennod arall yn eu bywydau, mae’n fwriad gennyf ddarllen cymaint â phosib o’r clasuron ond byddaf yn parhau i ddarllen yn eang awduron hen a newydd gan ddefnyddio fy llyfrgell gyhoeddus leol yn rheolaidd wrth gwrs!

reading-stack-books-598

Mwynha’r darllen, Hywel!