Cystadleuaeth Darllen Dros Gymru 2018

Published Hydref 17, 2017 by gwanas

Mae’r llyfrau wedi eu henwi ar gyfer: Cystadleuaeth Llyfrau i Ysgolion Cymru 2017–2018!

Dyma i chi’r rhai ar gyfer Rownd Sirol Blynyddoedd 3 a 4 – cliciwch ar y ddolen:

 

Darllen_Dros_Gymru_Rownd_Sirol_Bl._3_a_4_2017-2018

Falch o weld rhain yno! 9 allan o 10 llyfr yn rai gwreiddiol Cymraeg – da. A dau gan fam a merch, digwydd bod – Haf Llewelyn a’i merch Leusa. Y tro cynta i hynna ddigwydd, mae’n siŵr?

imageLayout 1imagegetimg20141024Straeon-Gorau-Byd9781845276164getimggetimggetimg

 

A dyma rai Blynyddoedd 5 a 6. 3 allan o 10 yn addasiadau. Ond mae ‘na lai o lyfrau gwreiddiol ar gael ar gyfer yr oedran yma, dwi’n gwybod.

Darllen_Dros_Gymru_Rownd_Sirol_Bl._5_a_6_2017-2018

Dyma luniau rhai o’r cloriau:

Cysgod_y_Darian

9781845276232_1024x1024

220px-Dirgelwch_y_Bont  Hoffi’r clawr hwn yn arw, gyda llaw.

 

image1

trysorfa_chwedlau_cymru

Ac mae maint y lluniau yn dibynnu ar faint y lluniau oedd ar gael ar y we – dim byd i neud efo fy marn i, iawn!

Mae’n siwr bod y rhan fwyaf o ysgolion eisoes wedi cael y wybodaeth uchod, ond rhag ofn bod gan ryw ysgol awydd rhoi cynnig arni am y tro cynta erioed, cysylltwch â darllendrosgymru@llyfrau.cymru | 01970 624 151 os hoffech chi ragor o wybodaeth.

Ac mae’n siwr bod awduron y llyfrau hyn yn falch o gael gwybod eu bod ar y rhestr hefyd! Sgwn i pa rai gaiff eu dewis i’w trafod, a pha rai i wneud cyflwyniad? Hmm…

Mwy o newyddion da: mae ‘na rifyn newydd o Mellten yn y siopau:

DMV8gRGXUAAfylm

Pob hwyl ar y darllen – a phob lwc i’r ysgolion!

Advertisements

Deri Dan y Daliwr Dreigiau

Published Hydref 13, 2017 by gwanas

image

Llyfr newydd, gwreiddiol gan Haf Llewelyn, a lluniau hyfryd gan Petra Brown. Wel, newydd ers yr haf ond dim ond rŵan dwi’n llwyddo i’w darllen hi! Mae’n werth aros weithiau…

Mae’n ran o gyfres Roli Poli, fel Nan a’r sioe fawr gan Ifan Jones Evans.

9781785621093_large

Felly mae wedi ei anelu at blant 7-9 oed ( yn fras).

Mae pawb yn disgwyl i Deri Dan ddilyn ôl traed ei gyndeidiau trwy fod yn ddaliwr dreigiau o fri. Ond “byddai’n well gan Deri Dan fod yn UNRHYW BETH yn y byd, heblaw bod yn ddaliwr dreigiau…” Mae o’n hoffi dreigiau; mae ganddo ddraig fach anwes, annwyl o’r enw Beti a dydi o ddim isio bod yn gyfrifol am gaethiwo draig mewn dwnjwn tywyll… ond does ganddo fawr o ddewis. Y canlyniad ydi stori ddifyr, llawn antur a hiwmor ddylai blesio plant sy’n ei darllen yn annibynnol neu fel dosbarth.

Dyma i chi sut mae’n dechrau ( cliciwch ar y llun i’w wneud yn fwy):

A dyma lun yn nes ymlaen yn y stori, sy’n rhoi syniad da i chi o arddull  y llyfr:

image

A dyma adolygiad oddi ar wefan gwales.com gan ddarllenydd 9 oed:
Adolygiad Gwales
Stori antur yw Deri Dan y Daliwr Dreigiau gan Haf Llewelyn. Stori gynhyrfus, lawn dychymyg am deulu dewr a mentrus sy’n ceisio dal dreigiau ffyrnig a pheryglus ers blynyddoedd. Roedd Taid Deri Dan yn ddaliwr dreigiau adnabyddus, ac wedi llwyddo i ddal Dorcas y ddraig enfawr pan oedd yn iau. Mae Deri Dan a Beti yn mynd am antur i geisio dal Dot y ddraig sy’n dinistrio gerddi Cwm Cynnes.

Perthynas agos sydd gan Deri Dan a Beti’r ddraig fach ffyddlon, sef anifail anwes Deri Dan. Ond a ydy Deri Dan a Beti yn llwyddo i ddal y ddraig wyllt sy’n creu trafferth i drigolion pentref Cwm Cynnes? A all Deri Dan a Beti achub y dydd er mwyn sicrhau bod diwrnod carnifal Cwm Cynnes yn llwyddiannus?

Mae’r awdur talentog wedi defnyddio iaith loyw a llawer o idiomau, ansoddeiriau a chymariaethau er mwyn creu dirgelwch. Gall chwarae gyda geiriau hefyd i ychwanegu hiwmor i’r stori, a lluniau llawn manylder sy’n creu cymeriadau lliwgar a realistig sydd i’w gweld gan yr arlunydd crefftus, Petra Brown.

Llyfr cyffrous a llawn antur ydi hwn. Heb os nac oni bai, bydd plant sy’n hoffi dreigiau ac anifeiliaid anwes wrth eu boddau yn ei ddarllen ac ar bigau drain i’w orffen. Rwyf yn argymell y llyfr yma i ddarllenwyr ifanc rhwng 6 a 9 oed, felly dewch am helfa i chwilio am ddreigiau cynddeiriog gyda Deri Dan a Beti bach!

Siwan Fflur Rees (9 oed)

Wedi ei phlesio, ddeudwn i! A finna hefyd, Siwan.
Ond jest un peth bach. Mae’r rhain yn bwysig i’r stori:
chillies-1200x800
Ond rhaid i mi ddeud, mae’r sillafiad ‘tsili’ yn edrych braidd yn ‘sili’ i mi. Mae Geiriadur Bruce yn hapus efo ‘chilli’; mae’r sillafiad dros y byd yn amrywio rhwng chili, chile a chilli. Ond dyna fo, fydda i byth yn bwyta ‘tsips’ chwaith na galw rhywun yn ‘tsaf’. Chips a chafs ydyn nhw i mi. Anghytuno? Cytuno? Trafodwch!
Ond diolch Haf, am lyfr gwreiddiol arall ar gyfer plant 7-9 oed. Ieeee!
Mae plant Cymru yn ysu am fwy o straeon tebyg – dwi’n gwybod achos dwi wedi bod yn siarad efo llwythi ohonyn nhw yn ddiweddar. e.e: dyma griw o blant ardal Llanwddyn a Phapur Bro yr Ysgub, lle fues i’n darllen straeon fel rhan o’r Ffair ddydd Sadwrn ( a phrynu chytnis a bara brith bendigedig):
FullSizeRender
Ac fel rhan o Wythnos LLyfrgelloedd, mi fues i yn Llyfrgelloedd Tywyn, Pwllheli a Phorthmadog a chael coblyn o hwyl efo plant fel rhain:
FullSizeRender 2
Bechod garw bod cyn lleied o ymweliadau awduron bellach oherwydd yr holl doriadau. Maen nhw’n gwneud gwahaniaeth, tydyn athrawon/rieni/blant?
Ysgolion: cysylltwch efo’ch hoff awduron – yn enwedig os ydyn nhw’n lleol – does dim rhaid i ymweliad awdur fod yn ddrud. Ers talwm, ro’n i’n daer bod angen i ni awduron Cymraeg fod yn fwy ‘Proffesiynol’ a hawlio tâl fel awduron dros y ffin, ond yn yr oes dlawd hon, dwi, a sawl awdur arall, wedi gadael i’r ‘p’ fynd yn un llai. Yn anffodus, dwi ddim yn meddwl bod gynnon ni ddewis os am geisio osgoi cael ein boddi o dan yr holl addasiadau ‘enwog’.
Ac mae sgwrsio efo’ch darllenwyr yn eich ysbrydoli, bobol bach!

 

 

Amser Stori a Diwrnod Siopau Llyfrau

Published Hydref 7, 2017 by gwanas

22007444_1464356617013994_1187637140055394275_n

Mae unrhyw un call yn gwybod bod amser stori yn gwneud byd o les i blant. Roedd Michael Morpurgo yn brifathro am flynyddoedd, ac yn gwneud hyn yn rheolaidd. Ond mae trefnwyr y cwricwlwm yn Lloegr yn anghytuno am ryw reswm. Dwi’m yn hollol siŵr be ydi’r rheolau ynglyn â amser stori penodol yng Nghymru ond dwi’n gwybod bod ein cwricwlwm ni’n pwysleisio’r angen i ddarllen er mwynhad.

A gredwch chi hyn? Mae un athrawes o Loegr yn deud (ar Twitter) ei bod wedi cael ei lambastio gan OFSTED am gynnal ‘amser stori’. Roedd ei gwersi eraill i gyd yn “outstanding” neu “good with outstanding features”. Bu’n rhaid iddi gael ei goruchwylio’n wythnosol am weddill yr hanner tymor. Does isio gras!

8024df764535c768344d37c056628009--teacher-evaluation-smiley-faces

Mi fydda i’n darllen storis i blant yn Llanwddyn pnawn ma tua 2.15 – os llwydda i i ddod o hyd i’r lle. Dwi rioed wedi bod yn Llanwddyn, cofiwch. Cadi dan y Dŵr yn un y bydda i’n darllen pytiau ohoni. Addas iawn i bentre gafodd ei foddi!

cadi danydwr p37

 

Gyda llaw, mae heddiw yn ddiwrnod dathlu siopau llyfrau. Am hynny mae Palas Print Caernarfon yn  cynnig bargen o 4 llyfr am bris 3 heddiw. Hefyd, bag Môr a Mynydd o Lyfrau am ddim wrth wario £10 neu bag ‘limited edition’ Orla Kiely am wario £25. Mae’n siŵr bod eich siopau llyfrau lleol chi yn gwneud pethau tebyg. Ewch yn llu i fwynhau eich siopau llyfrau!

Diwrnod y Llyfr 2018

Published Medi 30, 2017 by gwanas

eng_1_post

Does dim byd penodol wedi ei drefnu eto hyd y gwn i, ond bydd Diwrnod y Llyfr 2018 ar ddydd Iau, 1 Mawrth. Digon o rybudd i chi ddechrau meddwl a threfnu a chysylltu gydag awduron i ddod i’ch ysgolion/ llyfrgelloedd/ cymdeithasau. Gobeithio y bydd pobl yn cofio rhoi sylw i lyfrau o Gymru gan awduron o Gymru ‘de!

Dyma i chi rai o ddigwyddiadau’r gorffennol:

proj_kite_sian_lewisimage

DSCF0030

Bydd y Cyngor Llyfrau yn cyhoeddi cylchlythyr gyda gwybodaeth a newyddion ynglŷn â digwyddiadau, gweithgareddau ac adnoddau Diwrnod y Llyfr 2018, ac mi fydd ar gael erbyn 20 Chwefror 2018. A bydd pecynnau adnoddau yn cael eu hanfon allan yn ystod mis Ionawr.

Dylid cyfeirio unrhyw ymholiad ynglŷn â Diwrnod y Llyfr at Angharad Wyn Sinclair yn y Cyngor Llyfrau. Dyma hi:

13000313_10156955216910725_2512334893715289047_n

Ffôn: 07896 664797
E-bost: angharad.sinclair@llyfrau.cymru

 

Yn y byd Llyfrau Saesneg, mi fydd 11 llyfr gwahanol ar gael am £1 yr un, ac mae ‘na dipyn o drafodaeth wedi bod am gynnwys y rhestr: nifer ohonyn nhw wedi eu sgwennu gan ‘selebs’ fel Clare Balding, Julian Clary, un o aelodau band Mc Fly ac enillydd Bake Off, Nadiya Hussain.

nadiya-top

 

Mae gen i feddwl mawr o Nadiya a Clare ( enwau cynta ylwch…), ac maen nhw’n role models gwych i ferched. Ond dwi yn poeni bod llyfrau plant gan selebs yn cymryd lle llyfrau gan awduron ‘go iawn.’ Rhain ydi’r llyfrau sy’n cael eu harddangos wyneb am allan ar silffoedd siopau. Maen nhw’n cael sylw mawr yn y wasg a’r cyfryngau, yn gwerthu’n dda, ac yn cael disgowntiau da. Ond mae’n arwain plant ac (oedolion) i gysylltu llyfrau plant gyda selebs.

Mae hynny, yn anffodus, yn arwain pobl i feddwl bod sgwennu llyfrau plant yn hawdd. Sbiwch – mae’r bobl ‘ma’n brysur yn gwneud bob math o bethau eraill ond yn gallu sgwennu tomen o lyfrau plant hefyd: Chris Hoy, David Walliams, Dermot O’Leary ac yn y blaen. Mae nifer o awduron ‘go iawn’ yn gorfod gwneud pethau eraill hefyd er mwyn talu biliau, wrth gwrs, ond er mwyn creu llyfr sy’n wirioneddol dda, mae angen chwysu! Ail-sgwennu, golygu, ac ail-sgwennu eto. Mae llwyddo pan does neb yn gwybod pwy ydach chi yn anodd. Mi gafodd Malorie Blackman ei gwrthod 82 gwaith!

Ond does dim rhaid i lyfrau selebs fod cystal i werthu’n dda. Weithiau, does dim rhaid iddyn nhw eu sgwennu hyd yn oed – awduron eraill sydd wrthi ar eu rhan nhw! Sef yr hyn sy’n cael ei alw yn ‘ghost writers.’ Y broblem efo hyn ydi bod llyfrau sydd wir yn wych yn mynd ar goll a neb yn sylwi arnyn nhw – sy’n drasiedi; canlyniad posib arall i hyn ydi bod yr awdur yn digalonni a rhoi ffidil yn y to a dyna ni, ffarwel awdur da.

1

Mae hyn i gyd yn digwydd yn y byd Saesneg ond mae’n waeth fyth yn y byd Cymraeg yn fy marn i – achos mae hi hyd yn oed yn fwy anodd yn Gymraeg. Pa obaith cael sylw ynghanol selebs y byd Saesneg? Ac i chi gael dallt, nid yr addaswyr sy’n cael breindal (royalties) addasiadau, ond yr awdur gwreiddiol. Teulu Enid Blyton sy’n cael breindal yr holl lyfrau addasodd awdures wych fel Manon Steffan Ros!

3540-16182-file-eng-manon-steffan-ros-281-400

Oes, mae ‘na lyfrau Cymraeg yn cael eu cyhoeddi sydd ddim yn ddigon da. Dw i’n gwybod ac yn cyfadde hynny. Ond mae ‘na rai gwych sydd jest yn cael eu hanwybyddu a phlant ddim yn cael gwybod amdanyn nhw. Aaaaaa!

Ta waeth, dwi’n falch o ddeud bod ‘na lyfr ar gyfer oedolion gan ‘seleb’ Cymraeg fyddai’n gwneud anrheg gwych i’ch mam neu’ch modryb neu’ch nain neu’ch chwaer fawr – a dynion hefyd o ran hynny. Syllu ar Walia gan Ffion Dafis.

 

Mae’r actores/gyflwynydd hon yn gallu sgwennu, myn coblyn i! Ro’n i’n gwybod hynny’n barod… mi gyfrannodd hi chwip o ysgrif i’r gyfrol hon gan amrywiol awduron:

220px-Modryb_(llyfr)

Ond mae’r llyfr yma’n Ffion 100%.  Difyr, gonest, teimladwy, ingol … mi allwn i restru ansoddeiriau, ac mae ‘marw-isio-siarad-amdano-fo’ yn un arall. Mi fydda i’n ei holi yn Gwin Dylanwad, Dolgellau nos Iau nesa y 5ed, a dwi’n edrych ymlaen bobol bach.

Dow… sgwn i fyddai hi’n ystyried sgwennu nofel i blant…?

franken-moderationskarten-wertungssymbol-smilie-positiv-100-st

 

 

 

 

Arthur Rackham – arlunydd gwych

Published Medi 20, 2017 by gwanas

DKEx4u9XUAE6oJ9

Wedi gweld y llun yma o’r blaen? Y Cheshire Cat allan o fersiwn 1907 o Alice in Wonderland gan yr arlunydd rhyfeddol, Arthur Rackham. Gwych tydi? Anodd peidio gwenu wrth sbio arno fo.

A dyma un arall o’i luniau o:

DKExxS0XoAEV-Un

Mae hwnna’n enwog iawn ac wedi cael ei ddefnyddio ar gyfer cardiau a phosteri ayyb ers blynyddoedd.

A dyma un arall dwi’n ei hoffi’n fawr:

DKEx2JUWkAUIszL

Arthur Rackham (1867-1939) oedd un o ddarlunwyr ‘Oes Aur’ llyfrau gyda lluniau arbennig, o tua 1890 tan ddiwedd y Rhyfel Byd cyntaf. Roedd ‘na alw mawr am lyfrau gyda lluniau o safon uchel fel hyn bryd hynny. Roedd llawer o lyfrau Rackham yn cael eu argraffu mewn fersiwn de luxe cyfyngedig, wedi eu harwyddo gan amlaf, yn ogystal â fersiwn rhatach. Yn anffodus, chwalodd y Rhyfel y farchnad am lyfrau drud fel’na, ac yn y 1920au, edwinodd y diddordeb mewn llyfrau am dylwyth teg a byd ffantasi. Bechod.

rackham_fairy

THE-FAIRIES-ARE-EXQUISITE-DANCERS-1-ARL0031

Mae ei lyfrau gwreiddiol a’i luniau yn hynod boblogaidd rŵan, ac yn gwerthu am ffortiwn – sbiwch ar silffoedd Nain a Taid, rhag ofn! Ar ebay, mae ‘na rai’n mynd am dros fil o bunnoedd.

rackham9

 

 

A sbiwch ar hwn – tydi o’r un sbit â Tormund Giantsbane o Game of Thrones?

The-Rhinegold-and-The-Valkyrie_Rackham

Roedd y boi yn athrylith, ac mi fyddai wedi cael ein ben-blwydd ddoe, Medi 19. Mae ‘na lyfrau o’i luniau o ar gael mewn fersiynau cyfoes, tipyn rhatach na mil o bunnoedd a dwi’n cael fy nhemtio…

wb_pandora

Calendr 2018 ar gyfer plant

Published Medi 13, 2017 by gwanas

DJiIWEaXoAEWjTR

Syniad gwych gan Y Lolfa! Calendr lliwgar gyda 12 llun o 12 llyfr plant gwreiddiol y Lolfa a gyhoeddwyd dros y blynyddoedd diwethaf. Mae’n cynnwys lluniau gan artistiaid fel Jac Jones, Janet Samuel, Valériane Leblond ac Angharad Tomos.

Dwi ddim wedi gweld tu mewn y calendr eto ond os oes rhywun isio prynu anrheg Nadolig i mi – mi wnaiff hwn yn champion. Dim ond £4.99 gyda llaw.

Ia, do, dwi wedi gwirioni am fod lluniau Coeden Cadi ar y clawr, ond mi faswn i isio copi beth bynnag. Mae angen mwy o bethau fel hyn yn does?  Nwyddau sy’n tynnu sylw at lyfrau a chymeriadau a darluniau gwreiddiol o Gymru.

Mae ‘na gardiau ‘Snap’ Rwdlan ar gael eisoes:

9781847719560_1024x1024

A llwythi o grysau T ac ati

1000000000027

Ac mae brand Sali Mali yn cael ei ddefnyddio’n dda hefyd:

51+ygcTuRgL._SX258_BO1,204,203,200_poster_wyddor_sali_malimawrdoli_sali_mali_1

Ond mae ‘na lawer mwy o lyfrau plant gwreiddiol da ar gael rwan, efo darluniau gwirioneddol wych. Tipyn o gambl fyddai i wasg archebu llwyth o nwyddau wedi eu seilio ar un llyfr neu gymeriad y dyddiau yma, ond drwy ddod â sawl llyfr at ei gilydd fel hyn – bingo. Da iawn Y Lolfa.

Be am bapur lapio? Papur wal? Bagiau? Sanau? Printiau o’r lluniau mewn ffrâm? Ond hyd yn oed tase pob teulu efo plant Cymraeg yn cefnogi nwyddau Cymraeg, a fyddai hynny’n ddigon i’w wneud yn fenter busnes call? Dwn i’m. Ond mi fyddai’n rhaid sicrhau bod y llyfrau a’r cymeriadau yn ddigon adnabyddus yn gyntaf, a dydi hynny ddim yn hawdd pan yn cystadlu efo’ch Peppa Pincs a’ch cymeriadau Disney.

Mae rhai o’r arlunwyr yn cynnig gwerthu eu paentiadau gwreiddiol, fel hwn o Trysorfa Chwedlau Cymru ( Gomer) gan Brett Breckon :

a11d99_794a5bebec1afea1095931edb384aa5e

Ond y llun gwreiddiol ydi o – ac mae’n £500. Ond yn werth bob ceiniog wrth gwrs! Ond efallai yn fwy addas i blant hŷn…

Be am hwn, o Hosan Nadolig ( Gomer) i blant iau? £600.

a11d99_9e591e07d1a542e6abcf5da2243372ec

Mae gan Valeriane Leblond wefan, ond dim lluniau yn ymwneud â’r llyfrau mae hi wedi eu darlunio hyd y gwela i. A dwi methu dod o hyd i wefannau Jac Jones na Janet Samuel! Dim angen gwefannau yn amlwg. A phwy ydw i i feirniadu? Mi wnes i wefan oes yn ôl ond mae o wedi diflannu!

 

Tips ar gyfer awduron

Published Medi 12, 2017 by gwanas

11608942-ziggy-celebrates-40-years

 

Blogio am rywbeth cwbl wahanol y tro yma. Dwi am fod mor hy â chynnig tips i wella eich sgiliau ysgrifennu.

Dyma bethau i’w gwneud ar ôl gorffen eich drafft cyntaf a phan yn mynd drwyddo CYN ei yrru at y wasg/i gystadleuaeth/i’r athro. Os allwch chi roi’r polish ar eich gwaith cyn ei yrru, mi fydd yn haws i’r golygyddion roi’r sglein ychwanegol.  Ac i blesio beirniaid/athrawon.

best-writing-tips

Chwiliwch am eich ‘darlings’, y geiriau a’r ymadroddion rydach chi’n tueddu i’w gor-ddefnyddio. Wedyn chwynnwch nhw. Maen nhw gynnon ni i gyd. Mae fy nghymeriadau i’n gwenu gormod, ee: “Ydw,” gwenodd Wil. “Do,” gwenodd Nia. Mae ambell un yn iawn, ond nid dwsinau ohonyn nhw! Yn fy nofel ddiwethaf, mi wnes i sylwi bod pawb yn “codi eu haeliau” dragwyddol hefyd. Ar ôl golygu a chwynnu, doedden nhw ddim.

'It was a last-minute change, but a good one.'

Mae’n siŵr y bydd darllenwyr wedi dod o hyd i ffefrynnau eraill gen i, ond eich bod wedi bod yn rhy glen i ddeud. Neu efallai bod y golygyddion wedi eu chwynnu ar fy rhan cyn cyhoeddi. O, arhoswch funud, dwi newydd gofio bod R Maldwyn Thomas (dwi’n meddwl – bron yn siŵr mai fo oedd o) wedi adolygu Dyddiadur Gbara

51FQOIIATYL._SY344_BO1,204,203,200_

nôl ar ddiwedd y 90au a chyfeirio at y ffaith fod popeth yn “grêt” a “ffantastic” gen i. Roedd o’n iawn. Ro’n i wedi sylwi – ond wedi penderfynu eu cadw oherwydd mai dyna oedd yn fy nyddiadur go iawn i o nghyfnod gyda VSO yn Nigeria a minnau’n ferch ifanc 22-24 oed yn llawn brwdfrydedd am bob dim. Ro’n i ddeng mlynedd yn hŷn yn cyhoeddi’r gyfrol, ac yn sicr ddim yn defnyddio’r geiriau i’r un graddau erbyn hynny, ond fyddai o ddim yn onest wedyn, na fyddai? Dyna fy esgus i, o leia.

Fel arfer, mae modd newid y gair neu’r ymadrodd treuliedig heb ormod o drafferth. Ac weithiau, mae modd ei ddileu. Mae angen rhai ohonyn nhw wrth gwrs – ond oes gynnoch chi ormod? Felly hefyd ebychnodau. Oes angen bob un? Go brin. Dwi’n hoff iawn o ddefnyddio ellipsis hefyd… (ia, y tri dot yna ydi ellipsis) ond mi fydda i’n eu dileu hynny fedra i erbyn hyn.

ellipsis

Mae nifer o awduron yn mynnu bod eu cymeriadau yn cnoi eu hewinedd, yn rhedeg eu dwylo drwy eu gwallt, yn pendroni, yn brathu eu gwefusau, yn wyllt gacwn, yn ymguddio neu’n codi ar eu traed dragwyddol. Efallai nad yw awduron yn sylwi arnyn nhw ond mae’n gallu mynd ar nerfau’r darllenydd a gwneud iddyn nhw golli amynedd gyda’r stori. Rhaid cyfadde bod darllen ‘ne’ yn lle ‘neu’ dragwyddol yn gwneud i mi gorddi. Ia, dwi’n gwybod. Ffyslyd mae’n siŵr. Ond dwi jest yn tynnu sylw at y peth, dyna’i gyd. O, a phobl yn defnyddio ‘otj’ yn lle ‘ots’ a ‘sdamp’ yn lle ‘stamp.’ Ac awduron sy’n defnyddio geiriau hir, hurt does neb yn eu deall – fel Will Self.

Book is titled 'Apperceive the Foreboding and Undertake in Nonetheless'. Woman says: 'It's a Will Self-help book.'

Ydi, mae ailadrodd yn gallu bod yn arf effeithiol o ran creu awyrgylch, cyffro, dangos cymeriad ac yn y blaen, ond nid bob tro.

Dydi ailadrodd yr un geiriau o fewn yr un frawddeg ddim yn ymarfer da chwaith gan amlaf, ac mae golygydd da yn siŵr o dynnu’ch sylw atyn nhw. Ond be am eu hosgoi o’r dechrau un?

Hefyd, a dwi’n euog o hyn: dechrau pob brawddeg gyda ‘Roedd.’ Mae’n gallu bod yn anodd ei osgoi yn Gymraeg heb fynd i ddefnyddio berfau all fod yn gymhleth, ond rhowch gynnig arni.

Cymeriadau sy’n meddwl neu sylweddoli rhywbeth ac yna’n ailadrodd y sylweddoliad hwnnw ychydig linellau yn ddiweddarach. Peidiwch! Dydi’r darllenydd ddim yn dwp ac mae wedi deall y tro cyntaf. Mae’n gallu gweithio’n dda i greu doniolwch weithiau, ond ai ceisio bod yn ddigri oeddech chi? Bydd raid i chi benderfynu pa un yw’r ffordd fwyaf effeithiol o gyfleu’r wybodaeth – drwy ddeialog neu drwy’r naratif.

Rhywbeth arall i’w osgoi yw clywed y cymeriadau’n ailadrodd yr un wybodaeth drosodd a throsodd drwy’r nofel. Dwi’n euog o hyn fy hun. Yn y nofel dwi newydd ei chwblhau ar gyfer yr arddegau, roedd clywed nad oedd Efa eisiau lladd ei mam yn y bennod gyntaf yn iawn, ond a oedd angen ei ddweud eto ym mhennod 3, 5 ac 8? I mi, roedd o’n dangos bod y peth ar ei meddwl yn gyson a’i bod hi’n mynd ar ei nerfau ei hun, ond doedd dim angen ei ailadrodd gymaint ac mi wnes i ddileu ambell gyfeiriad at y peth yn y fersiwn terfynol.

Pan yn chwilio am achosion o ailadrodd fel hyn, mae pwyso botwm ‘find’ ar Word o gymorth mawr.

The-Joy-of-Weeding

Cofiwch, os ydi’r enghreifftiau o ailadrodd yn ychwanegu rhywbeth at eich gwaith, iawn, cadwch nhw, ond os ydyn nhw fel chwyn, chwynnwch.

To monk showing book entitled 'Brand Spanking New Testament': "I think we may have to shorten the title."

Pob lwc!