Manon Steffan Ros

All posts tagged Manon Steffan Ros

Fi a Joe Allen

Published Mai 19, 2018 by gwanas

20180519_151555_resized

Mae Manon Steffan Ros wedi ei gwneud hi eto! Dyma i chi nofel ar gyfer darllenwyr 11-14 oed (yn ôl y cyhoeddwyr) (10-94 oed yn fy marn i) ddylai fod yn hynod o boblogaidd, yn bendant gyda phlant a phobl sy’n hoffi pêl-droed, ond hefyd gydag unrhyw un sy’n hoffi stori dda wedi ei dweud yn grefftus.

Os oeddech chi wedi cael eich swyno gan berfformiadau tîm Cymru yn yr Ewros 2016,

JS79290843

mi gewch eich swyno gan hon. Os ydach chi’n addoli Joe Allen,

joe-allen-wale

mi fyddwch chi wedi gwirioni. A hyd yn oed os fyddai’n well gynnoch chi fwyta malwen na gwylio pêl-droed, mi fyddwch chi’n mwynhau hon. Ydi, mae hi am bêl-droed, ond mae hi hefyd am berthynas bachgen a’i fam, bachgen a’i dad, bachgen a’i waith cartref, am siarad Ffrangeg (ieee!), am deithio, am fod yn ran o lwyth neu ‘tribe’ a llawer iawn mwy.

Mae gwir angen nofel wreiddiol fel hon ar y byd llyfrau, ac os oes gynnoch chi blentyn sy’n gwrthod neu’n casau darllen oherwydd fod yn well ganddo/ganddi chwarae neu wylio pêl-droed, dwi wir yn meddwl y gallai hon wneud gwahaniaeth.

Marc Huws ydi enw’r bachgen yn y stori (oedd, roedd ei dad yn ffan mawr o Mark Hughes):

pa-photos_t_premier-league-managers-young-gallery-pies-1412m-758x506

ac er fod y tad hwnnw yn absennol y rhan fwya o’r amser, mae’n cynnig mynd â Marc i weld Cymru’n chwarae yn Ffrainc. Mae’n gyfle iddyn nhw ddod i nabod ei gilydd yn well, a chan fod tad Marc yr un ffunud â Joe Allen, maen nhw’n cael llawer o hwyl. Ond fel y byddech chi’n disgwyl o unrhyw stori dda, dydi pethau ddim yn fêl i gyd…

Mae Manon yn cyfadde nad oedd ganddi lawer o ddiddordeb mewn pêl-droed tan yr Ewros, ond ers hynny, mae hi wedi mopio ei phen efo’r gêm – a thîm Lerpwl! A Mo Salah…

Mo-Salah-692519

Dwi’n meddwl bod y ffaith bod o leia un o’i meibion wedi gwirioni efo pêl-droed yn rhannol gyfrifol am y droedigaeth i fyd y bêl gron!

Mae’n amlwg ei bod wedi mwynhau sgwennu’r nofel yn arw, a chwarae teg, mi wnaeth hi drydar y canlynol:

“Dwi byth yn deud digon am rôl golygydd yn y broses o greu’r llyfrau dwi’n sgwennu. Y gwir ydi, dwi’n lwcus iawn iawn iawn i gael gweithio efo pobl brwd a thalentog ‘sgin y gallu i awgrymu newidiadau heb frifo ego delicet awdur.”

Dwi’n eitha siŵr mai cyfeirio at Meinir Wyn Edwards mae hi yn fanna

dd1304traintour1

– a dwi’n amenio. Hi sy’n golygu fy llyfrau plant i hefyd,

Layout 1EFA6

a dyma i chi un o luniau (heb ei liwio eto) o’r nesaf yng nghyfres Cadi:

cadi dino p24

Na, does ‘na’m digon o bêl-droed mewn llyfrau Cymraeg i’r arddegau a does ‘na’m digon o ddeinosoriaid a chnecu/pwmpian i blant iau!

Gyda llaw, dwi newydd dreulio wythnos hyfryd, ysbrydoledig (a blinedig!) yn Nant Gwrtheyrn yn rhoi blas o wahanol lyfrau i griw gwych o ddysgwyr. Mi fuon nhw a chriw mawr o bobl leol yn trafod un arall o lyfrau Manon, Inc:

9781847716330_300x400

(llyfr oedolion a pherffaith ar gyfer yr arddegau hŷn hefyd). 28 mewn un grŵp darllen!

20180516_151543_resized

Gawson ni bnawn hyfryd – a phawb yn canmol y nofel (a’r cwrs…), o, a sgwrs Ifor ap Glyn y noson flaenorol. Roedd o’n wych, ac mi werthodd lwyth o’i lyfrau iddyn nhw. Mi fu siop lyfrau’r Nant yn hynod brysur hefyd, yn gwerthu llyfrau Rhys Iorwerth, Sonia Edwards, Mihangel Morgan, Lleucu Roberts a Gareth Evans yn ogystal â rhai Ifor – o, a fi, wrth gwrs! O na fyddai Cymry iaith gyntaf mor barod i brynu a darllen llyfrau Cymraeg… diolch o galon i chi ddysgwyr hael, clen, darllengar!

Advertisements

Llyfrau i bawb, am bawb

Published Ebrill 10, 2018 by gwanas

-1

Dwi’n falch tu hwnt bod pennaeth adran lenyddiaeth Cyngor Celfyddydau Lloegr, Sarah Crown, wedi cyfadde bod yna “paucity of high-quality books for children and young adults by and about people from all walks of life”.

c330aec66fa8cf000138c743ef8dfd8b--kid-books-children-books.jpg
Cyfeirio mae hi at brinder cymeriadau sydd ddim yn wyn/dosbarth canol mewn llyfrau Saesneg.

big+2

Felly mae’r Centre for Literacy in Primary Education (CLPE) yn mynd i gofnodi am y tro cyntaf erioed nifer a safon cymeriadau ethnig mewn llyfrau o’r Deyrnas Unedig. A bydd BookTrust yn archwilio faint o lyfrau plant sy’n cael eu creu gan awduron a darlunwyr croenddu.

CroppedImage680680-Catherine-Johnson-Image-web

Yn ôl fy nghyfaill, Catherine Johnson (uchod – awdures yr hyfryd ‘The Curious Tale of The Lady Caraboo’ – ac mae ei Mam yn byw yn Llanrwst)
“The books world is a massive diversity fail – here’s how we change it.”

Pam fod angen cynnwys cymeriadau o bob math a chefndir mewn llyfrau? Dyma be oedd gan Farrah Serroukh, sy’n arwain prosiect y CLPE i’w ddeud:

“Books provide a gateway to worlds beyond the reality of this one for children, and also allow them to mirror their own reality. That allows us to validate who we are, and raises our sense of self.
Children then sense that not only do they have the right to see themselves in books, but that they also have the right to occupy the literary space. They feel eligible to contribute to that space. Authors of colour talk about how they never saw themselves in books growing up – that books weren’t for them as readers, but also that they weren’t for them in terms of the ability to write.”

Go dda. Cytuno’n llwyr. Ond fel y soniodd y Cyngor Llyfrau ar Twitter heddiw:
mae angen sicrhau bod Cymry ifanc (o bob lliw a llun) yn gweld eu hunain mewn llyfrau hefyd. Rydan ni wedi cael ein gorfodi i deimlo’n israddol yn union fel pobl croenddu. Dyna pam fod cadw’r diwydiant llyfrau Cymraeg yn fyw mor ofnadwy o bwysig.

47004486-magic-wallpaper-980x380

A dyna pam wnes i ganslo rhywbeth arall er mwyn gallu mynd i Ffair Lyfrau Llundain ddydd Mercher yma. Mae awduron o Gymru wedi cael gwahoddiad i siarad yno am y tro cyntaf erioed! Mi fydda i ar banel o 5 yn trafod llyfrau sy’n delio gyda hud a lledrith a’r goruwchnaturiol mewn llyfrau o Gymru, ac yn y byd llyfrau plant a phobl ifanc yn benodol. Bydd yr awduron Eloise Williams http://www.eloisewilliams.com/
a Catherine Fisher
http://www.catherine-fisher.com/

yn sôn am eu llyfrau Saesneg i’r to iau a finnau yn sôn am fy llyfrau i ac awduron eraill fel Manon Steffan Ros, Leusa Llewelyn ayyb sy’n cynnwys hud a lledrith yn eu llyfrau, a bydd Dr Siwan Rosser yn cyfeirio at ei Harolwg Llyfrau Plant a Phobl Ifanc.



Dwi braidd yn nerfus. Sut fydd fy ngallu i siarad Saesneg yn gyhoeddus ar ôl siarad dim ond yn Gymraeg ers blynyddoedd? Ac a fydd ‘na bobl yn gwrando arnon ni? Ac a fydd fy nhrên o Fachynlleth yn cyrraedd mewn pryd?

Dyfyniad gan un o’r mawrion i orffen:

A children’s story that can only be enjoyed by children isn’t a good children’s story in the slightest.

C.S. Lewis

Cystadleuaeth Darllen Dros Gymru 2018

Published Hydref 17, 2017 by gwanas

Mae’r llyfrau wedi eu henwi ar gyfer: Cystadleuaeth Llyfrau i Ysgolion Cymru 2017–2018!

Dyma i chi’r rhai ar gyfer Rownd Sirol Blynyddoedd 3 a 4 – cliciwch ar y ddolen:

 

Darllen_Dros_Gymru_Rownd_Sirol_Bl._3_a_4_2017-2018

Falch o weld rhain yno! 9 allan o 10 llyfr yn rai gwreiddiol Cymraeg – da. A dau gan fam a merch, digwydd bod – Haf Llewelyn a’i merch Leusa. Y tro cynta i hynna ddigwydd, mae’n siŵr?

imageLayout 1imagegetimg20141024Straeon-Gorau-Byd9781845276164getimggetimggetimg

 

A dyma rai Blynyddoedd 5 a 6. 3 allan o 10 yn addasiadau. Ond mae ‘na lai o lyfrau gwreiddiol ar gael ar gyfer yr oedran yma, dwi’n gwybod.

Darllen_Dros_Gymru_Rownd_Sirol_Bl._5_a_6_2017-2018

Dyma luniau rhai o’r cloriau:

Cysgod_y_Darian

9781845276232_1024x1024

220px-Dirgelwch_y_Bont  Hoffi’r clawr hwn yn arw, gyda llaw.

 

image1

trysorfa_chwedlau_cymru

Ac mae maint y lluniau yn dibynnu ar faint y lluniau oedd ar gael ar y we – dim byd i neud efo fy marn i, iawn!

Mae’n siwr bod y rhan fwyaf o ysgolion eisoes wedi cael y wybodaeth uchod, ond rhag ofn bod gan ryw ysgol awydd rhoi cynnig arni am y tro cynta erioed, cysylltwch â darllendrosgymru@llyfrau.cymru | 01970 624 151 os hoffech chi ragor o wybodaeth.

Ac mae’n siwr bod awduron y llyfrau hyn yn falch o gael gwybod eu bod ar y rhestr hefyd! Sgwn i pa rai gaiff eu dewis i’w trafod, a pha rai i wneud cyflwyniad? Hmm…

Mwy o newyddion da: mae ‘na rifyn newydd o Mellten yn y siopau:

DMV8gRGXUAAfylm

Pob hwyl ar y darllen – a phob lwc i’r ysgolion!

Diwrnod y Llyfr 2018

Published Medi 30, 2017 by gwanas

eng_1_post

Does dim byd penodol wedi ei drefnu eto hyd y gwn i, ond bydd Diwrnod y Llyfr 2018 ar ddydd Iau, 1 Mawrth. Digon o rybudd i chi ddechrau meddwl a threfnu a chysylltu gydag awduron i ddod i’ch ysgolion/ llyfrgelloedd/ cymdeithasau. Gobeithio y bydd pobl yn cofio rhoi sylw i lyfrau o Gymru gan awduron o Gymru ‘de!

Dyma i chi rai o ddigwyddiadau’r gorffennol:

proj_kite_sian_lewisimage

DSCF0030

Bydd y Cyngor Llyfrau yn cyhoeddi cylchlythyr gyda gwybodaeth a newyddion ynglŷn â digwyddiadau, gweithgareddau ac adnoddau Diwrnod y Llyfr 2018, ac mi fydd ar gael erbyn 20 Chwefror 2018. A bydd pecynnau adnoddau yn cael eu hanfon allan yn ystod mis Ionawr.

Dylid cyfeirio unrhyw ymholiad ynglŷn â Diwrnod y Llyfr at Angharad Wyn Sinclair yn y Cyngor Llyfrau. Dyma hi:

13000313_10156955216910725_2512334893715289047_n

Ffôn: 07896 664797
E-bost: angharad.sinclair@llyfrau.cymru

 

Yn y byd Llyfrau Saesneg, mi fydd 11 llyfr gwahanol ar gael am £1 yr un, ac mae ‘na dipyn o drafodaeth wedi bod am gynnwys y rhestr: nifer ohonyn nhw wedi eu sgwennu gan ‘selebs’ fel Clare Balding, Julian Clary, un o aelodau band Mc Fly ac enillydd Bake Off, Nadiya Hussain.

nadiya-top

 

Mae gen i feddwl mawr o Nadiya a Clare ( enwau cynta ylwch…), ac maen nhw’n role models gwych i ferched. Ond dwi yn poeni bod llyfrau plant gan selebs yn cymryd lle llyfrau gan awduron ‘go iawn.’ Rhain ydi’r llyfrau sy’n cael eu harddangos wyneb am allan ar silffoedd siopau. Maen nhw’n cael sylw mawr yn y wasg a’r cyfryngau, yn gwerthu’n dda, ac yn cael disgowntiau da. Ond mae’n arwain plant ac (oedolion) i gysylltu llyfrau plant gyda selebs.

Mae hynny, yn anffodus, yn arwain pobl i feddwl bod sgwennu llyfrau plant yn hawdd. Sbiwch – mae’r bobl ‘ma’n brysur yn gwneud bob math o bethau eraill ond yn gallu sgwennu tomen o lyfrau plant hefyd: Chris Hoy, David Walliams, Dermot O’Leary ac yn y blaen. Mae nifer o awduron ‘go iawn’ yn gorfod gwneud pethau eraill hefyd er mwyn talu biliau, wrth gwrs, ond er mwyn creu llyfr sy’n wirioneddol dda, mae angen chwysu! Ail-sgwennu, golygu, ac ail-sgwennu eto. Mae llwyddo pan does neb yn gwybod pwy ydach chi yn anodd. Mi gafodd Malorie Blackman ei gwrthod 82 gwaith!

Ond does dim rhaid i lyfrau selebs fod cystal i werthu’n dda. Weithiau, does dim rhaid iddyn nhw eu sgwennu hyd yn oed – awduron eraill sydd wrthi ar eu rhan nhw! Sef yr hyn sy’n cael ei alw yn ‘ghost writers.’ Y broblem efo hyn ydi bod llyfrau sydd wir yn wych yn mynd ar goll a neb yn sylwi arnyn nhw – sy’n drasiedi; canlyniad posib arall i hyn ydi bod yr awdur yn digalonni a rhoi ffidil yn y to a dyna ni, ffarwel awdur da.

1

Mae hyn i gyd yn digwydd yn y byd Saesneg ond mae’n waeth fyth yn y byd Cymraeg yn fy marn i – achos mae hi hyd yn oed yn fwy anodd yn Gymraeg. Pa obaith cael sylw ynghanol selebs y byd Saesneg? Ac i chi gael dallt, nid yr addaswyr sy’n cael breindal (royalties) addasiadau, ond yr awdur gwreiddiol. Teulu Enid Blyton sy’n cael breindal yr holl lyfrau addasodd awdures wych fel Manon Steffan Ros!

3540-16182-file-eng-manon-steffan-ros-281-400

Oes, mae ‘na lyfrau Cymraeg yn cael eu cyhoeddi sydd ddim yn ddigon da. Dw i’n gwybod ac yn cyfadde hynny. Ond mae ‘na rai gwych sydd jest yn cael eu hanwybyddu a phlant ddim yn cael gwybod amdanyn nhw. Aaaaaa!

Ta waeth, dwi’n falch o ddeud bod ‘na lyfr ar gyfer oedolion gan ‘seleb’ Cymraeg fyddai’n gwneud anrheg gwych i’ch mam neu’ch modryb neu’ch nain neu’ch chwaer fawr – a dynion hefyd o ran hynny. Syllu ar Walia gan Ffion Dafis.

 

Mae’r actores/gyflwynydd hon yn gallu sgwennu, myn coblyn i! Ro’n i’n gwybod hynny’n barod… mi gyfrannodd hi chwip o ysgrif i’r gyfrol hon gan amrywiol awduron:

220px-Modryb_(llyfr)

Ond mae’r llyfr yma’n Ffion 100%.  Difyr, gonest, teimladwy, ingol … mi allwn i restru ansoddeiriau, ac mae ‘marw-isio-siarad-amdano-fo’ yn un arall. Mi fydda i’n ei holi yn Gwin Dylanwad, Dolgellau nos Iau nesa y 5ed, a dwi’n edrych ymlaen bobol bach.

Dow… sgwn i fyddai hi’n ystyried sgwennu nofel i blant…?

franken-moderationskarten-wertungssymbol-smilie-positiv-100-st

 

 

 

 

Myrddin ap Dafydd

Published Mehefin 19, 2017 by gwanas

Myrddin ap Dafydd yw perchennog Gwasg Carreg Gwalch, cwmni sy’n cyhoeddi rhyw 50 o lyfrau y flwyddyn.

myrddin01p

Ond mae o hefyd yn fardd – yn brifardd hyd yn oed: fo enillodd y Gadair yn Eisteddfodau Cenedlaethol Cwm Rhymni 1990, a Thyddewi 2002.

_40810355_myrddin203

9781845273798_1024x1024

getimg-4

Ac os dach chi isio dysgu cynganeddu:

514G4iXPHmL._UY250_

Ac mae o wedi cyhoeddi llwythi o lyfrau o gerddi i blant, nifer ohonyn nhw yn ddarnau gosod mewn steddfodau:

51bnsKxMggL._SX371_BO1,204,203,200_

getimg-5.jpg

getimg-1getimg-10getimg-9.jpg51YKbro8iYL._SX324_BO1,204,203,200_ copy

Ond mae o hefyd yn awdur rhyddiaith. Mae o wedi sgwennu nifer o ddramâu, cyfres o lyfrau ar lên gwerin, a ffuglen i blant yn Gymraeg a Saesneg.

getimg-6.jpggetimg-7.jpggetimg-8.jpggetimg-3

51FE39Oc7KL._SX258_BO1,204,203,200_9781845275785.jpg

9781845276232_1024x1024

Mae o’n mynd o amgylch ysgolion yn gyson i siarad am ei gerddi a’i lyfrau.

C_8zqbuVYAAkM9T

A does dim syndod ei fod yn hoff iawn o lyfrau gan iddo gael ei fagu mewn siop lyfrau yn Llanrwst, a’i dad oedd yr awdur Dafydd Parri. Fo sgwennodd y gyfres hynod lwyddiannus am Y Llewod.

Felly Myrddin ydi’r nesa i ateb fy nghwestiynau am ei hoff lyfrau pan oedd o’n blentyn:

  1. Pa lyfrau oeddet ti’n eu hoffi yn blentyn?
  2. a) Ysgol Gynradd  – Cymraeg a Saesneg

Nofelau T Llew Jones a Thwm Siôn Cati yn arbennig, Ein Hen Hen Hanes, Jac Jamaica a nofelau Famous Five, Enid Blyton

51VKT1HC6CL._SX345_BO1,204,203,200_s-l225

9780863817779fgtdr

  1. b) Ysgol Uwchradd – Cymraeg a Saesneg

Islwyn Ffowc Elis, cyfres yr ‘Hardy Boys’ a chyfres Pocomonto – nofelau am ddau dditecif ifanc a chowboi ifanc oedd y rheiny

POCA01hb011c

 

  1. Wyt ti’n dal i ddarllen llyfrau plant? Pa rai wyt ti wedi eu hoffi’n ddiweddar?

Dwi’n hoff iawn o nofelau Michael Morpurgo – ac rydan ni wedi cyhoeddi fersiynau Cymraeg o nifer ohonyn nhw fel Ceffyl Rhyfel, Gwrando ar y Lloer a Llygaid Mistar Neb.

Dwi’n hoff o feirdd plant fel Charles Causley, Michael Rosen a Benjamin Zephaniah.

cover

Gan fy mod i’n gweithio yn y maes, mi fydda i’n darllen llawer o lyfrau plant Cymraeg hefyd – mae Gareth F. Williams ac Angharad Tomos yn ffefrynnau, Manon Steffan Ros a Caryl Lewis hefyd.

image9

angharadtomos3540-16182-file-eng-manon-steffan-ros-281-400_90579567_llyfr_y_flwyddyn_hir_res-6_28461454775_o

 

  1. Pwy ydi dy hoff ddylunydd/arlunydd llyfrau? Pam?

Dorry Spikes – dwi wedi cael pleser mawr o gydweithio efo hi ar sawl cyfrol. Mae’n wych mewn lliw ac mewn du a gwyn, yn gweld onglau a gorwelion gwahanol, ac mae ei phobol hi’n bobol ddiddorol iawn.

b222643b641ce0ff598a35548b0564e7large_Amelias_magazine_TWWDNU_Dorry_Spikes_press_weba529bc532f5924ee0ec4e5d278d2c1dd

 

  1. Be nath i ti ddechrau sgwennu?

Cael gwahoddiad i fynd i siarad mewn ysgol wnes i, ar ôl ennill cadair genedlaethol am gerdd oedd yn sôn am enedigaeth plentyn. Mi sylweddolais nad oedd gen i ddim i’w rannu efo nhw a dyma drio sgwennu am brofiadau roeddwn i wedi’u cael pan oeddwn i eu hoed nhw.Myrddin_ap_Dafydd

 

  1. Be wyt ti’n ei fwynhau fwya am sgwennu?

Mewn rhyw ffordd, dwi’n cael ail-fyw fy mhlentyndod wrth sgwennu i blant – ac mae’n syndod be sy’n dod yn ôl i’r cof! Rhannu ydi sgwennu, ac felly mae cael ymateb yr un sy’n derbyn yn bwysig iawn. Mae’n braf iawn dal i fynd o gwmpas ysgolion a chael clywed barn y plant.

11118376933_56a2a4fe33

 

  1. Dwed chydig am dy nofel ddiweddara i blant.

Mae’r Lleuad yn Goch sydd newydd ei chyhoeddi. Mae hon yn rhan o gyfres sydd ganddon ni i bobol ifanc yn creu straeon gyda chefndir darnau o hanes y ganrif ddiwethaf iddyn nhw. Yn y cefndir mae hanes y Tân yn Llŷn a thref Gernika yng Ngwlad y Basg yn llosgi ar ôl cael ei bomio gan y Ffasgwyr yn 1937. Ond stori am deulu o Lŷn ydi hi – mi gawsant eu troi allan o’u fferm i wneud lle i’r Ysgol Fomio, mae’r ferch yn dod yn agos at y rhai a losgodd yr Ysgol Fomio ac mae’r mab yn llongwr ac yn cael ei hun yng nghanol peryglon helpu ffoaduriaid o Wlad y Basg.

9781845276232_1024x1024

 

  1. Pa lyfr(au) plant sydd ar y ffordd nesa gen ti?

Mae gen i focs ar lawr y swyddfa sgwennu. Dwi wrthi’n hel pytiau am hanes y Welsh Not ar hyn o bryd a dyna fydd cefndir y nesaf.

(does a wnelo’r llun isod dim byd â’r ateb roddodd Myrddin, ond dwi’n licio’r llun – Geraint Lovgreen ydi hwnna wrth ei ochr o)

p02lbm97

Diolch, Myrddin!

 

Gwobrau Tir-na nOg 2017

Published Mehefin 2, 2017 by gwanas

Tir-na-Nog-2017

Mor falch fy mod i wedi cael fy mhrofi’n gywir! Pluen wedi ennill y categori uwchradd! Ac mae ABC Byd Natur yn lyfr hynod ddeniadol – dysgu’r wyddor mewn steil. Llongyfarchiadau mawr i’r ddwy! Mae Luned yn gyn-ddisgybl i mi gyda llaw. Ahem. Wel, Ffrangeg oedd fy mhwnc i ond roedd angen dysgu hwnnw en francais hefyd, wrth gwrs.

Neis ydi’r tlysau ‘na hefyd. Dwi’m yn cofio cael tlysau… os ges i rai, dwi’m yn cofio lle maen nhw.

A dyma lyfr newydd sydd allan wsnos yma, a do’n i’n gwybod dim. Deri Dan y daliwr dreigiau gan Haf Llewelyn. Addas i blant 6-9 oed meddan nhw.

18813196_459666257704815_7956651887291893722_n

Edrych mlaen at ei ddarllen. Methu mynd yn anghywir efo dreigiau…

Ond eto, sbiwch ar lun o hen, hen lyfr fan hyn. Pwy sydd angen dreigiau pan mae gynnoch chi falwod?

DBUUBljXUAAb1fN