Archifau

All posts for the month Rhagfyr, 2014

Nofel ar gyfer yr arddegau hŷn

Published Rhagfyr 28, 2014 by gwanas

Dwi ddim yn siwr pam nad ydw i wedi darllen hon tan rwan. Mae’n digwydd weithiau tydi? Llyfr yn mynd drwy’r rhwyd. Ond hon enillodd y Fedal Lenyddiaeth yn Steddfod yr Urdd 2001.

getimg.php

Bwli gan Owain Siôn.

A nefi, roedd hi’n haeddu’r wobr. ‘Tarodd hwn fi ar fy nhalcen yn syth,’ meddai un o’r beirniaid, Emyr Lewis. ‘…gyda’i arddull lafar rywiog, ei hiwmor scatolegol, ei fwrlwm o ddigwyddiadau, a’r awgrymiadau cynnil o’r cychwyn nad yw’r prif gymeriad yn gymaint o lanc ag y tybia…’

Mae Owain Siôn yn gallu sgwennu, bobol. Dyna pam gafodd o’i ddewis gan Gwmni Rily i gyfieithu cyfresi ‘Dyddiadur Dripsyn’ a ‘Peppa Pinc’, yn amlwg.

Unknown

Unknown-1

Ond blwmin hec, dwi isio iddo fo sgwennu mwy o lyfrau gwreiddiol! Yn anffodus, mae o’n bennaeth Adran y Gymraeg un o ysgolion uwchradd Caerdydd felly does gynno fo mo’r amser i weithio ar nofel wreiddiol nagoes? Mae cyfieithu gymaint haws. Efallai y bydd yn rhaid i ni aros nes y bydd o wedi ymddeol. Ond RWAN mae angen nofelau bywiog, difyr ar gyfer plant uwchradd, yn enwedig ar gyfer plant ail-iaith y de a’r de-ddwyrain.

Efallai y gwnaiff y blog yma ei ysbrydoli o, neu roi proc i rywun roi rhyw flwyddyn o hoe iddo fo gael sgwennu fel ffwl?

Yn y cyfamser, os ydach chi’n chwilio am nofel sy’n trafod bwlimia (chwarae ar eiriau clyfar yn fanna – ‘Bwli’ – ‘Bwlimia’), hon ydi hi. Roedd un o’i ffrindiau wedi diodde ohono ychydig flynyddoedd cyn iddo sgwennu’r nofel, felly mae o’n gwybod am be mae o’n sôn. Dw inna’n nabod pobl sydd wedi bod yn bwlimig ac mae’r cwbl yn taro deuddeg.

Ond y gwahaniaeth fan hyn ydi mae bachgen sy’n diodde, felly mae yma le i drafod y pwysau sydd ar fechgyn ifanc yn ogystal â merched.

Mae ‘na iaith reit gref ynddi a lot o sôn am feddwi, felly eich dewis chi ydi ei hargymell i rywun dan 15. Ond dwi’n gwybod y byddwn i wedi bod wrth fy modd efo hi yn 12-13 oed. Mae’n disgrifio bywyd coleg i’r dim, o’r nosweithiau gwyllt i’r gwaith academaidd a’r holl draethodau; mae hefyd yn ddarlun byw iawn o ddyn ifanc yn ceisio ymdopi efo pwysau bywyd, ffrindiau a theulu.

Dwi ddim am ddweud mwy am y plot – darllenwch y llyfr. Mae o allan o brint ar hyn o bryd, ond mi wnawn nhw ail-argraffu os oes digon o alw, ac yn y cyfamser, mae copiau ar gael yn eich llyfrgell leol. Fan’no ges i afael ar gopi, ond fi oedd y cynta i’w fenthyg ers 2007. Dydi o ddim wedi dyddio o gwbl, felly mae’n haeddu bywyd newydd.

Gyda llaw, wrth wneud fy ymchwil ar y we, ddois i ar draws holiadur lenwodd o ar gyfer hen wefan y BBC, a sbiwch ar hwn:

• Pwy yw eich hoff awdur?
Nifer ohonynt – Geraint Vaughan Jones, Mihangel Morgan, Angharad Tomos a Bethan Gwanas.

•ˆA oes unrhyw lyfr wedi gwneud argraff arbennig neu ddylanwadu arnoch?
Dyddiadur Gbara gan Bethan Gwanas sy’n cael golwg ar fywyd Cymraes yn ceisio ymdopi â gwneud gwyrthiau o dan amgylchiadau anodd iawn.

Dim rhyfedd mod i’n licio’i arddull o!

O, a nofel arall dwi wedi ei darllen dros y Nadolig ydi hon:

Unknown-2

Y Sw gan Tudur Owen. Mae hi’n wirioneddol ddigri ac er mai nofel ar gyfer oedolion ydi hi, mae hi’n un arall ddylai apelio at yr arddegau hŷn, yn enwedig rhai o gefndir amaethyddol. Mi fues i’n chwerthin yn uchel sawl tro, ac mae gynno fo gymariaethau sydd wir yn gampweithiau. Fel yr un am res o ddannedd fel parti cyd-adrodd… ha! Ydi, mae Tudur Owen yn gallu sgwennu hefyd ac er gwaetha be mae o’n ddeud ar y cefn, dwi’n GWBOD nad hon fydd yr un ola gynno fo.

Mae angen mwy o nofelau gan Tudur ac Owain Siôn. Dydyn nhw’m yn trio bod yn llenyddol, fel cymaint o nofelwyr eraill Cymraeg; maen nhw jest isio dweud stori, yn gwybod be sy’n gwneud stori dda ac â’r gallu i’w dweud hi. Ac mae hynny’n ddawn go iawn.

Ysgol Bro Cinmeirch

Published Rhagfyr 17, 2014 by gwanas

Dim ond isio dymuno Nadolig Llawen i holl blant a staff Ysgol Bro Cinmeirch gan eu Cyfaill Darllen. Ia, fi ydi honno, rhag ofn eich bod wedi anghofio!

image

Gobeithio y bydd ‘na lond gwlad o lyfrau difyr yn eich sannau Dolig wythnos nesa, a chofiwch ddeud wrtha i amdanyn nhw fis Mawrth. Mi fydda i isio gwybod am lyfrau sy’n gwneud i chi chwerthin y tro yma!

Fel hwn o bosib?

Unknown

Neu hwn tybed?

getimg.php

A be am hwn?

getimg-1.php

Ydach chi wedi eu darllen nhw sgwn i? Be oeddech chi’n ei feddwl? Wnaethoch chi chwerthin?

Os oes ‘na rywun yn gallu argymell llyfr doniol, digri, da ar gyfer plant cynradd, rhowch wybod ar y blog yma os gwelwch yn dda. Diolch!

Llyfrau i helpu plant sydd wedi colli rhywun

Published Rhagfyr 11, 2014 by gwanas

Mi glywais i beth o’r trafod ar Taro’r Post ddoe, sef pobl oedd wedi colli rhywun oedd yn annwyl iddyn nhw yn siarad am y profiad, a sut mae pobl eraill yn ymddwyn efo nhw wedi colled o’r fath. Roedd o’n werth gwrando arno fo, wir yr. Roedd hi’n hen bryd clywed pobl yn deud eu barn yn gwbl onest am y profiad o alaru, a’r pethau ‘anghywir’ mae pobl sy’n ceisio cydymdeimlo yn gallu eu dweud weithiau. Ydi, mae’n hen fusnes anodd, ond does dim angen croesi’r stryd i osgoi siarad efo nhw. Mae ‘Mae’n ddrwg gen i’ syml yn berffaith.

Rydan ni fel teulu wedi bod drwy gyfnod anodd yn ddiweddar, wedi i fy nith, Leah golli ei gwr, Gareth, ac yntau’n ddim ond 35 oed. Mae’r ddau wedi creu a magu tri o blant bach hyfryd, 7, 3 ac 1 oed. Ond sut mae egluro i blentyn na wnaiff o neu hi byth weld Dad eto?

Dydi o ddim yn hawdd o bell ffordd. Ond neithiwr, mi ddarllenais i’r llyfr yma efo’r hogan fach 7 oed:

getimg

Cyfieithiad gan y Bardd Ceri Wyn Jones ydi o o’r llyfr yma:

The Memory Tree, Britta Teckentrup.

images

A dyma lun o’r awdures:
Unknown

Mae’n stori deimladwy a thyner sy’n dathlu bywyd llwynog – neu Cadno yn yr achos yma. Mae Cadno wedi byw bywyd hir a hapus yn y goedwig, ond mae o wedi blino erbyn hyn. Un diwrnod, mae’n gorwedd i lawr ac yn cwympo i gysgu am byth. Cyn bo hir, mae ei ffrindiau’n dod i gofio amdano. Bob tro mae rhywun yn siarad amdano, mae coeden fechan yn tyfu’n fwy a mwy yn yr union fan lle’r aeth Cadno i gysgu.

Mi wnes i grio pan wnes i ei ddarllen gynta – a dwi’n gwybod am bobol sydd wedi cael braw wrth ei ddarllen, heb ddeall ymlaen llaw sut fath o lyfr ydi o. Ond mae o wir yn hyfryd, a lluniau hyfryd hefyd.

images-3

Ro’n i’n poeni be fyddai’r hogan fach yn ei feddwl o’r stori, ond roedd hi’n deall yn syth. ‘Mae o fel Dad yntydi?’ Dim dagrau, ond hanner gwên. Yn enwedig efo’r dudalen olaf.
Roedd hi’n mynnu gofyn hanner ffordd ‘Ydi o’n dod yn ôl yn fyw, yndi?’ – ond roedd hi’n derbyn y diwedd – yn y diwedd. Mi fyddwn i wedi hoffi cael mwy o amser i drafod mymryn bach mwy efo hi wedyn, ond roedd hi eisiau gwneud rhywbeth arall yn syth, sy’n ddigon teg a dealladwy. Ara bach a bob yn dipyn …

Dwi wedi prynu llyfr arall iddi:

Unknown

Mi wnai aros chydig cyn dangos hwn iddi, ond mae’r adolygiadau yn canmol yn arw. Dyma enghreifftiau o be sydd ynddo:

imageimage

Dechrau efo annog y plentyn i siarad a sgwennu amdanyn nhw eu hunain. Yna, am y person maen nhw wedi ei golli:

imageimage

Dwi’n eitha siwr y bydd o o help iddi. A dwi’n meddwl y dylai oedolion wneud y gweithgareddau hyn hefyd. Llyfr ar gyfer teuluoedd sydd wedi colli rhywun, ac ar gyfer ysgolion sydd â phlant mewn sefyllfa debyg.

Yn bendant, mae angen fersiwn Gymraeg o’r llyfr yma hefyd.

Clwb Darllen Tudur Owen

Published Rhagfyr 7, 2014 by gwanas

Mi fydd y sesiwn nesa tua 2 o’r gloch ar Ragfyr 19. Parti Nadolig!

Hwn rydan ni i fod i’w drafod:

getimg.php

Stori dditectif sydd ddim yn hir iawn. Mae croeso i chi ei ddarllen hefyd a gyrru eich sylwadau. Ond dydi o ddim yn addas i blant! Rhywbeth i’r oedolion ydi hwn mae arna i ofn.

I chi’r criw iau, mae Anni Llyn image

a Bedwyr Rees Unknown
a finna ar ganol dewis y 5 stori orau yng nghystadleuaeth stori fer Geth a Ger, ac mi gewch chi wybod pa rai ddaeth i’r brig ar Radio Cymru cyn bo hir! Roedd hi’n gystadleuaeth dda ac rydan ni’n dal i ffraeo…

Llyfrau Nadolig Hyfryd

Published Rhagfyr 4, 2014 by gwanas

getimg

getimg-1

Dau lyfr gwbl hyfryd gan Wasg Gomer ar gyfer y Nadolig yma – a phob Nadolig am flynyddoedd! Dau glasur, wedi eu darlunio gan ddau o fy hoff arlunwyr, Jac Jones a Brett Breckon.

1. Hosan Nadolig (£12.99): Llyfr clawr caled fydd yn anrheg i’w drysori. Pymtheg stori cwbl wahanol yn ymwneud â’r Nadolig, ddylai danio dychymyg plant a’u diddanu. Detholiad o’r gyfrol a gyhoeddwyd gyntaf ym 1994, gyda lluniau lliw bendigedig gan Brett Breckon. Y straeon wedi eu golygu gan Glenys Howells.

photo1

photo2

Mae yma straeon hyfryd gan awduron o Gymru ac o dros y ffin, rhai’n dal efo ni, a rhai wedi’n gadael. Roedd yr hen Leo Tolstoy yn gallu sgwennu stori dda, a T Llew Jones wrth gwrs. Mae’r rheiny yma, ac un o’r goreuon am sgwennu stori fer (yn fy marn i): Eleri Llewelyn Morris. Mae ei stori hi yn un wahanol iawn, a dwi’m yn siwr os fydd pawb yn hoffi’r diweddglo… Nid plentyn mohona i, ond ro’n i reit ypset ynglyn â be ddigwyddodd i’r anrheg druan!

Mi wnes i fwynhau’r addasiad o stori gan H.E. Todd hefyd, am dylwythen deg oedd yn hoffi mins peis. Da!

Ac roedd hon yn ddigri iawn:

photostori

Monolog gan athrawes yn ystod ymarfer olaf y cyngerdd Nadolig, tebyg iawn i fonolog Joyce Grenfell ers talwm. Bydd raid i chi brynu’r llyfr i weld y llun gwych sy’n mynd efo’r stori honno – a’r gweddill. Doedd pob stori ddim yn taro deuddeg i mi, ond mi fyddwch chi’n siwr o fod â’ch ffefrynnau, ac mi fydd PAWB wedi gwirioni efo’r lluniau.

2. Fersiwn newydd o’r hen ffefryn gan T. Llew Jones: Lleuad yn Olau.

Clawr caled eto a phapur sy’n hyfryd i’w gyffwrdd. Rhip o hen chwedlau traddodiadol o Gymru, ac mae lluniau Jac Jones yr un mor drawiadol, rhyfeddol a hudol ag oedden nhw yn 1989:

photojjphotojphotoj3

Ia, llun o hanes Gwylliaid Cochion Mawddwy ydi’r un uchod, mewn stori gwahanol iawn, iawn i fy fersiwn i yn Gwylliaid!
image

Mae fersiwn T. Llew yn agosach at y straeon glywais i yn blentyn, ond allwn i ddim peidio a meddwl bod ochr arall i’r stori. Dyna fy esgus i, o leia!

Mae’r gyfrol yma yn glasur go iawn, ac yn un drom – drud i’w gyrru drwy’r post dybiwn i. Ac mae fymryn yn ddrytach na’r llall: £14.99 ond yn werth pob ceiniog. Synnwn i daten na fyddai’n gwneud anrheg neis i Mam neu Dad os oedden nhw’n cofio a mwynhau’r llyfr pan roedden nhw’n blant.
Cofiwch chi, mae’r straeon yma’n mynd i godi llawer mwy o ofn arnoch chi na rhai Hosan Nadolig! Felly Hosan Nadolig i blant iau, a Lleuad yn Olau i blant sydd ddim yn poeni am gael eu dychryn. Iawn?

Dwy gyfrol i’w trysori, yn bendant.