Yr Horwth

All posts tagged Yr Horwth

Hoff Lyfrau Meilyr Siôn – a Cwm y Wrach

Published Rhagfyr 27, 2020 by gwanas

Un o’r llyfrau newydd ar gyfer plant jest cyn y Nadolig oedd ‘Cwm y Wrach’ gan Meilyr Siôn.

Mae o wedi cyhoeddi o’r blaen, cyfres Parc Deri yn ogystal â nofelau unigol:

Ac mi wnes i adolygiad o ‘Hufen Afiach’ sbel yn ôl (rhowch y teitl yn y bocs chwilio er mwyn dod o hyd iddo).

Stori iasol ydi Cwm y Wrach, fel mae’r clawr yn ei awgrymu: lliwiau tywyll, a hen wraig fechan mewn afal – ac mae’r afal yn bwysig! Merch Blwyddyn 6 o’r enw Daisy yw’r prif gymeriad; mae hi a’i rhieni a Daniel ei brawd wedi symud i’r de o’r gogledd i redeg canolfan arddio, ond mae ‘na wrthdaro’n codi rhyngddyn nhw a chwmni sy’n gobeithio ffracio yn yr ardal. Yn ogystal â hyn, mae Daisy’n cyfarfod Mari, hen wraig fach od sy’n byw efo gwenci a neidr mewn bwthyn yng Nghwm y Wrach – ond dyw’r bwthyn ddim wastad yno… be ar y ddaear sy’n mynd ymlaen yma?

Mae Meilyr yn gallu creu tensiwn yn dda, felly mi wnes i fwynhau’r stori a’r digwyddiadau rhyfedd – a’r darluniau gan Philip Huckin. Maen nhw’n sicr yn ychwanegiad difyr at y stori. A deud y gwir, dwi’n meddwl bod angen mwy o luniau mewn nofelau – i bob oed. Nid pawb sy’n cytuno wrth gwrs, ond mae lluniau’n aros yn y cof yn hirach, rhywsut. Neu ai dim ond fi sy’n teimlo felly?

Dyma flas o’r arddull i chi ar y dechrau un:

Fel y gwelwch chi o’r ‘maeddu’ (curo) a’r ‘roedd e’n…’, deheuol yw’r rhan fwya o’r stori (un o Aberaeron yn wreiddiol ydi Meilyr yr awdur – brawd Eleri Siôn) ond mae teulu Daisy’n siarad yn hynod ogleddol: ‘clywad’, ‘malwodan’ ac ati, felly fe ddylai apelio at chydig o bawb yn ddaearyddol. Ond ‘malwen’ fyddwn i’n ei ddeud… dim clem lle maen nhw’n deud ‘malwodan’ – Ynys Môn o bosib?

Mi faswn i wedi trio cael gwared ag un neu ddau o’r ansoddeiriau neu adferfau di-angen, a dwi’m yn siŵr os oedd gwneud hwyl am ben y dysgwr o dad am siarad ‘Cymlish’ yn deg. Soniodd gwefan sonamlyfra am hyn hefyd, felly dyna ddau ohonon ni wedi gwingo yn yr un lle. Hmm…

Ond ar wahân i hynny, dyma nofel sy’n codi pob math o gwestiynau difyr, o ffracio i fwlio, o atal deud i fadfallod prin.

ac mae ‘na wrach ynddi – sydd wastad yn fy mhlesio i. Ro’n i’n hoff iawn o’r cymeriadau hefyd: Daniel ydi’r brawd mawr ro’n i wastad yn dyheu amdano. Ac mae’r efeilliaid yn ‘baddies’ gwych/afiach – dibynnu sut dach chi’n edrych ar y peth!

Llyfr addas i blant 8/9 oed + ddeudwn i, ac un da i’w ddarllen yn uchel ar gyfer unrhyw athro neu riant sy’n mwynhau gwneud plant yn nerfus. Peidiwch â phoeni, dydi hi ddim yn mynd i’ch dychryn yn rhacs, ond mi fedra i weld ambell blentyn 7-8 oed â llygaid fel soseri bob hyn a hyn.

Dylai plant sy’n hoffi byd natur a’r amgylchedd ei hoffi hi, yn ogystal â plant sy’n hoffi stori efo tipyn o arswyd a hud a lledrith ynddi. (Atebol £6.99) O, ac mae’n un o gyfres: Chwedlau’r Ddraig, cyfres cwbl newydd, felly dyna i ni newyddion da – mwy o lyfrau gwreiddiol Cymraeg ar gyfer cyfnod allweddol 2 – ieee!

Mi wnes i ofyn i Meilyr ateb fy nghwestiynau am ei hoff lyfrau, felly dyma’r atebion i chi, yn ogystal â chydig mwy o wybodaeth am Cwm y Wrach:

Pa lyfrau oeddet ti’n eu hoffi yn blentyn?
Cynradd – Asterix, Famous Five a chomics DC yn Saesneg.

Ro’n i’n dwli ar Sali Mali a’r Pry Bach Tew yn y Gymraeg.


Uwchradd – Y Llewod a Twm Sion Cati gan T. Llew Jones. Lord of the Rings gan Tolkien.

Wyt ti’n dal i ddarllen llyfrau plant? 
Ydw. Yn ddiweddar mi wnes i ddechrau Yr Horwth. Dwi hefyd wedi mwynhau cyfres Alex Rider gan Anthony Horowitz a Gone gan Michael Grant yn Saesneg.

Pwy ydi dy hoff ddarlunydd/arlunydd llyfrau? Pam?
Dwi’n dwli ar waith arlunio Jacques Lamontagne o gyfres llyfrau llun ‘Y Derwyddon’. Mae ei waith e’n graffig iawn sy’n creu naws yn arbennig o dda. Dwi’n dwli ar ei fanylder. 

Beth wnaeth i ti ddechrau sgwennu?
Nes i ddechrau sgwennu’n hwyr iawn. Ro’n i yn fy 30au cynnar. Diffyg hyder oedd yn gyfrifol am hynny. Tra ro’n i’n gweithio mewn meithrinfa yng Nghaerdydd ges i’r syniad am gyfres Parc Deri wrth fynd a’r plant am dro o gwmpas Parc Thompson gerllaw’r adeilad. Dyna oedd dechrau’r daith sgwennu i mi.

Beth wyt ti’n ei fwynhau am sgwennu?
Dwi’n hoffi’r broses o feddwl am syniad. Yr holl bosibiliadau. Yna dwi’n dwli creu byd a chymeriadau newydd sbon, sy’n lot o hwyl.

Dwed ychydig am dy nofel ddiweddaraf i blant.
Enw’r llyfr yw Cwm Y Wrach. Mae wedi ei leoli yng ngorllewin Cymru. Ges i’n ysbrydoli gan chwedl werin Mari Perllan Pityr, Pennant. Mae Daisy a’i theulu’n symud o’r gogledd i redeg busnes garddio. Ond mae Daisy’n cael ei herlid gan frawd a chwaer yn ei hysgol newydd. Yn ogystal, mae busnes y teulu o dan fygythiad oherwydd mae gan gwmni B.Tec ddiddordeb mewn ffracio’r cwm gerllaw er mwyn creu nwy. Yn ystod y cythrwfwl mae Daisy’n dod yn gyfeillgar gyda gwraig hynod o’r enw Mari ond mae’n amlwg fod  rhywbeth rhyfedd yn perthyn i’r hen ddynes. Mae’r ddwy yn dod yn ffrindiau ac yn cynorthwyo’i gilydd yn erbyn y peryglon sydd yn cau o’u cwmpas. 

Pa lyfr plant sydd a’r y ffordd nesa gen ti?
Dwi wrthi’n gweithio ar Hufen Afiach Dai ar hyn o bryd sy’n ddilyniant o’r llyfr ‘Hufen Afiach’ gaeth ei chyhoeddi llynedd. Mae ‘na grwp o blant ‘gwahanol’ mewn lleoliad ‘ofnadwy’ fydd yn cael eu herlid gan gawr newydd a’i wraig ‘hynod’.

Edrych ymlaen yn arw – diolch am yr atebion, Meilyr, a gobeithio bod gweld be mae o wedi/yn hoffi eu darllen (a sgwennu) wedi rhoi syniadau i chi am lyfrau i’w prynu efo’r pres/tocynnau llyfr gawsoch chi’n anrhegion Nadolig. Do’n i ddim wedi gweld llyfrau Y Derwyddon o’r blaen ac maen nhw’n edrych yn wych, felly dwi’n bendant yn mynd i chwilio amdanyn nhw yn y llyfrgell rŵan!

Hoff Lyfrau Cynan Llwyd

Published Hydref 29, 2019 by gwanas

Dach chi’n cofio i mi ganmol nofel ‘Tom’ gan Cynan Llwyd i’r cymylau?
9781784617455_300x400

Wel, fo ydi’r awdur diweddara i ateb fy nghwestiynau am ei hoff lyfrau yn blentyn.

CynanLlwyd

Un o ardal Aberystwyth ydi o’n wreiddiol ond mae o bellach yn byw yn Grangetown, Caerdydd gyda’i wraig Rachel. Pan na fydd o’n sgwennu mae’n darllen neu’n gwylio pêl-droed ac yn gweithio i Gymorth Cristnogol. A dyma ei atebion:

1. Pa lyfrau oeddet ti’n eu hoffi yn blentyn?

Roeddwn i wrth fy modd â llyfrau T Llew Jones – yr antur, yr iaith gyfoethog, y cymeriadau anhygoel.

180px-Trysor_y_Môr-ladron_(llyfr)

Dwi hefyd yn cofio darllen cyfres Kevin Crossley-Holland ar fywyd Arthur.

514KTEhKomL._SX347_BO1,204,203,200_

Mae’n drioleg wych sy’n dilyn bywyd Arthur o fod yn fachgen ifanc i fod yn farchog ac yn darlunio’i fywyd fel hanes yn hytrach na chwedl. Un peth da am y drioleg oedd bod yna mapiau ar gychwyn y llyfrau. Dwi’n hoff o fapiau mewn llyfrau!

Ac yn yr ysgol Uwchradd?

Ble i ddechrau?!
Cyfres Artemis Fowl gan Eoin Colfer
41zm7dJODSL._SX327_BO1,204,203,200_

Cyfres Alex Rider gan Anthony Horowitz
91PTCFvmd1L

Cyfres Raven’s Gate gan Anthony Horowitz
220px-Rvnsgte

His Dark Materials gan Phillip Pullman

515xgvuYMfL._SX303_BO1,204,203,200_

Harry Potter (wrth gwrs!)
Llinyn Trons gan Bethan Gwanas
086243520X

Llyfrau Gareth F. Williams

51j5AQmatqL._SX324_BO1,204,203,200_

Cyfres Mortal Engines gan Phillip Reeve
0439979439

Cyfres Narnia gan C. S Lewis
Skellig gan David Almond
shopping

Am wn i, y llinyn sy’n rhedeg trwy’r nofelau hyn yw dôs dda o gyffro, cymeriadau byw a sgwennu a syniadau diddorol. Dydw i ddim yn naturiol yn cael fy nhynnu at yr un genre. Mae yna gymysgwch o nofelau ffantasi, sci-fi, hanesyddol a realaidd yma.

2. Wyt ti’n dal i ddarllen llyfrau plant? Pa rai wyt ti wedi eu hoffi’n ddiweddar?

Dwi wrth fy modd â llyfrau i blant ac yn falch o weld y diwydiant yn ffynnu. Yn ddiweddar dwi wedi mwynhau Yr Horwth gan Elidir Jones a Huw Aaron,

20190920_094329

The Hate U Give gan Angie Thomas,

THV2
La Belle Sauvage gan Phillip Pullman, Mae’r Lleuad yn Goch gan Myrddin ap Dafydd,
51w2khsnUIL._SX316_BO1,204,203,200_

The Goldfish Boy gan Lisa Thompson,
51Ar5RdcsUL._SX324_BO1,204,203,200_-1

Liccle Bit a Crongton Knights gan Alex Wheatle, The Explorer a Rooftoppers gan Katherine Rundell,

51okwxMrtmL._SX323_BO1,204,203,200_

The Search for Mister Lloyd gan Griff Rowlands, Fi a Joe Allen gan Manon Steffan Ros,
20180519_151555_resized
Yr Ynys gan Lleucu Roberts

9781784615031
a Hufen Ia Afiach gan Meilyr Sion…i enwi ond rhai!

3. Pwy ydi dy hoff ddylunydd/arlunydd llyfrau? Pam?
Rwy’n dwlu ar ddarluniau Jon Klassen. Ef yw awdur ac arlunydd y gyfres I Want My Hat Back, This is Not My Hat ac We Found a Hat.

41vxvSNZDSL._SX355_BO1,204,203,200_
81CIYjJ5svL
Mae ei llyfrau a’i luniau yn syml, annwyl ond ar yr un pryd yn eithaf tywyll! Mae’r talentog a hoffus Huw a Luned Aaron yn cynhyrchu gwaith campus yn ogystal, o fapiau o Diroedd Gwyllt y De (Huw yn Yr Horwth) i Fochyn Daear annwyl ei olwg (Luned yn ABC Byd Natur)!
91YuBW10rVL

Mae stwff Jeffrey Alan Love (Norse Myths gyda Kevin Crossley-Holland) yn grêt hefyd, er braidd yn frawychus!
43a88c449be9820fbbd48fdd32ce76dc

Tebyg mai Jac Jones oedd yr arlunydd mi wnes i ei fwynhau ei waith yn gyntaf, yn enwedig ei darluniau yn Lleuad yn Olau gan T Llew Jones.
79074_lleuad_yn_olaus-2679074_lleuad_yn_olaus-8

4. Be nath i ti ddechrau sgwennu?
Daeth fy awydd i ysgrifennu o’m hoffter o ddarllen. Gan fy mod yn darllen rownd y rîl, daeth ysgrifennu’n naturiol i mi. Dechreuais ysgrifennu o ddifri rhyw chwe blynedd yn ôl. Sylwais fy mod yn mynd yn rhy hen i gystadlu yn yr Urdd felly es ati i ysgrifennu rhywbeth ar gyfer y goron. Stori fer dywyll iawn. Ond dyna’r tro cyntaf i mi ysgrifennu o ddifri, a rhoi amser ac egni i mewn i’r peth. Mi wnes i wir fwynhau’r profiad, ac mi ges i feirniadaeth hael iawn gan Dewi Prysor. Roedd clywed fod rhywun wedi mwynhau’r hyn yr ysgrifennais, a chlywed awdur fel Dewi Prysor yn fy annog i barhau i ysgrifennu yn sbardun i mi ysgrifennu rhagor. Mae Rachel, fy ngwraig, yn fy annog yn wythnosol i ysgrifennu. Mae hi’n athrawes Gymraeg, felly dwi’n dysgu ganddi hi beth mae ei disgyblion yn hoffi darllen o ran themâu ac arddull.
Bkz4eOuIIAAOs3h

5. Be wyt ti’n ei fwynhau fwya am sgwennu?
Y cyfle i greu cymeriadau a bydoedd newydd. Mae clywed fod pobl yn cael boddhad o ddarllen fy ngwaith yn rhywbeth swreal, ond braf iawn hefyd.

6. Dwed chydig am dy nofel ddiweddara i blant.
Cyhoeddais Tom (Y Lolfa) mis Mai eleni ac mae wedi cael ymateb ffafriol iawn. Mae Tom yn bymtheg mlwydd oed, ac mae ei fywyd yn gymhleth. Mae wedi’i leoli mewn cymuned sydd ddim yn rhy annhebyg i Grangetown yng Nghaerdydd ac rydym yn cyfarfod â chast o gymeriadau annwyl, doniol a boncyrs, wrth i ni weld Tom yn ceisio dod o hyd i ffordd allan o sefyllfa anodd.

7. Pa lyfr(au) plant sydd ar y ffordd nesa gen ti?
Dwi wrthi’n ysgrifennu nofel arall i Y Lolfa. Working title sydd i’r nofel, ond mi fydd yn cael ei chyhoeddi fel rhan o’r ymgyrch Stori Sydyn sy’n ceisio annog darllenwyr anfoddog i ysgrifennu. Felly gobeithio, fel yn Tom, y byddaf yn llwyddo i ysgrifennu nofel sy’n symud yn gyflym ac sydd â chymeriadau byw ac sy’n trafod themâu cyfoes.

cynan-llwyd-photo

Diolch Cynan, a phob lwc efo’r ail nofel!

Yr Horwth – nofel ffantasi

Published Medi 20, 2019 by gwanas

20190920_094329

Dwi newydd orffen darllen Yr Horwth, y nofel gyntaf mewn cyfres ffantasi newydd i bobl ifanc gan Elidir Jones. Mi wnai gyfaddef yn syth i mi gael trafferth efo hi ar y dechrau, ond efallai mai arna i oedd y bai am hynny, nid y llyfr. Mae rhywun wedi blino ddiwedd nos tydi? A doedd fy mhen i ddim yn gallu delio efo’r holl gymeriadau ar y dechrau; ro’n i’n gorfod ail-ddarllen yr un tudalennau yr ail a’r trydydd noson.

Dyma un o luniau Huw Aaron o rai o’r cymeriadau cyntaf i ni ddod ar eu traws:

20190920_095523

OND – a sylwer ar y llythrennau breision yn fan’na – pan wnes i fachu amser call i roi mwy o sylw iddi yn yr haul yn yr ardd, mi ges i fy machu go iawn! Roedd y stori’n cydio a’r cymeriadau’n glir, a nefi, mi wnes i fwynhau.

Felly, os fyddwch chi, fel fi, wedi drysu ar y dechrau, daliwch ati – mi fydd o werth o.

Dyma’r dudalen gyntaf i chi gael blas o’r arddull:

20190920_094348

A dyma dudalen arall, sy’n dangos peth o’r ddeialog, ac yn cyflwyno Heti, un o fy hoff gymeriadau:

20190920_094834

A dyma lun o chwip o gymeriad arall, Sara o’r Coed (gafodd ei magu yn y coed) ac sy’n gogydd gwbl anobeithiol:

20190920_094445

Mae ‘na gymeriadau gwrywaidd wrth gwrs, ac mae’r rheiny’n cydio hefyd, fel Pietro y mynach a Nad y consuriwr – hiwmor gwych gan hwnnw.

Do’n i ddim yn siŵr am y lluniau i ddechrau. Oes eu hangen? A fyddai’n well gadael i ni eu dychymygu ein hunain? Roedd y map cyntaf un o Diroedd Gwyllt y De braidd yn rhy ffidli i mi; ro’n i angen mwy o ofod gwyn i fedru ei “ddarllen.” Ond ar y llaw arall, ro’n i wrth fy modd efo lluniau fel hwn:

20190920_094926

Roedd y lluniau o’r gwahanol greaduriaid peryglus/od mae’r criw yn eu cyfarfod yn ddifyr hefyd. A wnes i rioed feddwl y byddwn i’n syrthio mewn cariad efo mwydyn neu bry genwair anferthol a hynod ddiolwg, sy’n gallu cnoi drwy graig, ac sydd ddim hyd yn oed yn dweud gair o’i ben. Ond wir i chi, rhywsut, mae Elidir Jones wedi llwyddo i greu cymeriad arbennig, a rhoi enw cwbl annisgwyl ond perffaith iddo fo hefyd. Bydd raid i chi ddarllen Yr Horwth eich hun i weld be ydi’r enw a pham mod i wedi dotio cymaint at fwydyn.

Ro’n i wrth fy modd efo’r stori a dychymyg a hiwmor yr awdur, a dwi wir yn edrych ymlaen at weld be fydd yn digwydd nesa yng nghyfres Chwedlau’r Copa Coch. Ond fydd hi’n gwerthu? Dyna’r broblem efo llyfrau ffantasi yn Gymraeg erioed am ryw reswm, ac yn bendant, mae angen mwy o farchnata ar hon. Does fawr neb wedi clywed amdani, ac yn sicr nid y bobl ifanc. Ond os dach chi’n berson ifanc sy’n mwynhau darllen – rhowch gynnig arni da chi. Mi wnaeth yr oedolyn yma ei mwynhau hi, felly does dim angen i chi fod yn ifanc chwaith! Ond dwi’n deud y bregeth honno o hyd tydw?

Athrawon, rieni, lyfrgellwyr, darllenwch hon er mwyn gallu ei hargymell i ddarllenwyr ifanc sy’n chwilio am rywbeth gwahanol. Hoffi Lord of The Rings? Wel, triwch yr Horwth. Dwi wedi sylwi bod y rhan fwyaf o nofelau ffantasi Saesneg ar gyfer pobl ifanc wedi eu sgwennu gan – a’u hanelu at – ferched, y dyddiau yma. Dyn sgwennodd hon, dyn sy’n amlwg wedi gwirioni efo’r genre ffantasi, ac mae ‘na flas cwbl wahanol iddi.

Llyfrau Steddfod Dyffryn Conwy

Published Awst 14, 2019 by gwanas

Dyma’r llyfrau brynais i ar y maes yn Llanrwst:

20190807_093802

Dwi hanner ffordd drwy Carafanio ac yn mwynhau’n arw! Ond roedd gen i fwy o lyfrau ar fy nesg cyn mynd i’r Steddfod, yn cynnwys Treheli gan Mared Lewis:

9781784617158

a Mudferwi gan Rebecca Roberts:

Mudferwi-clawr

Llwyth o ddarllen o mlaen i felly! A dwi’n meddwl mai ar gyfer oedolion mae’r rheina i gyd – heblaw Horwth efallai? Ond dydi hwnnw ddim yn edrych fel un ar gyfer plant, chwaith. Mi wnai adael i chi wybod wedi i mi eu darllen i gyd, a chan mod i angen gorffen sgwennu fy nofel fy hun yn y cyfamser, mi allai fod yn sbel go lew, iawn?

Roedd hi’n Steddfod hyfryd, er ei bod hi wedi bod yn amhosib gweld a chlywed bob dim. Doedd darllen stori Sali Mali ynghanol y sŵn a’r miri yn y Pentre Plant ddim yn hawdd (diolch i bawb wnaeth aros!) ac mi ges i fodd i fyw yn cyfarfod ffans Cyfres y Melanai ar stondin y Cyngor Llyfrau:


Diolch arbennig i Courtney o Lundain am ddod i chwilio amdana i ar ol y sesiwn arwyddo (roedd ei nain yn canu ar y llwyfan yr un pryd â’r sesiwn arwyddo swyddogol…).

Gyda llaw, mi fues i’n sbecian rownd y cefnau a dyma sut mae staff y CLLC yn llwyddo i lenwi’r silffoedd drwy’r wythnos:
20190805_144234

Sgwrs ro’n i wir am fod yn ran ohoni oedd yr un am amrywiaeth mewn llyfrau plant, ond ro’n i’n brysur yn cynnal gweithdy sgwennu ar y pryd…

20190806_112329

Ond mae ‘na erthygl am y drafodaeth ar BBC Cymry Fyw fan hyn:

https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/49255371?fbclid=IwAR3OHkG5mH2NqdCVRLUerNntqFvT2hjZLCGtj-gjCJabW6rPywno2ehQP4E

A dwi’n cytuno 100% efo Elin Haf Gruffudd Jones y dylai cyhoeddwyr llyfrau o Gymru edrych ar gyfresi o dramor er mwyn cael gwell amrywiaeth. Pam troi at lyfrau Saesneg o hyd? A deud y gwir, dwi newydd gytuno i gyfieithu llyfr plant oedd yn Almaeneg yn wreiddiol… mwy am hynny eto – ond DWI WRTH FY MODD!

A newyddion gwych o lawenydd mawr: mae Cyfeillion y Cyngor Llyfrau wedi lansio cystadleuaeth er mwyn cael mwy o nofelau ar gyfer oedolion ifanc. Gwobr o £1,000 ar gyfer y penodau cyntaf & synopsis! Mae gynnoch chi tan Chwefror 20fed 2020, a dyma fwy o fanylion:

Cystadlaeuaeth llunio Nofel 2019

Brysiwch i feddwl am syniad – a SGWENNWCH!