Sali Mali

All posts tagged Sali Mali

Published Medi 11, 2019 by gwanas

DSC_0123 2

Ble’r aeth yr haf? Mae o wedi diflannu a minnau wedi bwriadu gwneud cymaint… ond dyna be sy’n digwydd pan dach chi’n trio gorffen nofel a gweithio mewn maes carafanau yr un pryd. Y bont ger ein gwersyll ni ydi honna yn y llun gyda llaw, ond fis Tachwedd llynedd. Mae ‘na englyn wedi ei gerfio i garreg ynddi, er gwybodaeth.

Ta waeth, ro’n i wedi bwriadu mynd i Ganolfan y Celfyddydau, Aberystwyth cyn Awst 22 i weld arddangosfa ‘Darlunwyr Cymreig | Welsh Illustrators’ o arlunwyr llyfrau plant dros y blynyddoedd. Ond dyma ni – ganol fis Medi a wnes i’m cyrraedd, drapia. Fuoch chi yno? Ges i golled?

Roedd ‘na rai yn luniau o lyfrau sy’n cael eu hystyried yn glasuron: Sali Mali a Sion Blewyn Coch, Rala Rwdins, Deian a Loli ac ati.

A lluniau gwych Elwyn Ioan ar gyfer llyfrau Cadwgan:

Ioan, Elwyn, b.1947; Cadwgan yn Cyrraedd Treseilotumblr_nxmiyd1YQL1u61jdmo1_1280

Ond weles i mo’nyn nhw! Gawn ni arddangosfa arall, fwy yn rhywle yn fuan os gwelwch yn dda?

Ymddiheuriadau hefyd, dwi ddim wedi cael llawer o amser i ddarllen llyfrau plant chwaith – rhai oedolion sydd wedi bod yn fy hudo yn ddiweddar, a dwi wir wedi mwynhau Babel (y nofel steampunk/agerstalwm gyntaf erioed yn Gymraeg) gan Ifan Morgan Jones a Carafanio gan Guto Dafydd.

Gwenu a chwerthin a phorthi gyda Carafanio, a rhyfeddu at ddychymyg a phlotio clyfar Ifan yn Babel. Fydd yr un o’r ddwy gyfrol yn apelio at bobl sydd ddim yn hyderus iawn eu Cymraeg; mae’r iaith yn Babel yn o anodd ar brydiau, ond os ydach chi’n ddarllenwyr profiadol, wel ewch am rhain ar bob cyfri. Mae ‘na hymdingar o blot yn Babel, a rhywbeth i’ch synnu yn gyson, tra bod Carafanio yn fwy hamddenol – dywed yr awdur/prif gymeriad mai ystyr carafanio yw ‘derbyn nad yw bywyd mor gyffrous â’r disgwyl.’ Ha!

Dwy gyfrol gwbl wahanol, i’w darllen mewn ffyrdd gwahanol. Edrychwch ar y cloriau eto – maen nhw wir yn rhoi darlun i chi o dempo a naws y llyfrau. Do’n i wir methu rhoi Babel i lawr ar ôl y 2-3 pennod gyntaf, ond roedd hi’n braf gallu jest darllen pennod neu ddwy o Carafanio ar y tro a phendroni drostyn nhw heb deimlo brys i gydio ynddi eto. Byddai Babel yn gwneud chwip o ffilm, a dwi’n disgwyl clywed rhywun yn perfformio ambell ddarn o Carafanio ar lwyfan yr Eisteddfod, fel monolog.

O, a tydi ‘agerstalwm’ yn derm gwych am ‘steampunk’? Os nad ydach chi’n gwybod be ydi hwnnw, gŵglwch/ecosaiwch. A darllenwch Babel!

Llyfrau plant tro nesa, addo.

Llyfrau Steddfod Dyffryn Conwy

Published Awst 14, 2019 by gwanas

Dyma’r llyfrau brynais i ar y maes yn Llanrwst:

20190807_093802

Dwi hanner ffordd drwy Carafanio ac yn mwynhau’n arw! Ond roedd gen i fwy o lyfrau ar fy nesg cyn mynd i’r Steddfod, yn cynnwys Treheli gan Mared Lewis:

9781784617158

a Mudferwi gan Rebecca Roberts:

Mudferwi-clawr

Llwyth o ddarllen o mlaen i felly! A dwi’n meddwl mai ar gyfer oedolion mae’r rheina i gyd – heblaw Horwth efallai? Ond dydi hwnnw ddim yn edrych fel un ar gyfer plant, chwaith. Mi wnai adael i chi wybod wedi i mi eu darllen i gyd, a chan mod i angen gorffen sgwennu fy nofel fy hun yn y cyfamser, mi allai fod yn sbel go lew, iawn?

Roedd hi’n Steddfod hyfryd, er ei bod hi wedi bod yn amhosib gweld a chlywed bob dim. Doedd darllen stori Sali Mali ynghanol y sŵn a’r miri yn y Pentre Plant ddim yn hawdd (diolch i bawb wnaeth aros!) ac mi ges i fodd i fyw yn cyfarfod ffans Cyfres y Melanai ar stondin y Cyngor Llyfrau:


Diolch arbennig i Courtney o Lundain am ddod i chwilio amdana i ar ol y sesiwn arwyddo (roedd ei nain yn canu ar y llwyfan yr un pryd â’r sesiwn arwyddo swyddogol…).

Gyda llaw, mi fues i’n sbecian rownd y cefnau a dyma sut mae staff y CLLC yn llwyddo i lenwi’r silffoedd drwy’r wythnos:
20190805_144234

Sgwrs ro’n i wir am fod yn ran ohoni oedd yr un am amrywiaeth mewn llyfrau plant, ond ro’n i’n brysur yn cynnal gweithdy sgwennu ar y pryd…

20190806_112329

Ond mae ‘na erthygl am y drafodaeth ar BBC Cymry Fyw fan hyn:

https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/49255371?fbclid=IwAR3OHkG5mH2NqdCVRLUerNntqFvT2hjZLCGtj-gjCJabW6rPywno2ehQP4E

A dwi’n cytuno 100% efo Elin Haf Gruffudd Jones y dylai cyhoeddwyr llyfrau o Gymru edrych ar gyfresi o dramor er mwyn cael gwell amrywiaeth. Pam troi at lyfrau Saesneg o hyd? A deud y gwir, dwi newydd gytuno i gyfieithu llyfr plant oedd yn Almaeneg yn wreiddiol… mwy am hynny eto – ond DWI WRTH FY MODD!

A newyddion gwych o lawenydd mawr: mae Cyfeillion y Cyngor Llyfrau wedi lansio cystadleuaeth er mwyn cael mwy o nofelau ar gyfer oedolion ifanc. Gwobr o £1,000 ar gyfer y penodau cyntaf & synopsis! Mae gynnoch chi tan Chwefror 20fed 2020, a dyma fwy o fanylion:

Cystadlaeuaeth llunio Nofel 2019

Brysiwch i feddwl am syniad – a SGWENNWCH!

Gwyl Fedwen a mwy o Sali Mali

Published Mai 23, 2019 by gwanas

60351049_10156531485247869_7923226560943882240_n

Do, daeth Sali Mali a Cyw a Rhys Meirion a phawb i Saith Seren, Wrecsam i’r Wyl Fedwen. Wel, pawb oedd ddim yn yr ŵyl fwyd yng Nghaernarfon neu’r brotest fawr yng Nghaerdydd.

Roedd y lle’n llawn ar gyfer y sesiwn hyfryd efo Aled Lewis Evans, un o’r bobl neisia yn y byd (a mwya dawnus – mae’n eitha posib eich bod chi wedi llefaru neu glywed un o’i gerddi mewn steddfod)

60438931_10156611177546715_5807272654410874880_n

A dyma fo’n derbyn ei wobr am gyfraniad oes i’r byd llyfrau:

60328594_10156611177601715_6190032400299327488_n

A dyma fo’n cael ei longyfarch gan Rhys ac Anni a fi:

59868026_10215791289627884_2651119819595710464_n

A dyma Anni Llŷn yn sgwrsio efo a darllen i’r plant ddaeth draw:

59932761_10156531485542869_4289983497554100224_n

Gawson ni andros o hwyl a chroeso arferol pobl Wrecsam – a diolch i Siop Cwlwm am ddod â chymaint o lyfrau da…

20190511_155931

A sôn (eto) am Sali Mali, ges i lyfr wirioneddol hyfryd wythnos dwytha: Dathlu gyda Sali Mali.

20190523_180308

Mae o’n llawn lluniau hyfryd, lliwgar a syniadau am beth i’w gwneud ar wahanol adegau o’r flwyddyn.e.e: dyma sut i wneud hetiau clustiau cwningod ar gyfer y Pasg!

20190523_180432

A dyma sut i wneud teisen Dwmplen Malwoden:

20190523_180406

Ar gyfer pa adeg o’r flwyddyn mae hynna? Wel, mi fydd raid i chi brynu’r llyfr i gael gwybod. £6.99 gyda llaw – a bargen yn fy marn i. Dyma’r math o lyfr y byddwn i wedi troi’n ôl ato droeon pan ro’n i’n blentyn oedd yn hoffi gwneud pethau – a rwan dwi’n fodryb sydd angen syniadau be i wneud efo plant y teulu ‘ma weithiau. Handi iawn.

Elfen arall wnes i ei hoffi oedd y rhigymau a’r penillion dwi’n eu cofio o fy ieuenctid ac sydd angen i blant heddiw eu dysgu:

20190523_180502

Mae ‘na lyfr Cymraeg arall i blant newydd wneud hynna – mwy am hwnnw tro nesa.

Dwi jest isio gorffen efo sylw am ddau lyfr Saesneg dwi newydd eu darllen, dau sy’n debyg iawn o ran yr arddull ‘comic’ neu graffig, sef Invisible Emmie, am blentyn swil:

th-1

Ac El Deafo, ia, am blentyn byddar:

th-5

Roedd/mae y ddwy awdures yn swil a byddar eu hunain felly mae pob gair a sefyllfa yn taro deuddeg. Ac ro’n i wrth fy modd efo hiwmor Invisible Emmie:

Roedd El Deafo yn hynod onest a digri hefyd.

20190521_183657

Fel oedolyn, dwi wedi dysgu be i beidio ei neud, a be i’w neud yng nghwmni pobl hynod swil neu fyddar. Hynod addysgiadol a hynod ddifyr. Rwan, dwi ddim isio i rywun gyfieithu’r rhain, ond does na’m byd o’i le efo ‘benthyg’ y syniad a chreu rhai cwbl wreiddiol o brofiad plant sydd wedi mynd drwy’r un profiadau, nagoes?

Tlws Mary Vaughan Jones 2018

Published Hydref 20, 2018 by gwanas

Dyma i chi golofn sgwennais i ar gyfer Yr Herald Gymraeg wythnos dwytha:

Drinking pint in The Inklings pub, The Eagle & Child

Bob tair blynedd, bydd Cyngor Llyfrau Cymru yn cyflwyno tlws er cof am yr awdures Mary Vaughan Jones, ‘mam’ Sali Mali a Jaci Soch a chymaint o gymeriadau eraill helpodd genedlaethau o blant i ddysgu a mwynhau darllen.
250px-SaliMali
Hogan o ardal Llanrwst oedd hi, aeth yn athrawes ac yna’n ddarlithydd yn Y Coleg Normal, Bangor.
Bu farw yn 1983, ac yn 1985, dechreuwyd cyflwyno’r tlws i unigolion a wnaeth gyfraniad arbennig i faes llenyddiaeth plant yng Nghymru.

Dp207_dWwAAHphn
Dros y blynyddoedd, mae’r wobr wedi’i chyflwyno i’r mawrion, fel Ifor Owen, Emily Huws, T. Llew Jones, W. J. Jones, Roger Boore, J. Selwyn Lloyd, Elfyn Pritchard, Mair Wynn Hughes, Angharad Tomos, Jac Jones a Siân Lewis.
Ac eleni, y diweddar Gareth F Williams sydd wedi ei hennill a bydd yn cael ei chyflwyno i deulu Gareth mewn seremoni arbennig ym Mhortmeirion nos fory, sef nos Iau, 18 Hydref.
Dwi mor falch ei fod yn cael ei anrhydeddu fel hyn. Cyn iddo fo’n gadael ni mor greulon o fuan, llwyddodd Gareth i ysgrifennu ugeiniau o gyfrolau ar gyfer plant, pobl ifanc ac oedolion, ac mae pob un wan jac ohonyn nhw yn werth eu darllen. Enillodd o Wobr Tir na n-Og chwe gwaith (dwi’m yn meddwl bod neb arall wedi dod yn agos), ac yn 2015, pinacl ei yrfa, enillodd wobr Llyfr y Flwyddyn am ei nofel epig ar gyfer oedolion, Awst yn Anogia.
A rŵan, ac yntau ddim yma i roi’r wên annwyl ’na, mae o’n ennill gwobr arall. A deud y gwir, dwi bron yn siŵr mai hon ydi’r wobr fyddai wedi golygu fwya iddo fo; roedd o wrth ei fodd yn sgwennu ar gyfer plant a phobl ifainc, a dyma’r clod uchaf posib yn y maes. Diolch yn fawr i’r Cyngor Llyfrau am ei anrhydeddu fel hyn.
Bydd rhai o ddisgyblion Ysgol Eifionydd yn darllen a pherfformio eu hoff ddarnau o’u hoff lyfrau ganddo ar y noson, a dwi’n edrych ymlaen i’w clywed nhw na fu’r ratsiwn beth.

9780862432287

Pan fydda i’n meddwl am Gareth, mi fydda i’n meddwl am dŷ yn llawn llyfrau – ar silffoedd, ar lawr, ar ddesg a byrddau – bob man. Rhywbeth tebyg i fy nhŷ i a bod yn onest, a’r math o dŷ sy’n gwneud i mi wenu. Efallai bod tai taclus â dim llyfrau yn y golwg yn plesio cylchgronau sgleiniog fel Ideal Home a Hello ac ati, ond dydyn nhw’n gwneud dim lles i ddyfodol eich plant chi!

Reading Rupert - Christmas 15

Mae’n ffaith: mae astudiaeth ar y cyd rhwng prifysgolion yn Awstralia a Nevada wedi darganfod bod cael eich magu mewn tŷ llawn llyfrau, hyd yn oed os nad ydech chi’n eu darllen nhw, yn gwella eich canlyniadau addysg – a chyfoeth – ac IQ. Nid dim ond o ran eich sgiliau iaith ond o ran mathemateg a thechnoleg gwybodaeth hefyd.
Nid y darllen fel y cyfryw oedd yn gwneud y gwahaniaeth, mae’n debyg. ‘Mae’n anodd iawn rhoi eich bys arno,’ meddai Dr Sikora, prif awdur yr astudiaeth, ‘mae ’na fwy iddi na deud “jest darllena lwyth o lyfrau.” Mae’n ymwneud â bod o gwmpas llyfrau a phobl sy’n darllen. Mae’n bwysig i blant ifanc weld eu rhieni a phobl eraill yn amgylchynu eu hunain â llyfrau.’
house-full-of-books-21-portfolio
Pobl o wledydd fel Estonia, Norwy a Gwlad Tsiec oedd â’r nifer fwya o lyfrau yn eu tai pan oedden nhw’n 16. Cyfartaledd o 218 llyfr yn Estonia, dim ond 143 ym Mhrydain (dim clem faint o Gymru gafodd eu holi), 125 yn Nghanada a 114 yn yr Unol Daleithiau. Twrci oedd â’r nifer lleiaf o’r astudiaeth – 27 llyfr. Ond Norwy oedd â’r nifer fwya o bobl gyda thros 500 llyfr yn eu tai.
A dyma i chi ganlyniad diddorol: roedd gan oedolion gyda graddau prifysgol, ond oedd wedi eu magu gyda llai o lyfrau, yr un lefel llythrennedd â phobl oedd wedi gadael yr ysgol yn 15 oed, ond oedd wedi byw mewn tai llawn llyfrau.

Roedd y gwahaniaeth mwya ymysg pobl oedd wedi eu magu â llai o bres a manteision, felly gallai teuluoedd tlawd heddiw leihau’r gagendor addysg drwy ‘addurno’ eu cartrefi â llyfrau. Syml!

Felly faint o lyfrau oedd o’ch cwmpas chi yn 16 oed? Doedd gynnon ni ddim gymaint â hynny gan fod Mam yn mynnu rhoi ein hen lyfrau plant i aelodau eraill y teulu estynedig dragwyddol, ond wedi deud hynny, roedd hynny’n gweithio ddwy ffordd: roedden ni’n cael llyfrau ail law gan amrywiol fodrybedd yn weddol gyson. Mi fyddwn i’n cael llyfrau fel anrhegion pen-blwydd a Nadolig yn rheolaidd, ac yn eu trysori. Ond y fan llyfrgell oedd gwir ffynhonell ein deunydd darllen ni, a byddai’n rhaid rhoi’r rheiny yn ôl, wrth gwrs.

Mi fydda i’n dal i ddefnyddio ein llyfrgell leol yn aml, a diolch byth fod y lle yn dal yn agored, achos dwi wedi prynu a derbyn cannoedd ar gannoedd o lyfrau dros y blynyddoedd. Gormod a bod yn onest, gan mod i’n dechrau rhedeg allan o le i’w cadw, ac yn mynd â bocseidiau i siopau elusen pan fydd yr awydd i ddystio neu hŵfro yn codi (na, dydi hynny ddim yn digwydd yn aml…)

Mae rhai’n deud nad oes y fath beth â gormod o lyfrau, ond mae’n dibynnu ar faint eich tŷ chi tydi!
lessmore-screenshot

Dyma i chi ambell ddyfyniad am ddarllen sydd wedi fy nifyrru dros y blynyddoedd:
‘“Clasur” – llyfr y bydd pobl yn ei ganmol ond ddim yn ei ddarllen.’ Mark Twain.
‘Dylai llyfr gwych eich gadael â llawer o brofiadau, ac wedi ymlâdd fymryn ar y diwedd. Rydach chi’n byw sawl bywyd wrth ddarllen.’ William Styron
Ac un yn y Saesneg gwreiddiol am fod cyfieithu ‘daunting’ yn fachog yn anodd:
(wrth drafod llyfrau plant) ‘Books shouldn’t be daunting, they should be funny, exciting and wonderful…’ Roald Dahl.

Byddai Gareth F wedi cytuno.


Roedd y noson yn un hyfryd, gynnes, emosiynol a diolch i bawb gyfrannodd iddi.
Wrth gerdded yn ôl drwy bentre Portmeirion, roedd y lleuad yn disgleirio ar yr afon roedd Gareth wedi ei fagu wrth ei hymyl, a dyma lun dynnais i efo fy ffôn.

Dp0RaaHWkAAi4EY

Bedwen Lyfrau 2018

Published Ebrill 20, 2018 by gwanas

eng_1_post

Bydd Bedwen Lyfrau 2018 yng NGHAERFYRDDIN!

MERCHER 9 – SADWRN 12 MAI

Digwyddiadau Ddydd a Nos mewn lleoliadau amrywiol ac i gyd yn rhad ac am ddim – nifer cyfyngedig ar gyfer rhai sesiynau plant. Popeth i blant yn y bore, a sesiynau oedolion ar ôl cinio.

Bydd llyfrau ar werth ymhob digwyddiad gan Siop y Pentan.

getimg

Bydd Na Nel, Sali Mali ayyb yno. Mae’r manylion i gyd fan hyn:

http://bedwen.com/

Animal-Wall_Literature-Wales_A1-700x400

A chofiwch bod Gwyl Llên Plant Caerdydd yn dechrau y penwythnos yma:

https://www.cardiffkidslitfest.com/cy/

ac yn para tan Ebrill 29ain. Gweithgareddau Cymraeg a Saesneg efo awduron o bob man, yn trafod llyfrau a chomics o bob math, fel rhain:

51h4LO6grPL

A llawer, llawer mwy!

Holi Morgan Tomos

Published Gorffennaf 19, 2017 by gwanas

morganllai

Morgan Tomos ydi’r diweddaraf i ateb fy nghwestiynau i. Mae o’n fwyaf adnabyddus am ei gyfres am Alun yr Arth:

DSC_0185

A/W Clawr Alun Arth 5  ceriAlun-yr-Arth-ar-Hunllef-Morgan-Tomos97817846106610862437903

ond mae o wedi sgwennu ambell lyfr arall hefyd, ac mae ‘na fwy ar ei wefan o (linc yn is i lawr y blog).

Nadolig_Llawen_y_Blaidd_Mawr_Drwg_(llyfr)

Daw Morgan  o Gaernarfon yn wreiddiol ond mae’n byw ym Mirmingham ar hyn o bryd – ond yn ceisio gwneud ei ffordd yn ôl i Gymru. Mae wedi’i hyfforddi fel animeiddiwr ac mae wrth ei fodd yn teithio o gwmpas ysgolion Cymru yn trafod llyfrau a chynnal gweithdai.

group2BumesiuIEAAueGk

Alun-yr-Arth-ar-Wy-Pasg-003

A dyma ei atebion o am ei hoff lyfrau:

  1. Pa lyfrau oeddet ti’n eu hoffi yn blentyn? a) Ysgol Gynradd  – Cymraeg a Saesneg. Sali Mali

    a Seraffin: roedd na gyfeithiad Cymraeg ohono fo ar gael yn y 1970au: 

 

  1. 64e2afb4ee25170b9cc23ae52398cf88--coqs-philippe   c024e9a7a8e76c8f5cdd86f1535ae700philippe-fix-feat

  a Barti Ddu gan T Llew Jones

barti_ddu_new

Allai ddim cofio rhai Saesneg.

Ysgol Uwchradd – Cymraeg a Saesneg.

Allai ddim cofio heblaw am i mi droi at lyfrau y gwnaed ffilmiau ohonynt er mwyn cymharu.

  1. Wyt ti’n dal i ddarllen llyfrau plant? Pa rai wyt ti wedi eu hoffi’n ddiweddar?

Tydw i ddim wedi darllen llyfrau i blant yn ddiweddar heblaw mewn sesiynau gyda phlant. Roedd ‘na un am ddeinosoriaid.jig_so_deinosoriaid

 

  1. Pwy ydi dy hoff ddylunydd/arlunydd llyfrau?

E H Shepard. Mae ei luniau’n llawn brwdfrydedd.

369b87a226a4a2d691c59d606fbb034cwinnie_pooh_04b

 

eh-shepard-poohpooh410

  1. Be nath i ti ddechrau sgwennu?

Sgwennu ar gyfer fy mhlant yn gyntaf. Mae’r ddau, Robin a Carwyn, yn eu harddegau rŵan.

 

  1. Be wyt ti’n ei fwynhau fwya am sgwennu?

Cyfuno llun a geiriau.

 

  1. Dwed chydig am dy lyfr diweddara i blant.

Alun yr Arth a’r Ddraig Fach Goch. Yn y stori mae Alun yn dod yn ffrindiau a Draig Goch ac yn cael dysgu am Gymru. Daeth y stori’n fyw yn ystod sesiwn gyda plant Ysgol Bro Dyfrdwy.

alun yr arth

 

  1. Pa lyfr(au) plant sydd ar y ffordd nesa gen ti?

Dwi wedi bod yn arbrofi. Mae sefyllfa llyfrau plant wrthi’n newid gyda theclynnau megis yr i-pad ac ati ac mae’n rhaid ymateb i hyn; ymateb yn swyddogol ond yn y bôn yn answyddogol ac anffurfiol oherwydd y bwriad yw cynnal brwdfrydedd tuag at ddarllen – am fwynhad ac i gynnal gwerthoedd.

Felly dwi wedi bod yn creu stori gyda phlant Ysgol Bro Dyfrdwy gan greu stori’n seiliedig ar syniadau’r plant, ‘Gwlad y Gacen’. Y bwriad yw mynd drwy’r broses fesul cam ond gorffen gyda stori gyfa. Mi wnes i rywbeth tebyg gyda phlant ysgol yn ystod yr Ŵyl ‘Spread the Word’ (Lleidr Cariad) ym mis Mawrth. Y prif fwriad yw creu stori – rhaid i stori sefyll ar ei thraed ei hun heb ddyletswyddau y tu allan i’r stori. Mi fuasai’r Ysgol yn cyflawni y gwaith angenrheidiol o gynnig addysg, ond hefyd yn cynnig y llwyfan i ddangos yr hwyl a sbri sydd i’w gael o weithio’n greadigol ac yn ffrwythlon. Ceisio torri tir newydd ydw i fel ymateb i’r newid ym myd llyfrau plant ac mae ffrwyth yr ymdrech hyd yma i’w weld ar:

https://morgantomos.wixsite.com/straeon

Tydw i heb osod yr oll o’r deunydd ar y wefan eto. Pwysleisiaf mai arbrawf yw hyn a dwi wedi cael modd i fyw gyda’r plant ysgol ond gyda byd y llyfrau plant yn newid rhaid cael ymateb creadigol, agored.

morgan_modelMorgan-Tomos-Alun-yr-Arth

Diolch, Morgan!

175x175bb

 

Hoff lyfrau Eurgain Haf

Published Mawrth 5, 2017 by gwanas

p1000633_-_resize

Hogan o Benisarwaun yng Ngwynedd yw’r awdures Eurgain Haf, ond erbyn hyn mae hi wedi ymgartrefu ym Mhontypridd ac yn fam i ddau o blant bach.

_74975562_1684cfee-a8ad-4940-b375-cfc18310aa90-1

Enillodd Goron Eisteddfod yr Urdd yn 1994 a Choron Eisteddfod Môn yn 2002. Enillodd hefyd Fedal Ddrama yr Eisteddfod Ryng-golegol yn 1994. Roedd yn un o’r rhai a ddaeth i’r brig yng nghystadleuaeth ysgrifennu stori fer y BBC yn 2003 a chyhoeddwyd ei stori yn y gyfrol Nes at Baradwys (Gwasg Carreg Gwalch, 2005). Roedd hi hefyd yn un o griw o awduresau a ddaeth at ei gilydd i gyhoeddi’r nofel gywaith Nerth Bôn Braich (Gwasg y Bwthyn, 2008).

220px-nerth_bo%cc%82n_braich_llyfr

Ond dileit pennaf Eurgain yw ysgrifennu storiau i blant a chyhoeddwyd ei nofel gyntaf Fferm Ffion (Gwasg y Dref Wen) yn 2005

9781855966741

ac yna Stablau Seren yn 2006.

getimg-php1

Mae hefyd wedi cyhoeddi cyfres o bedair nofel fer yn dilyn anturiaethau crwydryn o’r enw Siencyn:

a dyma i chi gloriau rhai o’i llyfrau eraill:

 

Disgrifiad gwefan gwales o Yr Allwedd Aur:

“Y flwyddyn yw 2050. Mae Cymru mewn trafferthion. Mae’r bae yn boddi; y Senedd yn suddo a’r chwareli’n cael eu defnyddio fel ffatrïoedd i chwalu cof y Cymry. Mae Ynys Môn wedi hen ddiflannu oddi ar y map. De Orllewin Prydain yw’r enw ar Gymru bellach. Mae ffyrdd uwchddaearol yn cael eu hadeiladu ym mhobman fel bod pobl yn gallu osgoi Cymru yn llwyr.”

A dyma ran o adolygiad ar Gwales o Gedonia:

“Yn nodweddiadol o’r gyfres hon, y mae’r byd sydd ohoni, y goruwchnaturiol, y dyfodol a’r gorffennol, i gyd yn plethu yn un i greu’r campwaith. O’r dechrau un, hawdd fyddai meddwl mai nofel yw hon o oes y Mabinogi gyda chymeriadau megis Ganthrig Bwt ac Wdull a’r enwog Frenhines Eryri sydd yn dipyn o gymêr, ond 2051 yw’r flwyddyn. Trwy atgyfodi cymeriadau o hen chwedlau Cymru, fel Myrddin Ddewin a Brenin Arthur, a’u cymysgu’n graff iawn gyda rhai fel y gŵr cas o fyd teledu, Jeri Oswyn Cwellyn, mae yma chwrligwgan o stori sydd yn croesi pob math o ffiniau ffantasïol. Yn hudolus iawn, y goruwchnaturiol sydd yn gorchfygu.

Mae’r nofel epig hon yn cynnwys nodweddion sy’n adleisio clasuron chwedlonol ein cenedl, ac mae’r ffordd y mae’n eu cyflwyno mewn modd darllenadwy i blant yn eu harddegau yn glyfar tu hwnt.”

Llinos Griffin

Ac Adolygiad Gwales o Siencyn a’r sipsiwn:

“Dyma stori fach hyfryd, a’r drydedd yn y gyfres Siencyn a Dan Draed. Lleoliad y stori yw gwersyll sipsiwn ar gyrion pentref yng Nghymru a chawn ddarlun o fywyd a diwylliant y sipsiwn. Mae’r clawr yn lliwgar ac yn drawiadol ac mae’r darluniau y tu mewn yn ychwanegu at y deunydd ysgrifenedig. Stori antur yw hi, yn addas i blant oedran 7–9. Prif gymeriad y stori yw Siencyn, ac mae ef ei hun yn grwydryn. Nid oes ganddo unrhyw gof am bwy yw e, o ble mae’n dod, nac unrhyw beth am ei gefndir.

Fel crwydryn mae’n cwrdd â rhai pobl sy’n fodlon ei helpu, fel Glenwen yn y caffi, ond hefyd mae’n wrthrych gwawd a chasineb gan eraill. Tebyg at ei debyg, maen nhw’n ei ddweud, ac yn y llyfr, Twm Twm a Lili’r Sipsiwn sy’n ei helpu i wella o’i salwch ac yn estyn croeso iddo i’w carafán. Cawn ddarlun o fywyd sipsi y garafán a’r ceffyl a’r ffordd y mae’r bywyd hwnnw mor wahanol i fywyd y sipsi modern. Bydd y ffaith fod Siencyn yn datrys dirgelwch y lladrata yn y pentref, ac yn dal y dynion drwg gyda chymorth ei gi a’i ffrindiau, yn apelio at blant. Mae hi hefyd yn stori sy’n addas i’w darllen i ddosbarth am fod yna ddigon o gyfleoedd trafod a gweithgareddau posib ynddi.”

Rosemary Thomas

A dyma i chi ei hatebion i’r cwestiynau am ei hoff lyfrau:

Pa lyfrau oeddet ti’n eu hoffi yn blentyn?

Yn ôl Mam, roeddwn i byth a beunydd yn swnian am stori pan ro’n i’n ddim o beth ac wrth fy modd hefo Cyfres Sali Mali, Llyfr Mawr y Plant a Chwedlau Aesop.

salimali

61dcy0ytb4l-_sx331_bo1204203200_

Dwi’n cofio mynd ar y bys Crosville i Gaernarfon (Dre) hefo Mam i wario ein pres ‘Dolig neu bres poced, a fy mrodyr yn anelu yn syth am Siop Dan Cloc i brynu tegan a finna’ yn ysu am gael fy machau ar lyfr newydd yn Siop y Pentan neu WH Smith – g’neud i mi swnio rêl swot, dydi! Roedd llyfrau ym mhob man yn y tŷ ac yn rhan o’m magwraeth ac fe gefais fy nhrwytho ynddynt o oed cynnar iawn a hynny mewn ffordd naturiol braf, a dwi’n ddiolchgar i fy rhieni am hynny.

 

  1. a) Ysgol Gynradd – Cymraeg a Saesneg

Fel pob plentyn arall fynychodd yr ysgol gynradd yn yr 70au a’r 80au, fy atgofion cynharaf ydi darllen a mwynhau Cyfres Sali Mali Mary Vaughan Jones, ac yna symud ymlaen at Llyfr Mawr y Plant 1 a 2 ac mae gen i gof cynnar o fwynhau darllen cyfrol Gymraeg Chwedlau Aesop hefyd. Dw i hefyd yn cofio crio am y tro cyntaf wrth ddarllen llyfr, a hynny wrth gael fy nghyffwrdd gan Hanes Babar yr Eliffant, cyfieithiad Gwasg y Dref Wen o glasur Jean de Brunhoff am eliffant bach sy’n gweld ei fam yn cael ei lladd gan helwyr.

babar

Yna, wrth fynd yn hŷn cefais fy sugno i mewn i fyd y ‘Brenin’ ei hun T.Llew Jones

220px-ysbryd_plas_nant_esgob_llyfr

a chofio cael mwy o wefr o ddarllen y llyfrau dirgelwch ac ysbrydion fel Ysbryd Plas Nantesgob yn hytrach na’r rhai am y smyglwyr a’r lladron pen ffordd. Un arall o fy hoff awduron oedd Dafydd Parri ac fe ddarllenais holl lyfrau cyfres Y Llewod

9780904864205

a chyfres Cailo y ci defaid coll hefyd.

220px-cailo_5_-_yr_ymdrech_fawr_olaf_i_ddod_o_hyd_ir_ci_defaid_llyfr

Ro’n i’n un o’r genod hynny oedd wrth ei bodd hefo ceffylau hefyd ac yn darllen yn eang amdanyn nhw;  yn lyfrau ffuglen a ffeithiol. A diolch i Emily Huws am y chwip o gyfres – Cyfres Marian – a’r wefr a roddodd darllen nofelau fel Merlyn y Mynydd Mawr, Sidan, Ceffyl a Charafán, Ffrwyn a Chyfrwy a Chwip a Pedoli Pedinc i mi pan yn blentyn. (*dim lluniau ar gael ar y we, sori!)

O ran llyfrau Saesneg, Enid Blyton oedd fy arwres.

Roeddwn i wir wedi fy nghyfareddu gan gyfres The Enchanted Wood a The Faraway Tree ac yn ysu am amser gwely i gael mynd i ddarllen am anturiaethau Silky a Moonface a Saucepan Man a’r bydoedd hud a lledrith oedd yn bodoli ar dop y goeden. Fe ddarllenais hefyd holl gyfresi Amelia Jane, Malory Towers, Famous Five a Secret Seven hefyd. Roeddwn wrth fy modd hefo The Lion, The Witch and The Wardrobe a The Chronicles of Narnia yn ogystal.

SONY DSC

 

  1. b) Ysgol Uwchradd – Cymraeg a Saesneg

Dwi’n meddwl i’r math o lyfrau ro’n i’n eu darllen yn yr ysgol Uwchradd gael eu dylanwadu gan y llyfrau gosod roedd yn rhaid i ni eu darllen.

hd_100522355_01Roeddwn wrth fy modd gydag Y Stafell Ddirgel a dwi’n dal i ddychmygu golygfeydd o’r nofel yna hyd heddiw bob tro dwi’n dreifio ar yr A470 heibio Dolgellau a Brithdir. Roedd Un Nos Ola Leuad hefyd yn ffefryn yn enwedig â minnau wedi fy magu yn ardal y chwareli yn ogystal â nofelau T.Rowland Hughes Chwalfa, O Law i Law a William Jones.

41ktywmh1fl-_sy344_bo1204203200_

O ran nofelau Saesneg dwi’n cofio darllen nofelau’r chwiorydd Brontes a nofelau Jane Austen i gyd ac roeddwn hefyd wrth fy modd gyda nofelau’r byd ffantasi yn enwedig gwaith Tolkien.

33dbdb5b-9686-4573-b9bf-c0cbb91bc275

Mae’r ardal lle cefais fy magu yn Eryri ac o gwmpas pentref Penisarwaun sy’n swatio yng nghesail Yr Wyddfa, yn frith o chwedlau a straeon o bob math am dylwyth teg a chewri a ffynhonnau a thwneli tanddaearol heb sôn am chwedloniaeth y Brenin Arthur. Ac roeddwn i wrth fy modd yn gwrando arnyn nhw yn yr ysgol a gwrando ar Mam yn eu hadrodd. Pan oeddwn i’n blentyn fe dreuliais i oriau yn chwilota am dwneli tanddaearol a oedd yn rhedeg o’r Graig Fawr i’r gaer Geltaidd Pen Dinas y pen arall i’r pentref a hefyd yn ffureta am  ffynhonnau hud. Yn rhyfedd iawn, ddois i fyth o hyd iddyn nhw! Ond yr hyn y gwnes i ei ganfod oedd fy nychymyg byw ac roedd gwrando ar y straeon yma yn gwneud i mi fod eisiau sgwennu straeon fy hunan ac maen nhw yn sicr wedi cael dylanwad ar y nofelau dw i wedi eu hysgrifennu wedi hynny fel Yr Allwedd Aur a Gedonia.

 

Wyt ti’n dal i ddarllen llyfrau plant? Pa rai wyt ti wedi eu hoffi’n ddiweddar?

Dw i’n gwneud dim byd ond darllen llyfrau plant ‘dyddiau yma! Dwn i ddim pa bryd ddarllenais i lyfr i oedolion ddiwethaf a bod yn onest gan fod bywyd yn brysur gyda dau fach o dan bump oed ar yr aelwyd. Ac mae’r ddau wrth eu boddau hefo llyfrau a chael stori gan Mam neu Dad. Mae yna lyfrau ym mhob ystafell yn y tŷ bron ac er bod rhywun yn baglu drostyn nhw weithiau does dim teimlad gwell pan fo un ohonyn nhw yn dod atoch hefo llyfr yn eu llaw ac eisiau eistedd ar eich glin i gael stori.

Mae Cian Harri, sy’n 5 wrth ei fodd ar y funud gyda llyfrau Julia Donaldson fel Y Gryffalo, Plentyn Y Gryffalo, Stick Man,  a The Snail And the Whale ohonynt wedi eu cyfieithu i’r Gymraeg felly rydym yn eu darllen yn y ddwy iaith. Ac un o’i hoff lyfrau erioed yw’r Ych-a-feiliaid, cyfiiethiad doniol iawn Tudur Dylan Jones o lyfr Sam Lloyd.

512yocugdpl-_sx258_bo1204203200_

Dw i hefyd yn mwynhau darllen straeon i blant ar odl – mae’r rhythm yn helpu i symud y stori yn ei blaen ac yn helpu plant i ddysgu geiriau newydd yn fy marn i ac i odli! Mae Lois Rhodd, sy’n flwydd a hanner, hefo crysh mawr ar Jac y Jwc dwi’n amau ac wrth ei bodd hefo straeon newydd Sali Mali a “Wc yr Wc”!

9781845120030_z

 

Pwy ydi dy hoff ddylunydd/arlunydd llyfrau? Pam?

 Mae gwaith Alex Scheffler yn apelio yn sicr.

axel-scheffler

Mae yna hiwmor annwyl yn perthyn i’w waith yn y ffordd mae’n gallu gwneud i fwystfilod sydd i fod i ymddangos yn frawychus, fel Y Gryffalo, edrych yn hoffus.

 

Be nath i ti ddechrau sgwennu?

Cystadlu mewn Eisteddfodau! Dwi’n cofio ennill tlws y Prif Lenor yn Eisteddfod Bentref Penisarwaun am y tro cyntaf a finnau’n rhyw 9 oed a’r beirniad yn fy ngalw i’r llwyfan ac yn gafael yn fy llaw a sbïo i fyw fy llygaid a holi, “wnei di addo un peth i mi, wnei di barhau i ysgrifennu.” Mae’n sicr yn rhoi hwb i chi – fe wnaeth hynny i rywun swil fel fi yn bendant – un a fyddai’n cochi ar ddim – ac yn rhoi’r hyder yna i chi gario ymlaen. Ac mi rydach chi wastad yn gallu cuddio tu ôl i ffugenw drwy gystadlu mewn Eisteddfod, oedd yn apelio! Fe fues yn ffodus i ennill y Goron yn Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd yn ddiweddarach a gwobrau llenyddol mewn Eisteddfodau eraill wedi hynny, a dw i’n grediniol na fydden ni wedi cael yr hyder i gyhoeddi llyfr oni bai i mi gael yr hwb hynny o gystadlu mewn Eisteddfodau, yn ogystal â’r anogaeth ar yr aelwyd.

urdd-02

 

Be wyt ti’n ei fwynhau fwya am sgwennu?

Rhoi’r atalnod llawn olaf ar ddiwedd y drafft cyntaf! Dydi sgwennu ddim yn dod yn hawdd i mi o gwbl. Mae golchi llestri, ll’nau, smwddio …. unrhyw beth yn haws na thrio gwagio eich pen i’r dudalen wag yna ar y sgrin wrth geisio sgwennu rhywbeth o’r newydd. Mae’n broses hir a phoenus yn fy mhrofiad i! Ond be dw i wir yn ei fwynhau ydi cael mynd yn ôl at y drafft cyntaf hwnnw a’i olygu a rhoi sglein arno. A hyd yn oed wedyn bydd yna rhai paragraffau neu frawddegau yn jario. Ond does dim i guro’r profiad pan fyddwch yn dreifio’r car neu’n gwneud rhywbeth hollol amherthnasol ac fe ddaw’r hyn ‘dach chi’n drio ei ddweud fel bollt o rywle ac mae’n rhaid i chi ruthro i’w sgwennu i lawr (fel arfer am  3 o’r gloch y bore!) Ond yn rhyfedd iawn mae hynny yn rhoi gwefr i mi!

 Dwed chydig am dy nofel ddiweddara i blant.

Y nofel ddiwetha’ i mi ei chyhoeddi oedd Y Bws Hud ac O.M.B sy’n rhan o Gyfres Clec gan Wasg Carreg Gwalch.

9781845275723

Dwy stori fer i blant 6+ sydd yma ac mae un yn adrodd hanes merch fusneslyd o’r enw Mabli Haf sy’n mynd ar daith gofiadwy ar y Bws Hud a’r llall yn adrodd hanes y cawr clên O.M.B (neu Orig Mwyn Benfawr) sy’n trio annog pobl i fod yn fwy caredig wrth yr amgylchedd. ( * mae adolygiad o’r llyfr ar y blog hwn – rhowch y teitl yn y bocs chwilio)

Pa lyfr(au) plant sydd ar y ffordd nesa gen ti?

 Does gen i ddim byd penodol ar y gweill ond mae gen i ddigon o ysbrydoliaeth hefo’r ddau fach yn porthi’r dychymyg yn ddyddiol a llond pen o syniadau yn stiwio. Dod o hyd i’r amser sy’n anodd i’w gwagio nhw ar dudalen!

Diolch Eurgain – gobeithio y cei di gyfle i sgwennu mwy cyn bo hir!