Mihangel Morgan

All posts tagged Mihangel Morgan

Hoff Lyfrau Luned Aaron

Published Mawrth 20, 2021 by gwanas

Luned Aaron sydd dan sylw yr wythnos yma: (this is all about Luned’s favourite children’s books and illustrators)

Mae hi’n byw yng Nghaerdydd rŵan, ond un o Fangor ydi hi, a dwi’n gwybod, achos ro’n i’n ei dysgu yn Ysgol Tryfan am gyfnod! Ac oedd, roedd hi’n bleser i’w dysgu.

Mae hi’n artist ac yn awdur – ac yn “wneuthurwr llyfrau” yn ôl ei Twitter (sy’n berffaith wir gan ei bod yn gwneud y lluniau yn ogystal â’r lluniau) sy’n creu llyfrau hyfryd sydd wedi bod yn llwyddiannus iawn:

Ei gwobr gyntaf dwi’n meddwl

Mae hi a’i gŵr, Huw, ar y rhestr fer efo’i gilydd eleni:

Gobeithio na eith hi’n ffrae…

A dyma gloriau rhai o’i llyfrau hyd yma:

Felly mwynhewch ei hatebion am ei hoff lyfrau:

  1. Pa lyfrau oeddet ti’n eu hoffi yn blentyn?

Pan ro’n i’n yr ysgol gynradd,  dwi’n cofio i mi fwynhau cyfrolau Mary Vaughan Jones a Jac Jones,

Janet ac Allan Ahlberg,

yn ogystal â llyfrau Elwyn Ioan,

Roald Dahl, Elgan Philip Davies a Patricia St John.

Roedd cyfresi yn apelio hefyd, er enghraifft, cyfres Rwdlan gan Angharad Tomos a chyfres Storïau Hud pan ro’n i’n ifanc iawn; yn hwyrach ymlaen, mi ro’n i’n llyncu cyfresi fel Cyfres y Corryn neu gyfres y Llewod gan Dafydd Parry.

Roedd cyfresi Narnia gan C.S.Lewis a St Clare’s a Malory Towers gan Enid Blyton yn mynd â fy mryd hefyd.

Yn yr ysgol uwchradd, ro’n i’n mwynhau nofelau gan awduron fel Bethan Gwanas (Diolch! B x), Angharad Tomos, T. Llew Jones, Gareth F. Williams, Maya Angelou, Meg Elis, Irma Chilton, Judy Blume, Gwenno Hywyn a Mihangel Morgan.

Wyt ti’n dal i ddarllen llyfrau plant? Pa rai wyt ti wedi eu hoffi’n ddiweddar?

Ydw, yn gyson. Mae cael plant yn golygu fy mod i gyda’r esgus perffaith i brynu a darllen llyfrau da i blant! Dwi’n hoff iawn o ddarganfod gwaith sy’n torri tir newydd gan artistiaid ac awduron tramor.

Yn lled ddiweddar, dwi wedi darganfod yr awdur a’r darlunydd amryddawn Beatrice Alemagna,

yn ogystal â darlunwyr dawnus eraill fel Isabelle Arsenault, Kenard Pak,

Tim Hopgood

(Mae’r llyfr yma gen i – ac mae’n wych! Bethan)

a Britta Teckentrup.

Mae Gŵyl Llên Plant Caerdydd yn lle delfrydol i gyfarfod awduron ac artistiaid dwi’n eu parchu. Yno y gwnes i gwrdd â Yuval Zommer a Petr Horáček – awduron a darlunwyr llyfrau plant dawnus dros ben.

Pwy ydi dy hoff ddylunydd/arlunydd llyfrau? Pam?

Dwi eisoes wedi crybwyll yr Eidales Beatrice Alemagna – dwi wrth fy modd gyda’i gwaith hi, ei harddull gweledol anhygoel yn ogystal â’i gwaith storïo gwreiddiol a dychmygus.

Awdur ddarlunwyr eraill dwi’n eu parchu’n fawr ydi Rebecca Cobb a’r diweddar John Burningham gyda’i arddull trawiadol sy’n gamarweiniol o naïf.

Athrylith arall ym maes llyfrau plant yn fy marn i ydi Shirley Hughes – mae hi’n llwyddo i gamu i mewn i fyd plentyn gyda’i lluniau a’i geiriau mewn modd tyner a llawn manylion hyfryd sydd wir yn argyhoeddi.

Mae Lauren Child hefyd yn llwyddo i gyfleu meddyliau ifanc yn wych iawn,

ac i mi, pencampwraig yr odl fyddai Julia Donaldson.

O ran y gweledol, mae arddulliau collage Leo Lionni ac Eric Carle wastad yn fy swyno,

yn ogystal â darluniau paentiadwy a lliwgar Brian Wildsmith o’r chwedegau a’r saithdegau.

Be nath i ti ddechrau sgwennu?

Dwi wedi mwynhau ysgrifennu ers yn ifanc iawn, a dwi’n dal i fod â chopïau o’r llyfrau bach gair a llun ro’n i’n eu creu pan yn yr ysgol gynradd gan i fy rhieni eu cadw nhw yn yr atig ar hyd y blynyddoedd!

Dwi’n siŵr fod mwynhau cyfrolau da fel cyfres Rwdlan yn fychan wedi bod yn sbardun mawr. Dwi’n cofio ysgrifennu at Angharad Tomos yn ifanc a sôn wrthi gymaint ro’n i’n hoffi ei gwaith.

Roedd gen i rieni ac athrawon oedd yn fy nghymell i o oedran ifanc i ysgrifennu’n gyson ac ymgeisio am gystadlaethau ac ati. Mi roedd ennill gwobrau mewn ambell i eisteddfod yn sicr yn hwb ac yn ysgogiad i ddal ati.

Be wyt ti’n ei fwynhau fwya’ am sgwennu?

Mae ysgrifennu dyddiadur yn gyson wedi bod yn arferiad ers ro’n i tua deg oed, felly mae rhoi mynegiant ar bapur i brofiadau yn bwysig iawn imi. Mewn rhyw ffordd, mae ysgrifennu yn fodd o ddogfennu a chroniclo teimladau a syniadau, ac mae hynny’n rhoi boddhad mawr imi.

Mae’r broses o greu rhywbeth mor derfynol â llyfr, sydd â pharhad iddo, yn sicr yn dod â’i foddhad. Mae yna wefr arbennig mewn agor bocs sy’n llawn llyfrau sydd newydd eu hargraffu!

Dwed chydig am dy nofel ddiweddara i blant.

Mae’r Cyfan i Ti (Atebol) ydi fy llyfr diweddaraf sydd wedi ei anelu at gynulleidfa ifanc. Mae’r gyfrol yn dilyn diwrnod ar ei hyd o wawrio’r haul ben bore tan iddi nosi yn yr hwyr, ac yn cyflwyno’r pum synnwyr i blant trwy wahanol olygfeydd cyfarwydd o fyd natur.

Mae’n gyfrol sydd ar ffurf mydr, a dwi’n gobeithio fod yr odl gyson a’r rhythm sydd yn y llyfr yn help i blant ymlacio ar ddiwedd y dydd.

Wrth ysgrifennu, ro’n i’n awyddus i gyfathrebu mewn modd a fyddai’n glir a diwastraff. Felly mi wnes i ofyn barn ambell i riant (gan gynnwys rhieni Cymraeg ail iaith), cyn athrawon ac ambell i fardd ro’n i’n eu parchu yn ystod y broses o ysgrifennu, er mwyn cael gwahanol safbwyntiau ynglŷn â ffyrdd o symleiddio’r dweud rhyw gymaint. Ro’n i am iddi fod yn gyfrol hygyrch, hawdd ei darllen, a do’n i’n sicr ddim eisiau dieithrio rhieni, yn enwedig rhieni ail iaith. Dwi’n falch bod cyfieithiad syml yng nghefn y llyfr sy’n llwyddo i ehangu apêl y llyfr gobeithio.

Wrth greu’r gyfrol, roedd helynt Covid a’r cloi mawr ar ddechrau, a ro’n i’n fwriadol eisiau creu cyfrol gadarnhaol a fyddai’n ddathliad o rodd natur. Er caledi’r cyfnod yma, a’r holl golledion sydd wedi dod yn ei sgil i gynifer o unigolion, dwi’n meddwl fod y cyfnod yma wedi peri i ni werthfawrogi ein milltir sgwâr yn fwy nag erioed, ac roedden ni fel teulu, fel y rhelyw ohonom, yn mwynhau dod i adnabod ein milltir sgwâr yn well wrth fynd ar ein troeon dyddiol. A dweud y gwir, roedd dipyn o’r syniadau ar gyfer y llyfr yn dod i mi wrth fynd ar y troeon yma.

Mewn ffordd, ro’n i’n awyddus i gyfleu yn y gyfrol fod cymaint o ryfeddodau ar ein stepen drws y gallwn ni eu mwynhau – does dim angen mynd dramor i ryfeddu! Mi fyddwn i’n sylwi yn yr ardd, er enghraifft, fel y byddai fy merched yn mopio’n lân at bethau mor ymddangosiadol fychan; o deithiau prysur y morgrug i’r siapiau ar ddail a phetalau. Nhw sy’n iawn wrth gwrs – mae’r rhyfeddodau yma reit o flaen ein trwynau ni, dim ond i ni sylwi arnyn nhw.

O bosib, ar ryw lefel isymwybodol wrth fynd ati i greu’r llyfr, fy mod i am annog rhieni i sylwi o’r newydd ar y pethau yma hefyd, yng nghwmni’r plentyn, gan ddeffro’r plentyn ynddyn nhw o bosib. Elfen arall sy’n dod drosodd yn gynnil yn y gyfrol dwi’n meddwl ydi’r ffaith bod cyfrifoldeb arnom ni i edrych ar ôl y greadigaeth ryfeddol yma, yn ogystal â’i mwynhau. Eto, doedd hyn ddim yn neges ro’n i’n ei gyfleu’n amlwg, ac yn sicr, doeddwn i ddim am fod yn bregethwrol a didactig, ond mae’r neges yno o dan yr wyneb.

O ran arddull weledol y llyfr, techneg collage sydd yma gan fwyaf, gan gynnwys technegau argraffu a pheintio hefyd ar brydiau. Dwi wrth fy modd gyda thechneg collage – mae modd ymgolli a gwirioneddol fwynhau’r broses haenog yma o greu. Mewn ffordd, mae’r gyfrol yma’n esblygiad naturiol o’r cyfrolau yn fy nghyfres Byd Natur (Gwasg Carreg Gwalch), sy’n cynnwys technegau tebyg, ond bod mwy o gynnwys geiriol a stori yn perthyn i’r gyfrol yma, ochr yn ochr â’r lluniau.

Mi hoffwn i ategu mai dechrau taith y gyfrol oedd cael treulio wythnos ar gwrs ysbrydoledig yng nghanolfan Tŷ Newydd –

cwrs a gafodd ei drefnu ar y cyd gan Gyngor Llyfrau Cymru a Llenyddiaeth Cymru. Dwi’n ddiolchgar am bob cyfle i dreulio amser yn Nhŷ Newydd gan ei fod yn fan mor arbennig sydd wedi rhoi cychwyn ar sawl prosiect creadigol imi ar hyd y blynyddoedd. Yn ystod y cwrs yma y cychwynnodd y sgwrs ynglŷn â’r posibilrwydd o gyhoeddi’r gyfrol gyda Rachel Lloyd o gwmni Atebol. Braf oedd y broses o gydweithio gyda hi, ynghyd â’r dylunydd dawnus Elgan Griffiths.

Pa lyfr(au) plant sydd ar y ffordd nesa gen ti?

Y ddwy gyfrol nesaf i blant fydd wedi eu hysgrifennu gen i fydd Nos Da Tanwen a Twm (Gwasg Carreg Gwalch) a Pam (Y Lolfa). Prosiectau ar y cyd gyda fy ngŵr, Huw Aaron, fydd y rhein – Huw fydd yn darlunio a dylunio’r ddwy gyfrol. Rhein fydd ein llyfrau cyntaf ar y cyd, felly dwi’n gyffrous iawn am gydweithio.

Cyfrol fach liwgar a chwareus i blant ifanc ydi Nos Da Tanwen a Twm sy’n cyflwyno’r elfennau gwahanol o fynd i’r gwely gyda’r hwyr trwy ddangos teulu bach o deigrod yn mynd trwy’r rwtîn nosweithiol. Llyfr ysgafn, ar odl, ydi Pam, sy’n cyflwyno cwestiynau sy’n peri penbleth i blentyn bach direidus!

Diolch am dy atebion, Luned, a diolch arbennig am dynnu ein sylw at arlunwyr mor ddifyr! Pob lwc efo’r llyfrau i gyd.

Gyda llaw, dwi newydd ddarganfod y linc bach hyfryd yma, sy’n rhoi sylw i arlunydd llyfrau gwahanol bob wythnos (Mae’n siŵr bod Luned yn gwybod amdano’n barod). Mwynhewch!

Fi a Joe Allen

Published Mai 19, 2018 by gwanas

20180519_151555_resized

Mae Manon Steffan Ros wedi ei gwneud hi eto! Dyma i chi nofel ar gyfer darllenwyr 11-14 oed (yn ôl y cyhoeddwyr) (10-94 oed yn fy marn i) ddylai fod yn hynod o boblogaidd, yn bendant gyda phlant a phobl sy’n hoffi pêl-droed, ond hefyd gydag unrhyw un sy’n hoffi stori dda wedi ei dweud yn grefftus.

Os oeddech chi wedi cael eich swyno gan berfformiadau tîm Cymru yn yr Ewros 2016,

JS79290843

mi gewch eich swyno gan hon. Os ydach chi’n addoli Joe Allen,

joe-allen-wale

mi fyddwch chi wedi gwirioni. A hyd yn oed os fyddai’n well gynnoch chi fwyta malwen na gwylio pêl-droed, mi fyddwch chi’n mwynhau hon. Ydi, mae hi am bêl-droed, ond mae hi hefyd am berthynas bachgen a’i fam, bachgen a’i dad, bachgen a’i waith cartref, am siarad Ffrangeg (ieee!), am deithio, am fod yn ran o lwyth neu ‘tribe’ a llawer iawn mwy.

Mae gwir angen nofel wreiddiol fel hon ar y byd llyfrau, ac os oes gynnoch chi blentyn sy’n gwrthod neu’n casau darllen oherwydd fod yn well ganddo/ganddi chwarae neu wylio pêl-droed, dwi wir yn meddwl y gallai hon wneud gwahaniaeth.

Marc Huws ydi enw’r bachgen yn y stori (oedd, roedd ei dad yn ffan mawr o Mark Hughes):

pa-photos_t_premier-league-managers-young-gallery-pies-1412m-758x506

ac er fod y tad hwnnw yn absennol y rhan fwya o’r amser, mae’n cynnig mynd â Marc i weld Cymru’n chwarae yn Ffrainc. Mae’n gyfle iddyn nhw ddod i nabod ei gilydd yn well, a chan fod tad Marc yr un ffunud â Joe Allen, maen nhw’n cael llawer o hwyl. Ond fel y byddech chi’n disgwyl o unrhyw stori dda, dydi pethau ddim yn fêl i gyd…

Mae Manon yn cyfadde nad oedd ganddi lawer o ddiddordeb mewn pêl-droed tan yr Ewros, ond ers hynny, mae hi wedi mopio ei phen efo’r gêm – a thîm Lerpwl! A Mo Salah…

Mo-Salah-692519

Dwi’n meddwl bod y ffaith bod o leia un o’i meibion wedi gwirioni efo pêl-droed yn rhannol gyfrifol am y droedigaeth i fyd y bêl gron!

Mae’n amlwg ei bod wedi mwynhau sgwennu’r nofel yn arw, a chwarae teg, mi wnaeth hi drydar y canlynol:

“Dwi byth yn deud digon am rôl golygydd yn y broses o greu’r llyfrau dwi’n sgwennu. Y gwir ydi, dwi’n lwcus iawn iawn iawn i gael gweithio efo pobl brwd a thalentog ‘sgin y gallu i awgrymu newidiadau heb frifo ego delicet awdur.”

Dwi’n eitha siŵr mai cyfeirio at Meinir Wyn Edwards mae hi yn fanna

dd1304traintour1

– a dwi’n amenio. Hi sy’n golygu fy llyfrau plant i hefyd,

Layout 1EFA6

a dyma i chi un o luniau (heb ei liwio eto) o’r nesaf yng nghyfres Cadi:

cadi dino p24

Na, does ‘na’m digon o bêl-droed mewn llyfrau Cymraeg i’r arddegau a does ‘na’m digon o ddeinosoriaid a chnecu/pwmpian i blant iau!

Gyda llaw, dwi newydd dreulio wythnos hyfryd, ysbrydoledig (a blinedig!) yn Nant Gwrtheyrn yn rhoi blas o wahanol lyfrau i griw gwych o ddysgwyr. Mi fuon nhw a chriw mawr o bobl leol yn trafod un arall o lyfrau Manon, Inc:

9781847716330_300x400

(llyfr oedolion a pherffaith ar gyfer yr arddegau hŷn hefyd). 28 mewn un grŵp darllen!

20180516_151543_resized

Gawson ni bnawn hyfryd – a phawb yn canmol y nofel (a’r cwrs…), o, a sgwrs Ifor ap Glyn y noson flaenorol. Roedd o’n wych, ac mi werthodd lwyth o’i lyfrau iddyn nhw. Mi fu siop lyfrau’r Nant yn hynod brysur hefyd, yn gwerthu llyfrau Rhys Iorwerth, Sonia Edwards, Mihangel Morgan, Lleucu Roberts a Gareth Evans yn ogystal â rhai Ifor – o, a fi, wrth gwrs! O na fyddai Cymry iaith gyntaf mor barod i brynu a darllen llyfrau Cymraeg… diolch o galon i chi ddysgwyr hael, clen, darllengar!