Luned Bengoch

All posts tagged Luned Bengoch

Peidiwch a meddwl bod angen llyfrau am fechgyn i fechgyn!

Published Medi 8, 2018 by gwanas

_97532327_808129dc-e06e-47f8-9033-43260dcaca52

Dyma i chi flog diddorol am agweddau at lyfrau merched/bechgyn.

https://readitdaddy.blogspot.com/2018/09/boys-dont-read-books-featuring-girls.html?utm_source=dlvr.it&utm_medium=twitter&m=1

Mae rhai rhieni yn gyndyn o brynu llyfrau maen nhw’n eu hystyried yn lyfrau ‘merched’ i’w meibion, a vice versa. Dim byd newydd yn hynny, ond dydan ni ddim yn sôn am lyfrau pinc, fflyfflyd fan hyn ond llyfrau normal gyda chlawr a theitl fel hyn:

images

Ond merch ydi’r awdur (Gabrielle Kent) a merch ydi’r prif gymeriad, a dyma rywbeth roddodd hi ar Twitter yn ddiweddar:

“So, I’ve been spending a lot of time in bookshops signing #KnightsAndBikes, and I’ve noticed something that reeeeaaally bothers me. Lots of adults are stopping boys from reading books with female protagonists!”

Mae’r peth yn hurt ond mae o’n digwydd. Dwi’n cofio pan sgwennais i Ceri Grafu

0862436923

(Ia – merch ar y clawr, a merch ydi’r prif gymeriad ond mae hi am bêl-droed a dwi wedi cyfarfod llawer iawn o fechgyn sydd wedi ei mwynhau hi) gofynodd Y Lolfa i mi sgwennu un arall yng nghyfres Pen Dafad ond wedi ei hanelu at fechgyn, a dyna pam sgwennais i Pen Dafad.

0862438063

Ond y chwaer fach ydi fy hoff gymeriad i…

Gofynwyd i mi anelu Llinyn Trôns at fechgyn hefyd, ac mi wnes, gan roi merched cryf ynddo hefyd.

086243520X

Y gred ydi y gwnaiff merched ddarllen unrhyw beth ond bod bechgyn yn mynnu cael llyfrau sydd ddim yn peryglu eu statws fel bechgyn tyff, caled, sy’n gwneud pethau ‘bachgennaidd’.

Dyna pam fod Joanne Rowling wedi cytuno i ddefnyddio’r llythrennau JK Rowling ar ei llyfrau Harry Potter, am fod y cyhoeddwyr yn poeni na fyddai bechgyn yn fodlon darllen llyfr gan ddynes.

images-1

Ond y mwya dwi’n siarad efo bechgyn a mynd i ysgolion, dwi’n gweld nad oes llawer o ots/bwys gan y bechgyn, ac mai’r STORI sy’n bwysig. Ai eu rhieni sy’n bod yn hen ffasiwn? Neu ai rhywbeth newydd ydi hyn? Dwi’n eitha siwr bod bechgyn ers talwm wedi mwynhau darllen am helyntion Madam Wen a Luned Bengoch – achos dydyn nhw byth jest am y ferch yn unig nacdyn? Ac roedd Enid Blyton wastad yn cynnwys merched a bechgyn yn ei llyfrau. Mae bechgyn wrth eu boddau efo Matilda, tydyn?

51GNnCMoMjL._SX336_BO1,204,203,200_

Ac onid yw bechgyn yn mwynhau darllen am Na, Nel?

getimg

Mae’n debyg bod siopwyr weithau’n gofyn ‘Ble mae eich llyfrau ar gyfer bechgyn?’ A’r gwirionedd ydi – maen nhw’n bob man. Dwi rioed wedi gweld unrhyw lyfrgell na siop yn rhannu llyfrau i silffoedd ‘bechgyn’ neu ‘ferched’ – byddai’r peth yn hurt! Ond iawn, gan fod llai o fechgyn yn darllen na merched, mae angen bod yn fwy cyfrwys weithiau i’w perswadio bod darllen yn hwyl.

Mae rhieni weithiau’n gofyn ar wefannau fel Facebook am lyfrau Cymraeg addas i’w meibion 7 oed sydd ddim yn hoffi darllen – iawn, mae modd eu cyfeirio at yr Henri Helynts ayyb (addasiadau…) ond oes raid diystyru llyfrau sydd â merched yn brif gymeriadau?

Dyma rywbeth arall ddywedodd Gabrielle Kent:

“Reading about kick ass girls having awesome adventures, solving mysteries, and saving the world teaches boys to see girls in a different light to the ones they see screaming at rubber spiders in toy adverts. Let boys read the stories they want to read. Books are for everyone!”

Amen. Rhowch y gorau i wneud i’ch meibion feddwl bod rhywbeth o’i le efo darllen am ferched! Mae na lond dosbarthiadau o hogia bach digri, direidus sy’n gwirioni efo llyfrau o bob math, ac o mhrofiad i, y STORI a’r HIWMOR sy’n bwysig yn yr oed yna. Ac yn hŷn hefyd o ran hynny.

Dyna pam dwi’n poeni dim mai merch ydi prif gymeriad llyfrau Cadi, gen i. Bachgen, Tyler o Ysgol Bro Cinmeirch, roddodd y syniad i mi am y nesa yn y gyfres – Cadi a’r Deinosoriaid.

getimg

A dwi’n gwybod y bydd bechgyn a merched wrth eu bodd efo’r ffaith fod deinosoriaid yn cnecu/pwmpian!

20180908_114450

Gan mod i wedi bod yn ddigon ffodus i gael glanio ar ynys llawn o eliffantod môr (elephant seals) elephant-seal-01-1000x480

rai blynyddoedd yn ôl, yr hyn drawodd fi fwya amdanyn nhw (ar wahân i’r ffaith eu bod mor fawr a rhyfedd yr olwg) oedd y ffaith eu bod yn drewi ac yn gollwng gwynt bron yn ddi-baid. A dyma feddwl – mae’n siŵr bod deinosoriaid yr un mor wyntog, doedden!

Hefyd, dwi’n cofio gweld llyfr bach hyfryd yn Norwyeg, (gan blant y boi sy’n gwybod lot am wleidyddiaeth, Richard Wyn Jones,picture-274-1423571860 fel mae’n digwydd) oedd yn gyfieithiad o’r Almaeneg:

51Tci1QAlYL._AC_US218_

am dwrch bychan oedd yn flin am fod rhywun wedi gwneud ei fusnes ar ei ben o ac yn chwilio am yr anifail euog

53b3580b3f578f9bd2c7d05ea76dca49

Ystyr y teitl yn fras ydi – ‘y twrch bach oedd yn gwybod nad oedd o’n ddim o’i fusnes o’ ac mae o’n wirioneddol ddigri – ac addysgiadol! Fel y gwelwch chi, mae ‘na fersiwn saesneg ar gael, ac mi wnes i gynnig ei gyfieithu i’r Gymraeg flynyddoedd yn ôl ond doedd gan neb ddiddordeb. Hmff. Mae’r cynnig yn dal yna. Mae cyfieithu llyfr o iaith heblaw’r Saesneg yn fater gwahanol, tydi?

Ta waeth, mae ‘na bwmps/cnecs a phŵ yn stori Cadi. Ac mae’r braciosawrws yn siarad efo acen y de, ocê? Pam? Am mod i’n trio apelio at blant (o bob rhyw) o bob rhan o Gymru – a dwi wrth fy modd efo’r gair ‘cnecu.’

Advertisements

Hoff lyfrau Gwen Redvers Jones

Published Chwefror 19, 2017 by gwanas

Gwen Redvers Jones ydi’r awdures ddiweddara i ateb fy nghwestiynau i. Dyma rai o’i llyfrau hi:

A dyma lun a gwybodaeth amdani – ychydig iawn o luniau o Gwen sydd ar y we – dyma’r unig ddau ddois i o hyd iddyn nhw!  Fel y gwelwch chi, mi gafodd ei geni ym Mlaenau Ffestiniog a byw yn Y Friog, Dolgellau, Penmynydd a Llangefni ond mae’n byw yng Nghaerfyrddin ers blynyddoedd bellach – mae’n defnyddio ‘e’ nid ‘o’ yn ei sgwrs erbyn hyn, fel y gwelwch yn nes ymlaen… Mae wedi bod yn gyfieithydd ac yn athrawes yn ogystal ag awdures llyfrau plant, ac mae’n amlwg wrth ei bodd efo plant – a chwerthin!
img_3862
img_3863
Os nad ydach chi’n gyfarwydd â’i llyfrau, chwiliwch amdanyn nhw, maen nhw’n werth eu darllen, ac mi enillodd wobr Tir naNog deirgwaith – yn 1984 am Herio’r Cestyll, yn 1992 efo Broc Môr ac yn 1998 am Dyddiau Cŵn, nofel ar gyfer yr arddegau yn adrodd hanes merch ddeunaw oed sy’n syrthio mewn cariad â hipi golygus ac yn cael ei denu gan ryddid ei ffordd o fyw.
getimg
Gyda llaw, yn 2010, mi gyhoeddodd hithau nofel i blant am hanes brwydr pobl Llangyndeyrn i beidio  chael eu boddi – sef pwnc nofel ddiweddar Myrddin ap Dafydd, Yr Argae Haearn. Achub y Cwm ydi teitl nofel Gwen:
getimg-4
A dyma adolygiad ohoni:
Adolygiad Gwales

Nofel i blant ar ffurf dyddiadur yw Achub y Cwm sy’n adrodd hanes y bygythiad i bentref a chymuned Llangyndeyrn yn 1963. Yn y cyfnod hwnnw, roedd Cwm y Gwendraeth Fach mewn perygl o gael ei foddi i gyflenwi dŵr i Abertawe. Ysbrydolwyd yr awdures i ysgrifennu’r llyfr am frwydr y pentref gan iddi fyw yno am nifer o flynyddoedd. Cyn mynd ati i ysgrifennu’r llyfr, anfonodd holiadur at nifer o bobl yn y cwm a defnyddio’r wybodaeth a dderbyniodd fel sail ar gyfer y nofel.

Mae’n cyflwyno’r hanes ar ffurf dyddiadur merch fferm 10 oed o’r enw Rebeca Gwenllian Jones. Yn raddol, daw Rebeca i ddeall beth sy’n poeni ei rhieni ac oedolion eraill Llangyndeyrn, a’r bygythiad o Abertawe. Mae hi a’i ffrindiau’n awyddus iawn i helpu’r pentrefwyr yn eu brwydr i achub y fro a’u cartrefi. Dan arweiniad Rebeca a’i ffrind Buddug, mae plant y pentref yn mynd ati i sefydlu Cymdeithas Cyndeyrn gan gyfarfod yn y sied wair i feddwl am syniadau er mwyn atal Abertawe rhag boddi’r cwm. Maen nhw’n mynd ati i batrolio’r pentref, protestio, codi arian a cholli’r ysgol i fynd i orymdeithio, ymhlith pethau eraill.

Mae’r cyfan wedi’i ysgrifennu’n dda ar gyfer plant, a’r anturiaethau’n atgoffa rhywun o lyfrau Secret Seven a Famous Five Enid Blyton erstalwm. Cawn ddarlun o fywyd y cyfnod lle roedd plant yn gorfod sefyll yr arholiad 11+, a’r gymdeithas i gyd yn cymryd rhan yng ngweithgareddau’r pentref a’r capel. Mae’n ffordd dda o gyflwyno’r cyfnod i blant a chyflwyno hanes go iawn a ddylai fod ar gof a chadw. Mae’r awdures wedi llwyddo i wneud hyn yn dda mewn arddull addas ar gyfer plant, a byddai’n dda gweld mwy o hyn yn digwydd yn y dyfodol fel bod plant Cymru heddiw yn dysgu am ddigwyddiadau pwysig yn hanes eu gwlad.

Nest Gwilym

A dyma ei hatebion i fy nghwestiynau arferol:
  1. Pa lyfrau oeddet ti’n eu hoffi yn blentyn?
  2. a) Ysgol Gynradd  – Cymraeg a Saesneg:Luned Bengoch,  Wind  in  the  Willows,  Alice  in  Wonderland,  Llyfrau  Enid  Blyton,  Black  Beauty  a  Children  of  The  New  Forest.

    the_children_of_the_new_forest_-_1911_book_cover

  3. b) Ysgol Uwchradd – Cymraeg a SaesnegCyfres  Anne  of  Green  Gables,  Llyfrau  What  Katie  Did  ac  yn  y  blaen,  Little  Women  ac  yn  y blaen,  Llyfrau  T. Rowland Huws  a  Cysgod  y  Cryman,  Wuthering  Heights,  Tess of the d’Urburvilles,  Jane  Eyre,  Llyfrau  Ernest  Hemingway,  Graeme  Greene  a  John  Steinbeck.

9780863833991-uk-300

  1. Wyt ti’n dal i ddarllen llyfrau plant? Pa rai wyt ti wedi eu hoffi’n ddiweddar?

Cywilydd mawr. Wedi  i’r  wyresau  a’r  ŵyr  dyfu i fyny  rhois  y  gorau  iddi.

  1. Pwy ydi dy hoff ddylunydd/arlunydd llyfrau? Pam?

Cywilydd  arall,  dydw  i  ddim  yn  cofio  ei  henw,  Saesnes  yw  hi  ac  mae’n  byw  yn  y  gogledd.  Ar  hyn  o bryd  dydw  i  ddim  wedi  dechrau  cerdded  i  fyny’r  grisiau  a  dydw  i  ddim  yn  gallu  cael  gafael  ar  “Psst!  Ti’n  Grêt”. Hi  wnaeth  y  dylunio  yn  hwnnw.  Mae’r  darluniau  mor  fyw.  *Nodyn gan Bethan – yn ôl y wybodaeth ar gwales.com, Eric Heyman ydi’r arlunydd, ond nid yn edrych fel arddull Eric i mi… unrhyw un yn gwybod pwy ydi hi?   **Wedi cael nodyn gan Wasg Gomer – Helen Flook ydi hi! Byw yn Abergwyngregyn ac wedi darlunio cannoedd o lyfrau, yn cynnwys Cyfres Lolipop i gyd.

helen

Clawr Psst! Ti’n grêt
getimg
Adolygiad Gwales o Psst! Ti’n grêt!

Symud tŷ, gadael ffrindiau, cynefino â chartref newydd … na, dydi hi ddim yn hawdd ar Siôn. Mae’r llyfr hwn, sydd yn un o’r gyfres boblogaidd Lolipop, yn mynd i’r afael â’r holl helbul hwnnw o godi pac, er mwyn i dad Siôn brynu fferm fwy o faint, ond ydi pethau mor ddychrynllyd â hynny? Mae gan Siôn ffrind arbennig iawn sy’n llechu yn y cefndir ac yn cynnig help llaw pan fo angen.

Hanes Siôn a’r ffrind anghyffredin hwn sydd yn y gyfrol, ac mae’r cyfrinachau y mae’r ddau yn eu rhannu yn fendigedig o ddoniol ar adegau. Pan mae Anti Agi – y fodryb gas – yn dod i aros, mae’r triciau yn ddiddiwedd. Druan ohoni! Mae’r ffaith mai Siôn yw’r unig berson yn y byd sy’n gallu gweld a chlywed Pst yn siŵr o chwarae ar ddychymyg unrhyw ddarllenydd ifanc.

Dyma lyfr hawdd dros ben i’w ddarllen ac mae’n llawn o ddarluniau lliwgar. Mae’n un addas iawn ar gyfer plant i’w ddarllen neu fel stori i’w rhannu cyn cysgu.

Peidiwch â phoeni, tydi Pst, y ffrind unigryw, ddim mor arswydus â hynny.

Llinos Griffin

  1. Be nath i ti ddechrau sgwennu?         Darllen  a  chwarae  oedd  fy  hobiau’n  blentyn  a  phan  oedd  yn  bwrw  glaw a  finnau  ddim  yn  gallu  myynd  allan  i  chwarae  roeddwn  i’n  ysgrifennu  fy  storiau  fy  hun,  Mae  fy  “llyfr”  cyntaf  dal  yn  dal  ‘da  fi.  Ro’n  i’n  saith  oed  ac  roedd  e’n  Saesneg!
  1. Be wyt ti’n ei fwynhau fwya am sgwennu?         Hoffi  creu  cymeriadau  a  synnu  wrth  eu  gweld  yn datblygu.  Hoffi  creu  sefyllfaoedd  a  llefydd  gwahanol.  Hoffi  gweld  sut  mae  llyfr  yn   dod  i  ben  gan  nad  oes  ‘da  fi’r  syniad  lleia’  cyn  dechrau.
  1. Dwed chydig am dy nofel ddiweddara i blant.“Merlyn  y  Nos”  sef  nofel  am  Handel,  ebol  bach  sy’n  gweithio  dan  ddaear  a’r  berthynas  arbennig  sydd  rhyngddo  fe  a Mathew  Morgan,  y  bachgen  ifanc  sy’n  gweithio  gyda  fe  dan  ddaear.  Gobeithio  ei  fod  yn  rhoi  darlun  o  fywyd  y  cyfnod  mewn  cwm  glofaol  ar  ôl  y  Rhyfel  Mawr.   “Mathew  Mowth  Organ  A  Fi”  oedd  y  teitl  gwreiddiol  ond  fe’i  newidiwyd  gan  y  panel! *Nodyn gan Bethan – llawer gwell gen i’r teitl gwreiddiol!getimg-1

Diolch am hynna, Gwen.

Mae llawer o’r llyfrau uchod allan o brint bellach ond tybed ydi hi’n bryd ail-gyhoeddi rhai ohonyn nhw? Ac mi wnes i adolygu Merlyn y Nos ar y blog hwn ar Fehefin 27 2014 (rhowch y teitl yn y bocs chwilio ar y dde) a rhoi 4 seren allan o 5 iddi ar wefan gwales.com!

Holi Emily Huws

Published Ionawr 20, 2017 by gwanas

Emily Huws, un o hoelion wyth y byd llyfrau plant yng Nghymru ydi’r diweddaraf i ateb fy nghwestiynau am ei hoff lyfrau yn blentyn.

_41276353_huws203300_45519775_emily-huws203

Mae Emily, sy’n 75 eleni, yn byw ar dyddyn yng Nghaeathro ger Caernarfon, efo llwyth o anifeiliaid!

Er iddi ddysgu am dros ugain mlynedd yn Ysgol Gynradd y Bontnewydd, daeth yn adnabyddus fel un o awduron llyfrau plant mwyaf poblogaidd Cymru. Mae hi wedi ennill gwobrau Tir na n-Og a Gwobr Goffa Mary Vaughan Jones am ei chyfraniad i faes llenyddiaeth plant – ac yn haeddu pob un!

Cyhoeddodd ei llyfr cyntaf, Gwyliau Rhian yn y Syrcas, yn 1975, a nifer fawr o nofelau difyr, hyfryd wedyn.

getimg-2

Adolygiad Gwales

Mae’r llyfr hwn yn rhan o gyfres o lyfrau deniadol a rhwydd i’w darllen ac yn denu darllenwyr ifainc Cymraeg. Dyna fy marn i – darllenydd deg oed. Heb os, dyma lyfr sy’n addas ar gyfer plant rhwng wyth a deg oed ac mae’n addas i fechgyn a merched: ‘Tolc! Bang! CRASH! . . . Edrychai Mam yn syn – doedd hi ddim yn deall beth oedd wedi digwydd. Ond deallai Llŷr yn iawn. “Fy meic i!” sibrydodd . . .’

Ar ôl i Dad facio’r car dros ei feic, mae Llŷr mewn penbleth. Sut yn y byd caiff yr arian i brynu un arall? Wel, yn Dim Problem cewch hanes bachgen annwyl iawn ond anniben sy’n dysgu’r ffordd anodd bod yn rhaid rhoi eich pethau gadw. Mae’n stori sy’n trafod pethau difrifol megis cyfrifoldeb a gofalu am eich eiddo, ond mewn ffordd deniadol a doniol.

Mae’r lluniau yn y llyfr hwn yn eithriadol o dda.

Thomas Huw Constantine

getimg-11

51e33newr9l-_uy250_getimg-10

Adolygiad Gwales

Nofel fer ar gyfer darllenwyr hyderus yw hon, yn ddigon syml ar gyfer darllenwyr sydd ym mlynyddoedd olaf yr ysgol gynradd, ond eto sy’n ymdrin â phwnc heriol – sydd yn ei gwneud yn addas hefyd ar gyfer darllenwyr mwy aeddfed.

Mae’r nofel wedi’i hysgrifennu o safbwynt Ela, merch fach a gafodd ei darganfod ar ochr y ffordd fawr, wedi’i hanafu’n ddrwg. Cawn fynd gydag Ela ar daith i ddarganfod o ble y daeth, sut orffennol fu ganddi, a sut y daeth i fod yn gorwedd ar ochr y ffordd. Ond mae cwestiwn arall yn poeni Ela hefyd. Beth ddaw ohoni nawr, tybed? A gaiff hi aros gyda Dil, y ferch wnaeth ddod o hyd iddi, ac a ofalodd amdani mor garedig? Ydy, mae’r dyfodol hefyd yn ansicr iawn i Ela.

Mae’n stori sy’n llwyddo i ddal ein sylw o’r bennod gyntaf, ac mae’n ymdrin â phynciau anodd yn sensitif. Mae’r arddull yn llifo’n rhwydd, a’r ddeialog yn fywiog, ac mae’r cwestiynau sy’n codi o bennod i bennod yn annog y darllenydd i ddarllen ymlaen. Nofel fydd yn bendant yn apelio, yn arbennig efallai at y merched – ac mae’n gorffen yn hapus!

Haf Llewelyn

Adolygiad Gwales

Stori gyfoes gyda chymeriadau cryf yw Hogan Mam, Babi Jam. Ceir yma hanes cyfnod eithaf byr ond cythryblus iawn yn hanes teulu Beca. Mae Mam wedi diflannu i Unol Daleithiau America er mwyn dianc rhag ei phroblemau, gan adael Beca i ofalu am ei brawd a’i chwaer fach. I wneud pethau’n waeth fyth, mae’n rhaid iddi adael ei chartref a’i brawd mawr a mynd i aros gyda theulu ei llystad.

Ar ddechrau’r nofel mae Beca yn y maes awyr yn aros, gan obeithio bod ei mam ar ei ffordd yn ôl. Yna, mae hi’n meddwl am yr hyn sydd wedi digwydd iddi hi a’i theulu. Ceir diwyg diddorol a deniadol i’r nofel ac rydym yn teimlo bron fel petai Beca yn chwarae tâp fideo o’r cyfnod hwn yn ei bywyd.

Mae’r nofel hon yn apelio at ferched yn bennaf; ceir clawr pinc wedi’i orchuddio â dillad sy’n cyfleu hyn i’r dim! Hefyd, gan fod y stori wedi ei hysgrifennu o safbwynt Beca, rydym yn dod i’w hadnabod yn dda ac yn cydymdeimlo gyda’i sefyllfa. Archwilir y berthynas a’r gwrthdaro rhwng y cymeriadau yn effeithiol iawn. Braf fyddai wedi cael ymateb Geth, brawd Beca, i’r digwyddiadau ar ddiwedd y nofel ond efallai mai stori arall yw honno!

Gail Roper

Mae Emily hefyd yn enwog am gyfieithu nifer o glasuron yr iaith Saesneg i’r Gymraeg, yn eu plith straeon Beatrix Potter, Roald Dahl a Michael Morpurgo.

Ond efallai ei bod yn fwyaf enwog am ei chyfieithiad o un o lyfrau Harry Potter and the Philosopher’s Stone, sef Harri Potter a Maen yr Athronydd.

harrypotter

Yn 2009 cyfieithodd lyfr arall enwog i blant, ‘The Boy in the Striped Pyjamas’ sef ‘Y Bachgen Mewn Pyjamas’, ac enillodd wobr Tir Na Nog arall am ei chyfrol wreiddiol, ‘Bownsio’ yn yr un flwyddyn.

getimg-3

“Stori rymus yn sôn am ferch yn ei harddegau cynnar sy’n darganfod nad yw ei mam wedi marw wedi’r cyfan. Nofel sy’n ymdrin â gobeithion preifat a realiti bywyd go-iawn; addas i ddarllenwyr 9-11 oed.”

Felly os nad ydach chi wedi darllen un o lyfrau Emily eto – mae ‘na ddigon o ddewis i chi!

 

A dyma ei hatebion:

  1. Pa lyfrau oeddet ti’n eu hoffi yn blentyn? a) Ysgol Gynradd  – Cymraeg a Saesneg

Fawr o gof am lyfrau ysgol. Adra: Darllen a Chwarae 2.

A Raggedy Ann. b78bdb8a9c78cf27f8503876b0299fb7

Mae gen i deulu yn America roddodd gopi i mi flynyddoedd yn ôl, ac ro’n i wedi ei ddarllen gymaint, roedd o wedi mynd yn ddarnau.

img_5142Ond dwi wedi cael fersiynau newydd, mwy modern ohono fo rwan. Ond dwi methu dallt sut ar y ddaear ro’n i’n deall y Saesneg pan ro’n i mor ifanc!

raggedy-ann-with-books

(Nodyn Bethan ar ôl sbio ar Google: Johnny Gruelle (1880–1938), awdur o America ysgrifennoddy gyfres o lyfrau am ddoli glwt efo gwallt coch a thrwyn siâp triongl. Cafodd y cymeriad ei chreu yn 1915 fel doli a chael ei chyflwyno i’r cyhoedd yn 1918 efo’r llyfrau. Mi werthodd fel slecs wedyn!)

A Luned Bengoch gan Elizabeth Watkin Jones

c09999636887293596f79706741434f414f4141

 

  1. b) Ysgol Uwchradd – Cymraeg a Saesneg

Eto…ddim yn cofio (mae’n bell, bell yn ôl i mi!!!!)

  1. Wyt ti’n dal i ddarllen llyfrau plant? Pa rai wyt ti wedi eu hoffi’n ddiweddar?

Heb wneud ers tro, ond wedi mwynhau, ymysg eraill, gwaith Dahl ar hyd y blynyddoedd. Morpugo hefyd. Roedd hi’n fraint cael addasu’r ddau, a hefyd Ted Hughes.

getimg

O ie … dau lyfr GWREIDDDOL brynais i’m cymdogion dros y Dolig: Y llyfr ABC bendigedig gan Luned Aaron a Santa Corn Ceri Wyn Jones. GWYCH ( ond pam o PAM roedd yn rhaid iddo ddefnyddio No We ynddo?????)

 

  1. Pwy ydi dy hoff ddylunydd/arlunydd llyfrau? Pam?

Jac Jones (wedi arlunio llawer o’m gwaith.)

 

  1. Be nath i ti ddechrau sgwennu?

Athrawes oeddwn i … ac yn gweld yr angen mawr, mawr am ddeunydd i blant. Yn gweld yr holl gyfoeth oedd ar gael yn Saesneg a meddwl fod gan blant Cymru’r hawl i fwy nag oedd ar gael ar y pryd.

  1. Be wyt ti’n ei fwynhau fwya am sgwennu?

Y sbort o feddwl am wahanol bytiau yn dod at ei gilydd i wneud stori.

  1. Dwed chydig am dy nofel ddiweddara i blant.

Ddim yn cofio prun oedd yr olaf, ond roedd Eco, Carreg Ateb a Babi Gwyrdd yn sôn am warchod yr amgylchfyd a ballu.

getimg-9

 

Adolygiad Gwales

ENILLYDD GWOBR TIR NA N-OG 2005

Nofel yw hon am ferch fach o’r enw Blodyn Haf, sy’n ferch i ryfelwraig eco o’r enw Helygain. Mae’r stori wedi cael ei hadrodd ar ffurf dyddiadur y ferch. Gwêl y ferch ei hanes hi yn debyg i stori y tri mochyn bach a’u hymdrechion i godi tai. Fel daw’r blaidd i chwythu a difetha’r cartrefi – hanes tebyg sydd i Blodyn Haf wrth i’r awdurdodau ddifetha cynlluniau a breuddwydion y fam a’r ferch. Cyflwyna’r stori egwyddorion y rhyfelwyr sy’n brwydro i amddiffyn ecoleg y byd rhag cael ei ddifrodi.

Ceir tair pennod i’r nofel sy’n adlewyrchu stori’r moch, dan y penawdau Tŷ Byrnau, Tŷ Gwiail a Thŷ Cerrig. ‘Yr hen a ŵyr a’r ifanc a dybia’ yw’r hen ddihareb, ac fe welir pawb yn ei dro yn gorfod cyfaddawdu er mwyn parhau â’u breuddwyd a byw’n hapus.

Llwydda Emily Huws i adrodd y stori hon gyda diniweidrwydd a sylwgarwch y plentyn. Crea gymeriad bach difyr yn Blodyn Haf, a daw un i gydymdeimlo â’r fechan wrth iddi geisio gwneud synnwyr o’r byd mawr, a mygu ei dyheadau ei hun er mwyn cefnogi ei mam.

Caf fy nhemtio i ddisgrifio’r gyfrol fel perl fach.

Ion Thomas

  1. Pa lyfr(au) plant sydd ar y ffordd nesa gen ti?

Dim byd. Wedi dweud hanes fy nghŵn, Wmffra a Ned, yn y gorffennol. Dau labrador bendigedig. Rŵan, Tobi (ci defaid) sydd gen i. Ac mae o yn haeddu llyfr, chwarae teg. Ond wir, mae ’na gymaint o bethau rheitiach fel tyfu bwyd a chwynnu i’w gwneud!! A gofalu am Tobi a’r ieir a thair cath a thri chwarter (Mae ’na gath strae dwi’n ei alw yn Y Tramp yn dod i ngweld i’n gyson).

ned_llyfr

Diolch Emily, a plîs gawn ni lyfr am Tobi rwan? Neu’r Tramp?!

 

 

Hoff Lyfrau Anni Llŷn

Published Rhagfyr 16, 2016 by gwanas

Yr awdur diweddaraf i ateb fy nghwestiynau am ei hoff lyfrau plant ydi Anni Llŷn, sef Bardd Plant Cymru 2015-17, cyflwynydd pob math o raglenni plant a rhywun hynod dalentog sy’n gallu troi ei llaw at bob math o bethau!

annillyn01

p03c4ngn

Fel mae ei henw yn awgrymu, mae’n dod o Ben Llŷn ( Sarn Mellteyrn) ond yn byw yng Nghaerdydd ers tro. Mae newydd briodi Tudur Phillips ( rhywun arall hynod dalentog)

co2gdktwcaa8sgs

Ro’n i yn y parti priodas fel mae’n digwydd – noson dda!

A dyma rai o’i llyfrau hi:

9781847718402

A dyma atebion Anni:

Pa lyfrau oeddet ti’n eu hoffi yn blentyn?

Ysgol Gynradd:

Cymraeg – wrth fy modd pan o’dd Mam yn darllan cyfrola’r Mabinogion gan Gwyn Thomas efo lluniau hudolus Margaret Jones.

51ynd89s4l-_sx356_bo1204203200_

Saesneg – dwi’n cofio cael cyfnod o ddarllen Jaqueline Wilson ond does ’na ddim un llyfr penodol yn aros yn y cof.

Ysgol Uwchradd:

Llinyn Trôns, Bethan Gwanas!!  ( Diolch Anni – Bethan)

51m-rbd55hl

Luned Bengoch, Elisabeth Watkin-Jones.

c09999636887293596f79706741434f414f4141

Dwi ddim yn cofio llawer o lyfra Saesneg ond dwi yn cofio darllen llyfra Roald Dahl – dim clem pa oed!

  1. Wyt ti’n dal i ddarllen llyfrau plant? Pa rai wyt ti wedi eu hoffi’n ddiweddar?

Nes i ddarllen ‘Gwalia’, Llyr Titus (gwych!)

getimg

a ‘Pedair Cainc y Mabinogi’, Sian Lewis ddechra’r flwyddyn

9781849672276_1024x1024

ynghyd ac addasiadau Cymraeg o lyfra Roald Dahl.

Dwi newydd brynu ‘Pluen’ Manon Steffan Ross,

getimg

edrych ymlaen i’w darllen a dwi wrthi’n darllen llyfrau Cyfres Clec, Gwasg Carreg Gwalch. Dwi’n darllen cyfrolau barddonol i blant yn weddol aml, ‘Agor Llenni’r Llygaid’, Aneirin Karadog yn dda!

agor_llennir_llygaidmawr

  1. Pwy ydi dy hoff ddylunydd/arlunydd llyfrau? Pam?

Wnaeth Valériane Leblond ddarluniau cwbl arbennig i fy nghyfrol farddoniaeth i ‘Dim Ond traed Brain’, wrth fy modd efo’i gwaith hi.

dim_ond_traed_brain

Dwi newydd fod yn gweithio ar gyfrol ddwyieithog fydd allan cyn bo hir gyda elusen BookTrust Cymru o’r enw ‘Pob un bwni’n dawnsio!’ – llyfr ‘Everybunny Dance!’ gan Ellie Sandall ac mae ei darlunia hi’n hyfryd hefyd.

everybunny-dance-9781481498227_hr

  1. Be nath i ti ddechrau sgwennu?

Dwi ddim yn gwybod be nath i mi ddechra sgwennu ond mwya’n byd dwi’n meddwl pam mod i’n gwneud dwi’n teimlo mai rhyw chwilfrydedd ydi o. Dwi’n rhyfeddu at allu awduron i fod yn bwerus gyda geiriau, i fedru creu bydoedd, i athronyddu, i gwmpasu teimladau a syniadau. Dwi’n hoffi’r syniad o fynd mewn i dy ben dy hun a herio dy hun i ddarganfod y plethiad mwyaf effeithiol o eiriau i gyfleu beth bynnag sy ’na. Ond dim ond pan dwi’n ystyried y peth go iawn dwi’n meddwl am hynny i gyd. Dwi’n meddwl mai’r ateb syml ydi mod i’n mwynhau gwneud a thrwy wneud, dwi’n gobeithio fy mod i’n annog plant i ddarllen ac ymddiddori mewn sgwennu eu hunain.

  1. Be wyt ti’n ei fwynhau fwya am sgwennu?

Y rhyddid, does dim rhaid cael ffiniau o gwbwl!

  1. Dwed chydig am dy nofel ddiweddara i blant.

Dwi heb gyhoeddi nofel ers ‘Asiant A’ –

9781847718402

nofel ysgafn am ferch ysgol sy’n ysbïwraig gudd. Ond yn y misoedd dwytha wedi cyhoeddi straeon i blant bach – ‘Cyw yn yr Ysbyty’ a ‘Fy llyfr Nadolig cyntaf’

sy’n lyfrau bach syml i blant meithrin, neu wrth gwrs, yn lyfrau da i blantos sy’n dechrau darllen!

  1. Pa lyfr(au) plant sydd ar y ffordd nesa gen ti?

Ar y ffordd, mae ’na gyfrol farddonol ar y cyd â beirdd eraill a nofel ddoniol i blantos cyfnod allweddol 2!

Diolch yn fawr Anni – edrych mlaen at weld y nofel ddoniol newydd!

Hoff Lyfrau Haf Llewelyn

Published Rhagfyr 9, 2016 by gwanas

Mae Haf Llewelyn o Lanuwchllyn yn awdures ac yn fardd sydd â blynyddoedd o brofiad fel athrawes gynradd – a mam, felly mae hi’n gwybod yn iawn sut i fachu dychymyg plant.

Dyma rai o’i llyfrau hi:

Gyda llaw, mae hi’n cyfadde bod Stwffia Dy Ffon Hoci yn cynnwys cryn dipyn o’i theimladau hi pan oedd hi’n ferch ysgol yn Ysgol Ardudwy, Harlech!

A dyma hi’n ennill Gwobr Tir na n-Og 2014 am Diffodd y Sêr i ddisgyblion uwchradd:

5032-18370-file-eng-haf-llewelyn-300-247

9781847716972

Hi ydi’r diweddaraf i ateb fy nghwestiynau am y llyfrau sydd wedi ei hysbrydoli hi dros y blynyddoedd.

Pa lyfrau oeddet ti’n eu hoffi yn blentyn?

Pan yn fach iawn dwi’n cofio eistedd ar fraich y gadair yn cael stori Sion Blewyn Coch gan fy nhad, a mwynhau yn ofnadwy.

c0bba1591a9a2f87b152e391cfe57294bed19fd1

Roedd yna greigiau tu ôl i’n tŷ ni, ac yno roedd Sion Blewyn Coch yn byw yn fy nychymyg i. Felly roedd Llyfr Mawr y Plant yn ffefryn.

225px-llyfr_mawr_y_plant

Roeddwn i hefyd yn hoffi unrhyw beth oedd yn ymwneud efo tylwyth teg a chorrachod, a dwi’n cofio darllen llyfr o’r enw Pwt a Moi, gan Elizabeth Watkin Jones, storiau am ddau gorrach bach direidus.

elizabeth_watkin-jones

Wedyn pan oeddwn i’n saith oed mi ges i lyfr o straeon tylwyth teg gan Sion Corn, mi wnes i ddarllen hwn am flwyddyn gron! Mae o’n dal gen i – un o fy nhrysorau. Dyma fo – The Giant All Colour Book of Fairy Tales – OMB am fwynhad.

61ycvan-hql-_sy344_bo1204203200_

Wedi i mi gael llond bol ar dylwyth teg, mi wnes i ddod o hyd i awduron rhamantaidd dechrau’r ugeinfed ganrif. Clasuron mae’n debyg, ond redden nhw’n llyfrau rhyfedd i rhywun o gefn gwlad Cymru i’w darllen rhywsut, a does gen i ddim syniad sut y ces i fy nghyflwyno iddyn nhw. Awduron o America a Chanada oedd nifer ohonyn nhw– pethau fel – Anne of Green Gables gan L. Montgomery,

annegreengables24

Little Women gan L. M. Alcott, The Adventures of Tom Sawyer gan Mark Twain a Heidi gan yr awdures o’r Swistir, Johanna Spyri. Roedd Black Beauty, gan Anna Sewell hefyd yn ffefryn.

005889

Hefyd wrth gwrs llyfrau Enid Blyton, ac er fod y cymeriadau o fydysawd hollol ddieithr i mi, roeddwn i wrth fy modd yn dianc i’w anturiaethau nhw.

Yna dwi’n cofio hefyd gwirioni ar nofelau fel Luned Bengoch a Lois gan Elizabeth Watkin Jones,

c09999636887293596f79706741434f414f4141

ond doedd yna ddim digon ohonyn nhw i ddiwallu rhywun oedd yn bwyta llyfrau, fel Ceridwen y wrach!

Erbyn cyrraedd yr ysgol uwchradd roedd cylchgronau fel Jackie

latest

yn haws eu darllen rhywsut, ond yna dechrau mwynhau nofelau epic fel Far From The Madding Crowd, Hardy, a dwi yn cofio dechrau Lord of The Rings, ond wnes i ddim ei orffen nes i mi gyrraedd y Coleg!

Wyt ti’n dal i ddarllen llyfrau plant? Pa rai wyt ti wedi eu hoffi’n ddiweddar?

Ydw, dydw i ddim yn teimlo mod i wedi stopio darllen llyfrau plant rhywsut, oherwydd mi wnes i gael y plant yn ifanc. Roeddwn i’n darllen llyfrau iddyn nhw – dwi’n dal i gofio Rhigymau Jac y Jwc (Mary Vaughan Jones) air am air.

51vg-02nsul-_sx370_bo1204203200_

Mae Rwdlan yr un oed â fy merch hynaf ac mae’r plant wedi eu magu ar lyfrau Angharad Tomos – gan gynnwys y clasur, Sothach a Sglyfath.

0862432960

Dwi’n gwneud llawer o waith efo athrawon ac yn argymell nifer o lyfrau dwi’n teimlo sy’n rhai gwych am sawl rheswm – rhai o’r goreuon yn bendant ydi Cerwyn y Corrach, Gerallt Lloyd Owen,

getimg

Y Dywysoges Sach Datws (addasiad Iwan Llwyd) a Y Goeden Gofio, Britta Teckentrup (addasiad Ceri Wyn Jones).

Ar gyfer yr arddegau dwi wrth fy modd efo’r nofel/cerdd hir The Weight of Water, gan Sarah Crossan

9781408823002 – nofel sy’n adrodd hanes merch ifanc o wlad Pwyl yn gorfod symud i Loegr efo’i mam i chwilio am ei thad. Mae’n trafod y syniad o wreiddiau, perthyn a hiraeth.

Hefyd nofel ddifyr ac annisgwyl arall i’r arddegau ydi The Lie Tree gan Francis Hardinge.

9781447264101the-lie-tree

Yn Gymraeg, does dim curo ar y nofel ddychrynllyd Anji, gan Gareth F. Williams, mi ddylai hon fod ar silff pob oedolyn ifanc, neu’n hytrach o dan ei drwyn/thrwyn.

41s52hsimil-_ac_us160_

 

Pwy ydi dy hoff ddylunydd/arlunydd llyfrau? Pam?

Dwi wrth fy modd efo dyluniadau bach syml Jac Jones yn llyfrau Mary Lloyd Jones,

51idwplzsrl-_sx371_bo1204203200_

sali-mali

mae Jac y Jwc a Jini yn glasuron. Hefyd darluniau Angharad Tomos, sydd hefyd yn syml ond annwyl iawn.

0862431158

Dwi hefyd yn hoff o ddarluniau Valeriane Leblond, a hi sydd wedi darlunio cyfres Ned y Morwr, mae’r cymeriadau yn gesys go iawn ganddi.

9781784612214

Be nath i ti ddechrau sgwennu?

Dim syniad! Dwi ddim yn cofio dechrau, na chyfnod nad oeddwn i’n sgwennu rhywbeth, mi rydw i wedi bod yn sgwennu o hyd, boed hynny yn gerddi, straeon bychan ar gyfer fy ngwaith pan oeddwn yn athrawes, dramau, sgetshys, neu dim ond rhestrau o bethau i’w cofio.

Be wyt ti’n ei fwynhau fwya am sgwennu?

Dwi’n ffendio’r broses yn un od ond difyr iawn – un munud mae yna gymeriad yn fy mhen i, ac yna unwaith dwi’n dechrau sgwennu mae’r cymeriad yn dod yn fyw, ac mae o’n gwneud pethau, yn dweud pethau, yn mwynhau weithiau, yn brifo dro arall, ond mae o yno go iawn, fel rhywun o gig a gwaed. Wel, mae o i mi beth bynnag. Y gamp ydi perswadio’r darllenydd ei fod o’n gymeriad go iawn fel rwyt ti’n ei weld o.

Y peth gorau un ydi pan mae pobl yn dweud eu bod nhw wedi mwynhau dy waith di, ac yn trafod y cymeriadau efo ti, ac yn holi beth sydd wedi digwydd iddyn nhw ar ol i’r stori ddod i ben. Mae hynny yn rhoi ‘wmff’ go iawn i rhywun!

Dwed chydig am dy nofel ddiweddara i blant.

Breuddwyd Sion ap Rhys ydi’r nofel ddiwethaf i mi ei sgwennu ar gyfer plant.

51btwfpfmxl-_sy344_bo1204203200_

Mae hi wedi ei gosod yn Oes y Tuduriaid, pan roedd pobl yn credu fod gwrachod yn gallu rheibio, a phan oedd môr ladron yn cael rhwydd hynt i ddwyn oddi ar longau Sbaen. Mae Sion ac Wmffra yn ddau frawd ac yn gorfod byw efo eu ewyrth wedi i’w mam cael ei charcharu ar gyhuddiad o fod yn wrach. Mi wnes i sgwennu hon ar gyfer plant Ysgol Ffridd y Llyn, pan oeddwn i’n dysgu yno am gyfnod. Roedd yn rhaid i mi gael pennod newydd pob wythnos – roedd yn ffordd wych o sgwennu, oherwydd roedd yn rhaid gorffen pob pennod ar chydig o ‘cliff hanger’, ac mi fyddai’r plant yn gofyn bob bore Iau pan oeddwn i yno – ‘Wel, oes ganddoch chi bennod arall?’

Pa lyfr(au) plant sydd ar y ffordd nesa gen ti?

Dwi wrthi’n addasu Diffodd Y Sêr i’r Saesneg ar hyn o bryd, sef hanes Hedd Wyn. Hefyd mae gen i stori fechan am ddreigiau yn dod allan cyn bo hir fel rhan o gyfres Roli Poli, Gomer. Wedyn mae gen i gyfres o lyfrau ffeithiol angen eu paratoi – rhai ar gyfer plant 3-5 oed – dipyn o waith crafu pen, oherwydd dwi angen cyflwyno ffeithiau difyr ond mewn ffordd syml iawn. Hwyl a sbri!

Diolch, Haf – a dyma lu ohoni efo Mai, un o’i chwiorydd.

mai

Ac efo fi!

12308832_1045041728889732_7283874342608752868_n_2