Gwobr Goffa Daniel Owen

All posts tagged Gwobr Goffa Daniel Owen

Hoff lyfrau Lleucu Roberts

Published Mawrth 2, 2020 by gwanas

Mae ‘na awdur arall wedi ateb fy nghwestiynau i!

Lleucu-Roberts
59635005_397756824287759_5568033346706997248_o

Ganwyd Lleucu Roberts yn Aberystwyth a chafodd ei magu yn ardal Bow Street, Ceredigion. Aeth i Ysgol Gynradd Rhydypennau, Ysgol Gyfun Penweddig a Phrifysgol Aberystwyth – lle y ces i’r fraint o ddod i’w nabod hi, ond mae hi fymryn yn iau na fi.

2689.14648.file.eng.lleucu-roberts.355.400

Erbyn hyn, mae hi’n byw yn Rhostryfan, Gwynedd efo’i gŵr, Arwel (Pod) sydd hefyd wedi cyhoeddi llyfr o’i gerddi, Stompiadau Pod, ond mi ddylai yntau sgwennu llyfrau ar gyfer plant os dach chi’n gofyn i mi.

41jCGEMlZfL._SX353_BO1,204,203,200_

Mae ganddyn nhw 4 o blant, ac wedi llwyddo i fagu’r rheiny tra’n sgwennu a chyfieithu. Yn ogystal â sgwennu llyfrau ar gyfer plant hŷn ac oedolion, mae Lleucu hefyd yn sgriptio ar gyfer y radio a’r teledu ac yn ennill gwobrau dragwyddol, fel Gwobr Tir na n-Og droeon.

getimg-1getimgannwyl-smotyn-bachimages-1
images-2getimg-2DemWTUxXcAArXan
images

Enillodd Wobr Goffa Daniel Owen a’r Fedal Ryddiaith yn Eisteddfod Genedlaethol Sir Gâr 2014, y person cyntaf i gipio’r ddwy brif wobr ryddiaith yn yr un flwyddyn. Tipyn o gamp!

_76785909_medalryddiaith4

Tipyn o awdur felly, a dyma ei hatebion hi:

Pa lyfrau oeddet ti’n eu hoffi’n blentyn?

51BcvObBsWL._SX373_BO1,204,203,200_

Dwi’n cofio dwli ar Teulu’r Cwpwrdd Cornel a oedd yn un o’r llyfrau a oedd gan fy mam yn blentyn, yn fwy na Llyfr Mawr y Plant, er bod ‘Siôn Blewyn Coch’ yn ffefryn.

p02fjf2l

A stwff Blyton, fesul y llath (dwi’n gwaredu at y ffordd roedd merched Malory Towers ym mhellafion Lloegr yn llwyddo i ddal fy nychymyg). Dwi’n meddwl ‘sa well gen i weld plentyn â’i drwyn yn sownd yn ei ffôn nag yn hynt a helynt preswylwyr ysgolion bonedd Blyton, felly dwi ddim yn siwr ‘mod i’n cytuno gant y cant fod darllen unrhyw beth yn well na darllen dim. Roedd y Fives a’r Sevens dwtsh yn well.

A1jJs+LVsYL._AC_SL1500_
(ia, llun o’r ffilm, sori, ond mae’n un da tydi!)

Ond gwell o lawer oedd un o lyfrau fy nhad yn blentyn – Swallows and Amazons, Arthur Ransome – a greai fyd dychymyg plentyn i’r dim.

Dotiwn at nofelau Beti Hughes ac Elizabeth Watkin-Jones, ond i raddau, roedd prinder llyfrau i blant yn Gymraeg pan oeddwn i’n blentyn ar ddiwedd y chwedegau a dechrau’r saithdegau yn ein gwthio i ddarllen llyfrau oedolion yn gynt, a doedd hynny ddim yn ddrwg o beth i gyd: J Ellis Williams, Jane Edwards, Islwyn Ffowc Elis – darllenais Cysgod y Cryman
38477331
ddwy waith ac Yn Ôl i Leifior unwaith tra ar wyliau cyfnewid am bythefnos gyda theulu yn Llydaw yn dair ar ddeg, cymaint oedd fy hiraeth am adre.

Copi fy rhieni o The Great Short Stories of the World

il_570xN.950720898_lhu1
a agorodd fy meddwl i nofelau o rannau o’r byd y tu hwnt i’r ynysoedd hyn, ac er bod rhai nofelau’n fwy o sialens na’i gilydd, po fwya’r her, mwya’r wobr. Mae’n dda cael llyfrau heddiw wedi’u targedu at wahanol oedrannau, ond ddylen ni ddim categoreiddio’n ormodol chwaith: mae Llyfr Glas Nebo yn brawf o’r ffordd y mae llenyddiaeth wych yn rhychwantu oedrannau.

Wyt ti’n dal i ddarllen llyfrau plant?
Dim digon. Rydyn ni’n eithriadol o lwcus o’r awduron gwych sy’n ysgrifennu yn Gymraeg ar gyfer plant a phobl ifanc – Bethan Gwanas, Manon Steffan Ross, Myrddin ap Dafydd a chymaint o rai eraill, heb anghofio nofelau Gareth F Williams. Bûm am flynyddoedd yn ei chael hi braidd yn anodd i ymgolli mewn llyfrau gwych fel trioleg wreiddiol Phillip Pulman am nad oeddwn yn hynod o hoff o ddarllen nofelau heb eu gwreiddio yn y byd real fel petai, ond gwendid oedd hyn, a dwi’n dechrau gwella.

Ar ôl dweud hynny, yn y cyfnod pan oedd fy mhlant yn fach, a minnau’n darllen iddyn nhw’n nosweithiol, roeddwn i wrth fy modd gyda’r holl ddewis oedd ar gael erbyn hynny: trysorau Angharad Tomos, Cyfres Rwdlan wrth gwrs

510YCIrlpHL._SX258_BO1,204,203,200_
(collais sawl deigryn yn darllen Yn Ddistaw Bach, ac mae fy mhlant a minnau’n dal i allu adrodd talpiau o’r gyfres ar ein cof), a Sothach a Sglyfath (yr orau un i mi o bosib);

51am7s43iCL._SX324_BO1,204,203,200_

Tŷ Jac, cyfrol fendigedig am y ddaear a’r ffordd rydyn ni’n effeithio arni a roddai neges werdd ymhell cyn i negeseuon felly ddod yn fwy cyfarwydd.

0862433126_300x400

Erbyn hynny hefyd, roedd ‘na lu o lyfrau lliwgar gwych – yn cynnwys cyfrolau bendigedig Gwyn Thomas a Rhiannon Ifans ac eraill – yn adrodd straeon gwerin Cymru a’r byd, a chwedlau a hanesion arwyr Cymru.

0862434580_300x400

Pwy ydi dy hoff ddarlunydd llyfrau plant?
Yn dilyn o’r uchod, mae gwaith Margaret Jones ar y Mabinogi yn aros yn y cof:

branwen_ferch_llyr
Ond yn bersonol, does dim curo ar symlrwydd Cyfres Rwdlan.

51UyIi3UNmL

A Sothach a Sglyfath wedyn, yn debyg i luniau Y Tywysog Bach, Antoine de Saint-Exupery.

41SeIkERwGL._SX355_BO1,204,203,200_

Er mai yn y dychymyg drwy eiriau’r awdur y mae’r lluniau gorau’n digwydd, mae’r darlunwyr gorau’n ategu lluniau’r dychymyg yn hytrach na’u disodli. Mae fy mhlant (sy’n oedolion ers tro byd bellach) yn dal i gofio’r murlun o holl gymeriadau Cyfres Rwdlan baention ni yn eu hystafell wely.

Beth wnaeth i ti ddechrau ysgrifennu?
Darllen. Llarpio llyfrau, a chael fy llyncu gan lyfrau, wrth iddyn nhw ymestyn fy ngorwelion i fydoedd a phrofiadau eraill heb i mi orfod symud o fy unfan. A hynny yn ei dro yn codi awydd arna i i drio ysgrifennu straeon sy’n gwneud yr un peth i eraill.

Beth wyt ti’n ei fwynhau fwyaf am ysgrifennu?
Yn union yr un peth â dwi’n ei fwynhau fwya am ddarllen llyfrau – ymgolli. Codi ‘mhen ar ôl teirawr o ddarllen/ysgrifennu a meddwl faint o’r gloch yw hi? Lle goblyn ydw i? Pwy ydw i?
girl-funny-facial-expression-pretty-teenage-standing-confused-front-grey-wall-background-drawn-question-marks-concept-116355452

Dwed ychydig mwy am dy lyfr diweddaraf i blant:
Afallon: yr olaf yn nhrioleg Yma, a ddaeth allan y llynedd. Enwau’r ddwy gyntaf oedd Yr Ynys a Hadau.

59635005_397756824287759_5568033346706997248_o

Trioleg yw hi am ddau yn eu harddegau, Gwawr a Cai, sy’n byw ar ynys yng nghylch yr Arctig yn y flwyddyn 2141. Yn dilyn trychineb niwclear, does dim llawer o bobl ar ôl yn y byd, a diolch i Fam Un, a aeth o Gymru ychydig cyn y drychineb, cafodd y Gymraeg ei chadw a’i throsglwyddo o genhedlaeth i genhedlaeth ar yr ynys. Daw’n ddiogel dros ganrif yn ddiweddarach i deithio’n ôl i Gymru, a phan ddaw’r ynyswyr yma, does neb ar ôl wrth gwrs. Tybed…?
Mae’r ail a’r drydedd nofel yn dilyn beth sy’n digwydd i Gwawr a Cai ar ôl iddyn nhw gyrraedd Aberystwyth, a’u cymdogion newydd yno.

Pa lyfr plant sydd ar y gweill gen ti?
Mae gen i nofel i oedolion ar y gweill, ond dim byd penodol i blant ar hyn o bryd. Mi wnes i fwynhau ysgrifennu trioleg Yma yn fawr iawn, a dwi’n teimlo ‘mod i wedi byw gyda Gwawr a Cai a’r cymeriadau eraill yn y dyfodol am y ddwy neu dair o flynyddoedd a gymerodd hi i gyhoeddi’r tair. Dwi’n hoff o ddyfalu’r dyfodol a chanlyniadau pethau sy’n digwydd heddiw, a dyna wnes i mewn nofel gynharach hefyd, Annwyl Smotyn Bach.

annwyl-smotyn-bach

Mae’n ddigon posib mai aros yn y dyfodol wna i ar gyfer fy nofel nesa i blant hefyd. Caf weld!

A dyna ni – diolch yn fawr Lleucu, a brysia efo’r llyfr nesa i blant!

maxresdefault

Published Ionawr 4, 2018 by gwanas

Dyma lun ddaeth y bardd a’r awdur Sian Northey o hyd iddi ar dudalen Facebook British Medieval History. Ia, llun Nadolig, ond un o’r 15fed ganrif, a sbiwch pwy sy’n darllen yn y gwely tra mae Joseff yn magu’r baban!

26113774_10155773214466839_3461916812306690953_n

Da! Neis won Mair (a’r artist).

Yn y gwely fydda i’n darllen fel arfer hefyd, a llyfr i blant ddarllenais i dros y Nadolig ydi hwn:

pax-book-movie

Pax gan Sara Pennypacker, awdures o America. Mae’n nofel brydferth, wahanol, fachodd fi o’r dechrau hyd y diwedd. Llwynog ydi Pax, wedi ei fagu gan Peter ers yn ifanc, ond un diwrnod, maen nhw’n cael eu gwahanu. Ond mae Peter yn benderfynol o achub Pax yn ac yn cychwyn cerdded i chwilio amdano. Yn y cyfamser, rydan ni’n dilyn hanes Pax ei hun yn ceisio deall be sydd wedi digwydd a sut i ymdopi mewn coedwig ar ei ben ei hun. Mae ‘na ryfel yn digwydd, neb yn ymddiried yn neb, ac mae’r byd yn le peryglus, ac ro’n i’n gweddio y byddai’r ddau yn dod drwyddi ac yn dod o hyd i’w gilydd eto. Mae hi am gariad, ffyddlondeb, ffydd – a llwynogod. Hollol, gwbl hyfryd – a lluniau gwych hefyd.

0214-BKS-Rundell-facebookJumbo-v2

Roedd un adolygydd ar Amazon yn meddwl ei bod hi’n stori rhy drist a thywyll i blant. Dibynnu ar y plentyn wrth gwrs, ond dwi – a miloedd o ddarllenwyr eraill yn anghytuno’n llwyr. Dwi’n mynd i drysori’r copi clawr caled sydd gen i o’r llyfr yma. Fydd hwn ddim yn mynd i siop elusen!

Ond dwi wedi bod yn trio cael gwared â rhai o’r llyfrau sy’n meddiannu fy nhŷ i ers blynyddoedd. Roedd y sefyllfa wedi mynd yn hurt – doedd gen i ddim lle ar ôl ar y silffoedd ac mae gen i lond tŷ o silffoedd! Roedden nhw o dan y gwely, yn fynydd ar fy soffa, yn beryg o ddisgyn ar fy mhen i neu Del. Ac ydi, mae hi’n debyg iawn i lwynog…

DSC_0233 2

Ond ar ôl mynd drwyddyn nhw yn fras, roedd cymaint ohonyn nhw yn lyfrau nad ydw i wedi cael amser i’w darllen eto – felly maen nhw’n ôl o dan y gwely ac yn erbyn y waliau – ond mae ‘na lai ohonyn nhw!

Un llyfr ar gyfer oedolion ro’n i wedi bwriadu ei ddarllen ers tro oedd hwn:

26195807_10155284888388511_4055794732788981731_n

Miwsig Moss Morgan gan Siân Lewis. Hon daeth yn ail agos ar gyfer y Daniel Owen yn 2013, pan enillodd Craciau gan Bet Jones. Roedd hi’n amlwg yn flwyddyn dda, ddiddorol! Yn bendant, mae ‘llinyn storiol’ Craciau yn gryfach yn yr ystyr ‘bestseller’ ond ew… roedd hi’n hynod o agos. Mi wnes i fwynhau hon yn arw. Ydi, mae hi’n fwy hamddenol o lawer, ond mae’n stori ddifyr, wahanol iawn, gyda chymeriadau hyfryd sy’n aros yn y cof. Ac am yr arddull – wel, mae’n canu. Iechyd, mae Siân Lewis yn gallu sgwennu. Do, mae hi wedi ennill gwobrau lu am ei llyfrau i blant ond hon oedd yr un gyntaf iddi ei sgwennu ar gyfer oedolion.

Dydi hi ddim yn berffaith: fymryn bach yn rhy hir efallai? Fymryn bach gormod o dindroi? Ond er hynny, mae’n hyfryd ac yn un o’r nofelau hynny na chafodd ddigon o sylw ar y pryd, er i Wasg y Bwthyn wneud ffilm fer er mwyn ei hyrwyddo. A dyma hi’r ffilm honno. Mae’n bendant yn rhoi blas o’r nofel i chi, ond eto, dwn i’m, mae ei darllen yn brofiad mor wahanol.

Difyr ydi darllen sylwadau beirniaid Daniel Owen 2013 amdani hefyd.

Os dach chi’n nabod oedolyn sy’n hoff o jazz, o sgwennu clyfar sy’n canu, neu o gymeriadau sy’n hanner atgoffa rhywun o Dan y Wenallt modern (mae ‘na rai ecsentrig iawn yma – a Daf yn wirioneddol ddigri) rhowch gopi o hwn iddyn nhw. Ac yn sicr, mi wneith lyfr difyr ar gyfer grŵp darllen.

Steddfod Môn 2017

Published Awst 16, 2017 by gwanas

Dyna be oedd wythnos brysur!

20841964_1574989645894935_430535824632869897_n

Mi ges i andros o hwyl yn darllen darnau o Cadi Dan y dŵr ar stondinau Siop y Pethe a’r Lolfa ar y maes.

20767729_1571262046267695_1222069269857472169_n

Ac roedd yr hogan fach yma yn y gardigan felen yn gesan a hanner!

20768256_1574994405894459_9202219532350943830_n

Cêsus eraill oedd y plant sgwennodd Chwip o Chwedlau ar gyfer prosiect Awdurdod Parc Eryri, a dyma Twm Elias a fi yn cyhoeddi pwy oedd enillwyr y gystadleuaeth:

20728161_10154897065422076_5031019089053310999_n

Llongyfarchiadau gwresog i ysgolion Penybryn Bethesda, Maenofferen Blaenau Ffestiniog a Gwaungynfi Deiniolen ar eu chwip o chwedlau gwych! Efallai y caiff y straeon i gyd eu cyhoeddi mewn llyfryn bychan ryw ben – gawn ni weld.

20664956_10154897065317076_1574869356398486305_n

Am fod gen i gymalau poenus ar ôl blynyddoedd o wneud pethau gwirion, ro’n i’n llogi sgwter bach i fynd o le i le ar y maes, ac ar ddydd Mercher, roedd y Cadi go iawn, merch fy nith, yn clocsio efo Criw Clocsio Tegid. Wedyn mi fynnodd fynd ar y sgwter efo fi. Roedd hi’n trio pwyso’r botwm cyflymdra bob munud ac yn rhoi ffitiau i mi! Ond dwi’n meddwl bod ‘na ddeunydd llyfr yma yn rhywle…

20638602_10155657774323023_9154113482188714262_n

Ar y dydd Gwener, roedd Dr Siwan Rosser o Brifysgol Caerdydd wedi trefnu fforwm yn trafod y diffyg llyfrau ar gyfer yr arddegau.

DHGtcwyWAAIIo0_

Digon o bwyntiau difyr (bechod mod i methu cael linc i’r fidio fan hyn) ond yn bendant, mae angen mwy o flogio am lyfrau; mwy o lyfrau ar CD ac MP3; ffilmiau byrion yn tynnu sylw at lyfrau sy’n cydio – ac nid jest gweisg yn heipio llyfrau, sy’n gallu bod yn ddiflas ac yn boen. Ond yn fwy na dim, mae angen mwy o lyfrau difyr, clyfar a hynod ddarllenadwy (a gwreiddiol) ar gyfer yr arddegau yn y lle cynta! Mi allai Non Mererid Jones, enillodd am sgwennu stori fer, sgwennu chwip o nofel. Mae’r hogan yn gallu sgwennu! Ble mae hi wedi bod?

9780957693593

Gawn ni gystadleuaeth sgwennu nofel ( neu bennod gyntaf ac amlinelliad o leia) i’r arddegau yn Rhestr Testunau yr Eisteddfod os gwelwch yn dda? Yn rheolaidd?

Ia, dwi’n gwybod mod i’n un o’r 3 beirniad benderfynodd fod yn rhaid atal y wobr yng Nghystadleuaeth Gwobr Goffa Daniel Owen (dyma Caryl Lewis a fi yn siomi’r genedl):

_97260029_seremonigwobrwyo5

Ond mi fydd y nofelau oedd yn dangos potensial yn siwr o weld golau dydd ryw ben – ac yn llawer gwell nofelau ar ôl i’r awduron a golygyddion weithio arnyn nhw. Dydi cyhoeddi nofelau sydd ddim cystal ag y medren nhw fod yn gwneud dim lles i’r byd llyfrau Cymraeg. Dyna fy marn i beth bynnag!

A be am lyfrau’r Steddfod? Ble wnaethoch chi ei brynu/ddarllen? Unrhyw lyfrau plant (gwreiddiol os yn bosib…) y gallwch chi eu hargymell?