Gwenno Hywyn

All posts tagged Gwenno Hywyn

Hoff Lyfrau Luned Aaron

Published Mawrth 20, 2021 by gwanas

Luned Aaron sydd dan sylw yr wythnos yma: (this is all about Luned’s favourite children’s books and illustrators)

Mae hi’n byw yng Nghaerdydd rŵan, ond un o Fangor ydi hi, a dwi’n gwybod, achos ro’n i’n ei dysgu yn Ysgol Tryfan am gyfnod! Ac oedd, roedd hi’n bleser i’w dysgu.

Mae hi’n artist ac yn awdur – ac yn “wneuthurwr llyfrau” yn ôl ei Twitter (sy’n berffaith wir gan ei bod yn gwneud y lluniau yn ogystal â’r lluniau) sy’n creu llyfrau hyfryd sydd wedi bod yn llwyddiannus iawn:

Ei gwobr gyntaf dwi’n meddwl

Mae hi a’i gŵr, Huw, ar y rhestr fer efo’i gilydd eleni:

Gobeithio na eith hi’n ffrae…

A dyma gloriau rhai o’i llyfrau hyd yma:

Felly mwynhewch ei hatebion am ei hoff lyfrau:

  1. Pa lyfrau oeddet ti’n eu hoffi yn blentyn?

Pan ro’n i’n yr ysgol gynradd,  dwi’n cofio i mi fwynhau cyfrolau Mary Vaughan Jones a Jac Jones,

Janet ac Allan Ahlberg,

yn ogystal â llyfrau Elwyn Ioan,

Roald Dahl, Elgan Philip Davies a Patricia St John.

Roedd cyfresi yn apelio hefyd, er enghraifft, cyfres Rwdlan gan Angharad Tomos a chyfres Storïau Hud pan ro’n i’n ifanc iawn; yn hwyrach ymlaen, mi ro’n i’n llyncu cyfresi fel Cyfres y Corryn neu gyfres y Llewod gan Dafydd Parry.

Roedd cyfresi Narnia gan C.S.Lewis a St Clare’s a Malory Towers gan Enid Blyton yn mynd â fy mryd hefyd.

Yn yr ysgol uwchradd, ro’n i’n mwynhau nofelau gan awduron fel Bethan Gwanas (Diolch! B x), Angharad Tomos, T. Llew Jones, Gareth F. Williams, Maya Angelou, Meg Elis, Irma Chilton, Judy Blume, Gwenno Hywyn a Mihangel Morgan.

Wyt ti’n dal i ddarllen llyfrau plant? Pa rai wyt ti wedi eu hoffi’n ddiweddar?

Ydw, yn gyson. Mae cael plant yn golygu fy mod i gyda’r esgus perffaith i brynu a darllen llyfrau da i blant! Dwi’n hoff iawn o ddarganfod gwaith sy’n torri tir newydd gan artistiaid ac awduron tramor.

Yn lled ddiweddar, dwi wedi darganfod yr awdur a’r darlunydd amryddawn Beatrice Alemagna,

yn ogystal â darlunwyr dawnus eraill fel Isabelle Arsenault, Kenard Pak,

Tim Hopgood

(Mae’r llyfr yma gen i – ac mae’n wych! Bethan)

a Britta Teckentrup.

Mae Gŵyl Llên Plant Caerdydd yn lle delfrydol i gyfarfod awduron ac artistiaid dwi’n eu parchu. Yno y gwnes i gwrdd â Yuval Zommer a Petr Horáček – awduron a darlunwyr llyfrau plant dawnus dros ben.

Pwy ydi dy hoff ddylunydd/arlunydd llyfrau? Pam?

Dwi eisoes wedi crybwyll yr Eidales Beatrice Alemagna – dwi wrth fy modd gyda’i gwaith hi, ei harddull gweledol anhygoel yn ogystal â’i gwaith storïo gwreiddiol a dychmygus.

Awdur ddarlunwyr eraill dwi’n eu parchu’n fawr ydi Rebecca Cobb a’r diweddar John Burningham gyda’i arddull trawiadol sy’n gamarweiniol o naïf.

Athrylith arall ym maes llyfrau plant yn fy marn i ydi Shirley Hughes – mae hi’n llwyddo i gamu i mewn i fyd plentyn gyda’i lluniau a’i geiriau mewn modd tyner a llawn manylion hyfryd sydd wir yn argyhoeddi.

Mae Lauren Child hefyd yn llwyddo i gyfleu meddyliau ifanc yn wych iawn,

ac i mi, pencampwraig yr odl fyddai Julia Donaldson.

O ran y gweledol, mae arddulliau collage Leo Lionni ac Eric Carle wastad yn fy swyno,

yn ogystal â darluniau paentiadwy a lliwgar Brian Wildsmith o’r chwedegau a’r saithdegau.

Be nath i ti ddechrau sgwennu?

Dwi wedi mwynhau ysgrifennu ers yn ifanc iawn, a dwi’n dal i fod â chopïau o’r llyfrau bach gair a llun ro’n i’n eu creu pan yn yr ysgol gynradd gan i fy rhieni eu cadw nhw yn yr atig ar hyd y blynyddoedd!

Dwi’n siŵr fod mwynhau cyfrolau da fel cyfres Rwdlan yn fychan wedi bod yn sbardun mawr. Dwi’n cofio ysgrifennu at Angharad Tomos yn ifanc a sôn wrthi gymaint ro’n i’n hoffi ei gwaith.

Roedd gen i rieni ac athrawon oedd yn fy nghymell i o oedran ifanc i ysgrifennu’n gyson ac ymgeisio am gystadlaethau ac ati. Mi roedd ennill gwobrau mewn ambell i eisteddfod yn sicr yn hwb ac yn ysgogiad i ddal ati.

Be wyt ti’n ei fwynhau fwya’ am sgwennu?

Mae ysgrifennu dyddiadur yn gyson wedi bod yn arferiad ers ro’n i tua deg oed, felly mae rhoi mynegiant ar bapur i brofiadau yn bwysig iawn imi. Mewn rhyw ffordd, mae ysgrifennu yn fodd o ddogfennu a chroniclo teimladau a syniadau, ac mae hynny’n rhoi boddhad mawr imi.

Mae’r broses o greu rhywbeth mor derfynol â llyfr, sydd â pharhad iddo, yn sicr yn dod â’i foddhad. Mae yna wefr arbennig mewn agor bocs sy’n llawn llyfrau sydd newydd eu hargraffu!

Dwed chydig am dy nofel ddiweddara i blant.

Mae’r Cyfan i Ti (Atebol) ydi fy llyfr diweddaraf sydd wedi ei anelu at gynulleidfa ifanc. Mae’r gyfrol yn dilyn diwrnod ar ei hyd o wawrio’r haul ben bore tan iddi nosi yn yr hwyr, ac yn cyflwyno’r pum synnwyr i blant trwy wahanol olygfeydd cyfarwydd o fyd natur.

Mae’n gyfrol sydd ar ffurf mydr, a dwi’n gobeithio fod yr odl gyson a’r rhythm sydd yn y llyfr yn help i blant ymlacio ar ddiwedd y dydd.

Wrth ysgrifennu, ro’n i’n awyddus i gyfathrebu mewn modd a fyddai’n glir a diwastraff. Felly mi wnes i ofyn barn ambell i riant (gan gynnwys rhieni Cymraeg ail iaith), cyn athrawon ac ambell i fardd ro’n i’n eu parchu yn ystod y broses o ysgrifennu, er mwyn cael gwahanol safbwyntiau ynglŷn â ffyrdd o symleiddio’r dweud rhyw gymaint. Ro’n i am iddi fod yn gyfrol hygyrch, hawdd ei darllen, a do’n i’n sicr ddim eisiau dieithrio rhieni, yn enwedig rhieni ail iaith. Dwi’n falch bod cyfieithiad syml yng nghefn y llyfr sy’n llwyddo i ehangu apêl y llyfr gobeithio.

Wrth greu’r gyfrol, roedd helynt Covid a’r cloi mawr ar ddechrau, a ro’n i’n fwriadol eisiau creu cyfrol gadarnhaol a fyddai’n ddathliad o rodd natur. Er caledi’r cyfnod yma, a’r holl golledion sydd wedi dod yn ei sgil i gynifer o unigolion, dwi’n meddwl fod y cyfnod yma wedi peri i ni werthfawrogi ein milltir sgwâr yn fwy nag erioed, ac roedden ni fel teulu, fel y rhelyw ohonom, yn mwynhau dod i adnabod ein milltir sgwâr yn well wrth fynd ar ein troeon dyddiol. A dweud y gwir, roedd dipyn o’r syniadau ar gyfer y llyfr yn dod i mi wrth fynd ar y troeon yma.

Mewn ffordd, ro’n i’n awyddus i gyfleu yn y gyfrol fod cymaint o ryfeddodau ar ein stepen drws y gallwn ni eu mwynhau – does dim angen mynd dramor i ryfeddu! Mi fyddwn i’n sylwi yn yr ardd, er enghraifft, fel y byddai fy merched yn mopio’n lân at bethau mor ymddangosiadol fychan; o deithiau prysur y morgrug i’r siapiau ar ddail a phetalau. Nhw sy’n iawn wrth gwrs – mae’r rhyfeddodau yma reit o flaen ein trwynau ni, dim ond i ni sylwi arnyn nhw.

O bosib, ar ryw lefel isymwybodol wrth fynd ati i greu’r llyfr, fy mod i am annog rhieni i sylwi o’r newydd ar y pethau yma hefyd, yng nghwmni’r plentyn, gan ddeffro’r plentyn ynddyn nhw o bosib. Elfen arall sy’n dod drosodd yn gynnil yn y gyfrol dwi’n meddwl ydi’r ffaith bod cyfrifoldeb arnom ni i edrych ar ôl y greadigaeth ryfeddol yma, yn ogystal â’i mwynhau. Eto, doedd hyn ddim yn neges ro’n i’n ei gyfleu’n amlwg, ac yn sicr, doeddwn i ddim am fod yn bregethwrol a didactig, ond mae’r neges yno o dan yr wyneb.

O ran arddull weledol y llyfr, techneg collage sydd yma gan fwyaf, gan gynnwys technegau argraffu a pheintio hefyd ar brydiau. Dwi wrth fy modd gyda thechneg collage – mae modd ymgolli a gwirioneddol fwynhau’r broses haenog yma o greu. Mewn ffordd, mae’r gyfrol yma’n esblygiad naturiol o’r cyfrolau yn fy nghyfres Byd Natur (Gwasg Carreg Gwalch), sy’n cynnwys technegau tebyg, ond bod mwy o gynnwys geiriol a stori yn perthyn i’r gyfrol yma, ochr yn ochr â’r lluniau.

Mi hoffwn i ategu mai dechrau taith y gyfrol oedd cael treulio wythnos ar gwrs ysbrydoledig yng nghanolfan Tŷ Newydd –

cwrs a gafodd ei drefnu ar y cyd gan Gyngor Llyfrau Cymru a Llenyddiaeth Cymru. Dwi’n ddiolchgar am bob cyfle i dreulio amser yn Nhŷ Newydd gan ei fod yn fan mor arbennig sydd wedi rhoi cychwyn ar sawl prosiect creadigol imi ar hyd y blynyddoedd. Yn ystod y cwrs yma y cychwynnodd y sgwrs ynglŷn â’r posibilrwydd o gyhoeddi’r gyfrol gyda Rachel Lloyd o gwmni Atebol. Braf oedd y broses o gydweithio gyda hi, ynghyd â’r dylunydd dawnus Elgan Griffiths.

Pa lyfr(au) plant sydd ar y ffordd nesa gen ti?

Y ddwy gyfrol nesaf i blant fydd wedi eu hysgrifennu gen i fydd Nos Da Tanwen a Twm (Gwasg Carreg Gwalch) a Pam (Y Lolfa). Prosiectau ar y cyd gyda fy ngŵr, Huw Aaron, fydd y rhein – Huw fydd yn darlunio a dylunio’r ddwy gyfrol. Rhein fydd ein llyfrau cyntaf ar y cyd, felly dwi’n gyffrous iawn am gydweithio.

Cyfrol fach liwgar a chwareus i blant ifanc ydi Nos Da Tanwen a Twm sy’n cyflwyno’r elfennau gwahanol o fynd i’r gwely gyda’r hwyr trwy ddangos teulu bach o deigrod yn mynd trwy’r rwtîn nosweithiol. Llyfr ysgafn, ar odl, ydi Pam, sy’n cyflwyno cwestiynau sy’n peri penbleth i blentyn bach direidus!

Diolch am dy atebion, Luned, a diolch arbennig am dynnu ein sylw at arlunwyr mor ddifyr! Pob lwc efo’r llyfrau i gyd.

Gyda llaw, dwi newydd ddarganfod y linc bach hyfryd yma, sy’n rhoi sylw i arlunydd llyfrau gwahanol bob wythnos (Mae’n siŵr bod Luned yn gwybod amdano’n barod). Mwynhewch!

Hoff lyfrau Manon Steffan Ros

Published Tachwedd 9, 2016 by gwanas

Ar ddiwrnod fydd yn llawn newyddion brawychus o’r Unol Daleithiau, dyma ddechrau syniad newydd ar gyfer y blog llyfrau plant yma: holi gwahanol awduron am y llyfrau roedden nhw’n eu hoffi’n blant, be maen nhw’n ei ddarllen (a’i sgwennu) rwan ac ati.

A dyma ddechrau efo Manon Steffan Ros.

a1pmnnmlml-_ux250_

1. Pa lyfrau oeddet ti’n eu hoffi yn blentyn?
a) ysgol gynradd  – Cymraeg a Saesneg

Ro’n i wrth fy modd efo Cyfres Corryn, yn enwedig un llyfr arbennig a hyfryd o’r enw Cyfrinach Betsan Morgan gan Gwenno Hywyn.

220px-cyfres_corryn_cyfrinach_betsan_morgan_llyfr

Dwi wedi casglu’r rhan fwyaf o’r gyfres eto fel oedolyn drwy dyrchu mewn sels cist car a siopau elusen.

Yn Saesneg, dwi’n meddwl mai Boy gan Roald Dahl ydi fy hoff lyfr hyd heddiw.

boyroalddahl

Mae o’n gyfuniad perffaith o ddireidi a gwiriondeb a thorcalon. Dwi’n darllen Boy o leia’ unwaith y flwyddyn ers bron i chwarter canrif!

b) ysgol uwchradd – Cymraeg a Saesneg
Ro’n i wrth fy modd efo llyfrau gan awduron fel Judy Blume a Paula Danziger- llyfrau oedd yn son yn ddiflewyn ar dafod am fywyd go iawn pobol ifanc.
Mi wnaeth O Ddawns i Ddawns gan Gareth F. Williams newydd fy mherthynas i efo llenyddiaeth Gymraeg.

220px-o_ddawns_i_ddawns_llyfr

Ro’n i wedi teimlo cyn hynny fod rhyw bellter rhyngof fi a’r cymeriadau, ond roedd y bobol yn O Ddawns i Ddawns yn gig a gwaed, yn amherffaith ac felly’n hawlio sylw a chydymdeimlad. Dwi’n darllen O Ddawns i Ddawns o leia’ unwaith y flwyddyn ers bron i ugain mlynedd!
Roedd Mochyn Gwydr gan Irma Chilton hefyd yn ffefryn mawr. Mae’n fy synnu i’n fawr nad ydi’r nofel yma’n cael mwy o sylw, achos mae’n glasur, yn fy nhyb i.

51kg27fkw8l

2. Wyt ti’n dal i ddarllen llyfrau plant? Pa rai wyt ti wedi eu hoffi’n ddiweddar?
Dwi’n tueddu darllen llyfrau YA (Young Adult) yn fwy na llyfrau i oedolion. Ac mae gen i ddau o feibion, felly dwi’n darllen efo nhw. Mae Half-Brother gan Kenneth Oppel yn wirioneddol wych- hanes teulu sy’n mabwysiadu chimpanzee!  Dwi wrth fy modd efo Cyfres Clec, ac mae ‘na gyfrol o farddoniaeth dwi’n troi ‘nol ati dro ar ôl tro- Cerddi’r Cof, a olygwyd gan Mererid Hopwood.

220px-cerddir_cof_%c2%96_goreuon_barddoniaeth_i_blant_llyfr

3. Pwy ydi dy hoff ddylunydd/arlunydd llyfrau? Pam?
Ychydig flynyddoedd yn ôl, ges i’r cyfle i weithio efo Jac Jones. Roedd o’n gymaint o fraint! Ro’n i’n eitha’ star-struck o gwrdd a fo. Dwi’n meddwl  ei fod o’n portreadu emosiwn yn glir iawn yn ei gymeriadau- ‘da chi’n teimlo be’ maen nhw’n teimlo. Mi fedra i grwydro orielau celf mawr pwysig heb deimlo’r empathi mae gwaith Jac yn ei greu.

51s9ivf-ppl-_ux160_

4. Be nath i ti ddechrau sgwennu?
Ro’n i ‘di bod yn gweithio fel actores, ac wedi rhoi’r gorau iddi pan ges i blant. Ro’n i wedi colli Mam pan roedd hi’n ifanc, ac roedd hi’n loes calon gen i feddwl na fyddai ‘mhlant i yn ei ‘nabod hi, felly mi ‘sgwennais i Trwy’r Darlun a Trwy’r Tonnau efo Mam yn brif gymeriad yn y nofelau. Ro’n i’n meddwl y byddai hynny’n ffordd dda o gyflwyno ei hiwmor a’i hanwyldeb i ‘mhlant. Mae fy mab hynaf yn darllen Trwy’r Darlun efo’i ddosbarth Cymraeg yn yr ysgol rŵan, sy’n deimlad rhyfedd a hyfryd iawn.

51fud-0vs4l-_uy250_

5. Be wyt ti’n ei fwynhau fwya am sgwennu?
Dwi’n meddwl mai dyma’r joban ora’ yn y byd! Dwi’n gallu ymgolli yn llwyr mewn bydoedd a phobol hollol newydd, yn gallu eistedd yn fy nghadair esmwyth yn y ty a mynd i bedwar ban byd heb symud cam. Mae’n fraint anhygoel pan fo rhywun yn codi un o fy llyfrau ac yn dechrau darllen, yn rhoi ei amser a’i meddwl i rywbeth dwi wedi ei greu.

6. Dwed chydig am Pluen, dy nofel ddiweddara i blant.

getimg
Mae Pluen yn nofel sy’n ymdrin a’r rhyfeloedd byd, ond o safbwynt modern a real iawn. Mae Huw, bachgen o Langefni, yn trio chwilio am hanes ei hen ewythr ar ôl yr ail ryfel byd. Ond mae’r nofel hefyd yn ymdrin a dementia. Mae hon yn nofel bersonol iawn i mi, ac ro’n i’n ei chael hi’n eitha’ anodd i’w ‘sgwennu ar brydiau. Ond yn y bon, dirgelwch hen ffasiwn sydd yn y stori, efo ‘chydig o dro yn y cynffon hefyd!

7. Pa lyfr(au) plant sydd ar y ffordd nesa gen ti?
Dwi wrthi’n sgwennu cyfres o lyfrau i blant bach, ac mae gen i nofel ar y gweill hefyd. Sgwennu i blant ydi ‘nghariad cynta’, heb os nag oni bai.

Diolch, Manon!