Gwag y Nos

All posts tagged Gwag y Nos

Nofel ddifyr ar gyfer plant 9-13 oed

Published Ebrill 20, 2021 by gwanas

Do, dwi wedi bod yn dawel yn ddiweddar – mae bywyd yn boncyrs rhwng bob dim, a dwi prin wedi cael amser i ddarllen llyfrau plant heb sôn am eu hadolygu. Mae’n ddrwg iawn gen i!

Ond dwi jest â marw isio darllen Gwag y Nos gan Sioned Wyn Roberts.

Mae’n swnio’n wych:

“O’dd y llyfr yma yn briliant. Mae’n hollol wahanol i bob llyfr arall dwi wedi ei ddarllen. Weithiau ro’n i eisiau crio ond nes i chwerthin lot hefyd.” Cain, 9 oed.

Dyma ran o’r datganiad i’r wasg:

Mae diddanu a chyffroi darllenwyr ifanc 9 i 13 oed, a’u denu i ddarllen llyfrau Cymraeg yn gallu bod yn heriol, ond dyna’n union beth mae’r awdures Sioned Wyn Roberts, sydd hefyd yn Gomisiynydd Rhaglenni Plant yn S4C, wedi llwyddo i’w wneud gyda’i nofel gyntaf Gwag y Nos.

Ffuglen yw’r nofel, wedi’i lleoli yn Wyrcws Gwag y Nos ym 1867. Magi Bryn Melys yw’r prif gymeriad, merch ifanc hyderus sy’n dipyn o rebel. Ers iddi hi symud i fyw i’r Wyrcws, mae wedi bod yn ddraenen yn ystlys Nyrs Jenat, ond mae ei bywyd hi ar fin newid am byth.

Mae’r gyfrol yn mynd a’r darllenwyr ar antur hanesyddol gyffrous. Cawn brofi bywyd torcalonnus y Wyrcws, ble mae plant a rhieni yn gorfod byw arwahan, yn cael eu cosbi a’i camdrin yn gyson. Cawn chwerthin ar driciau a direidi Magi, wrth iddi dalu ambell bwyth yn ol i Nyrs Jenat, rheolwraig gas y Wyrcws. Cawn deithio gyda Magi i’w chartref a’i swydd newydd fel Morwyn Plas y bonheddwyr yn Aberhiraeth. Byddwn yn ofni a rhyfeddu wrth iddi ganfod cyfrinach, a mynd ati i ddefnyddio’i ‘girl power’ i herio’r sefydliad a cheisio achub y dydd.

Er mai ffuglen yw hi, mae rhai rhannau o’r stori wedi’u selio ar ddigwyddiadau go iawn, gan gynnwys profiadau hen hen nain yr awdures, fu’n yn byw yn Wyrcws Pwllheli gyda’i phump o blant;

“Roedd bywyd plant yn y Wyrcws yn ofnadwy o anodd ac mae hynny yn amlwg o’r dystiolaeth sydd mewn dogfennau o’r cyfnod. Mae llawer o’r hanesion fel Now bach yn cael ei roi mewn sach a’i hongian o’r to, am wlychu’r gwely, a’r olygfa pan mae Magi a’r plant yn torri mewn i’r morg i achub ffrind, wedi dod o ddogfennau gwreiddiol. Dwi’n angerddol am ddod â hanes Cymru yn fyw i blant heddiw, er mwyn iddyn nhw weld pa mor anodd oedd hi i’n cyn-neiniau. Wrth ddarllen Gwag y Nos byddan nhw yn gweld beth sy’n wahanol am fywydau plant ers talwm ond, yn bwysicach fyth, beth sy’n debyg.” Sioned Wyn Roberts.

Mae Nanw MacIntyre Huws yn 10 oed, ac wedi gwirioni ar y gyfrol; “Mae’r llyfr yma’n briliant. Mae’n neud i ti deimlo fel bod ti yna, a mae ‘na gymaint o ‘cliff hangers’ i dynnu ti mewn o hyd. O’n i’n teimlo bechod dros Magi, dwi di gorfod byw efo Covid ond roedd Magi’n gorfod byw efo lot gwaeth. O’n i ddim yn mwynhau llyfrau Cymraeg gymaint, ond nes i garu darllen hwn ag o’n i          ddim eisiau stopio darllen o.”

Mae’r stori wedi creu dipyn o argraff ar fechgyn ifanc hefyd, ac roedd Deio, sy’n 10 oed wrth ei fodd gyda’r llyfr; “Mae hon yn stori gyffrous sy’n dysgu ni am fywyd ers talwm, y cyfoethog a’r tlawd. Mae’r disgrifiadau yn rhoi lluniau yn fy mhen a gwneud i mi fod eisiau gwybod mwy.”

A fi