Aberystwyth

All posts tagged Aberystwyth

Gethin Nyth Brân

Published Tachwedd 15, 2017 by gwanas

Addasiad o fy ngholofn yn yr Herald Gymraeg (y darn Cymraeg sydd yn y Daily Post bob dydd Mercher) ydi hwn:

colofn

Ond ro’n i am i bawb arall ei weld hefyd, felly dyma fo:

clawr

Dwi newydd orffen darllen nofel ar gyfer yr arddegau a dwi wedi gwirioni. A chan fod llyfrau plant yn cael cyn lleied o sylw ar y cyfryngau (rhai gwreiddiol yn yr iaith Gymraeg o leia) dwi’n mynd i neud yn blwmin siŵr bod hon yn cael sylw!

Gareth Evans ydi enw’r awdur – a dyma ei nofel gyntaf erioed. Un o Benparcau, Aberystwyth ydi Gareth, ac os cofia i’n iawn, mi enillodd y Fedal Ddrama yn Eisteddfod yr Urdd pan roedd o tua 16 oed. Dwi’n digwydd cofio am ei fod o’r un oed â mi, ac mi fues i ar gwrs drama efo fo yn Harlech ryw dro yn y 1970au. Digwydd cofio hefyd ei fod o, fel fi, wedi gwirioni efo ieithoedd ond mai Almaeneg oedd ei hoff iaith dramor o. Aeth o i Fanceinion i astudio’r iaith honno (a drama) yn y Brifysgol, ac ar ôl cyfnod efo Radio Cymru ac yn sgwennu cyfres ‘Dinas’ aeth i fyw dramor am ddegawd, i Sbaen a’r Almaen.

Dyma fwy o’i hanes mewn taflen Adnabod Awdur:

DMgj83EXUAEvzI8

Doedd gen i ddim syniad mai fo oedd awdur y nofel hon nes i mi weld ei lun yn Golwg. Mae o’n byw yng Nghaerdydd ers blynyddoedd, ac wedi bod yn sgwennu’n dawel bach i Bobol y Cwm ers ugain mlynedd. Ond tua deng mlynedd yn ôl, pan oedd ei blant yn eu harddegau, dechreuodd feddwl am sgwennu nofel ar gyfer eu hoedran nhw. Roedd o wedi sylwi nad oedd llawer o lyfrau Cymraeg ar eu cyfer nhw – a bechgyn yn enwedig, a dyna sut y dechreuodd chwarae efo’r syniad o sgwennu am Guto Byth Brân.

A dyma’r canlyniad. Chwip o nofel antur/hanes/ffantasi/chwaraeon! Yr hyn sydd wedi fy mhlesio i fwya ydi bod cymaint o waith wedi mynd i mewn iddi. Mae ’na lawer gormod o nofelau Cymraeg i blant (ac i bawb o ran hynny) yn brin o ôl chwys. Mae hon yn llawn dop o ymchwil i hanes ardal Pontypridd a Chwm Rhondda, Cwm Taf ac ati. Roedd ganddo ddau fap o gyfnod Guto Nyth Brân (y 1700au cynnar) ar y wal wrth ei gyfrifiadur tra’n sgwennu hon – un o blwy Llanwynno a’r llall o ddwyrain Morgannwg, felly mae enwau’r ffermydd a’r bryniau a hyd yn oed y caeau yn berffaith gywir ynddi.

32678792521_094d1ba774_b

Mae’r traddodiadau fel hel calennig, diwrnod aredig ac ati yn neidio’n fyw oddi ar y dudalen; mae o’n amlwg wedi gwneud ymchwil i mewn i’r hyn fyddai pobl yn ei fwyta a’i wisgo, heb sôn am y ffordd fydden nhw’n siarad.

Dewr iawn oedd dod â’r Wenhwyseg i mewn i nofel ar gyfer pobl ifanc heddiw, ond iechyd, mae o wedi llwyddo! Dach chi’n gweld, stori am Gethin, hogyn 13 oed o’n hoes ni heddiw ydi hi, bachgen cyffredin sy’n ceisio delio efo ysgol, bwlis, y ferch mae’n ei ffansïo, ei fam a’i ‘Gransha’ sef ei daid/dad-cu sydd ddim yn siarad Cymraeg. Ond un noson Calan Gaeaf, ac yntau wedi ei wisgo fel Hobbit, mae’n rhedeg am ei fywyd rhag y bwlis pan mae’n syrthio yn anymwybodol – ac yn deffro yn 1713. Mae pawb o’i gwmpas yn uniaith Gymraeg rŵan, ac yn siarad yn od. Yn lle ‘tad’ maen nhw’n deud ‘têd’, ‘tên’ ydi tân, ‘acor’ ydi agor ac maen nhw’n deud pethau fel ‘hi gerddws’ ac ‘fe ddringws’ yn lle ‘cerddodd’ neu ‘ddringodd’. Mae’n gweithio’n berffaith, ac ro’n i fel darllenydd yn syrthio mewn cariad efo’r iaith, yn union fel Gethin – ac fel Gareth yr awdur, yn amlwg.
Doedd Gareth ddim yn siŵr am ddefnyddio’r Wenhwyseg fel hyn, ac yn ôl yr erthygl yn Golwg ‘dwi’n dal ddim yn siŵr.’ Oedd o’n ormod i ddisgwyl i ddarllenwyr 13-15 oed ymdopi efo darllen y Wenhwyseg? Wel, yn fy marn i, nag oedd. Mae’r ddarllenwraig 55 oed yma (sydd, dwi’n cyfadde, yn dipyn o nerd ieithyddol fel Gareth) wedi mopio, o leia! Ond dwi’n 100% siŵr y bydd pobl ifanc Morgannwg yn mopio hefyd, ac mae o wedi ei wneud o mor glyfar, fydd o’n amharu dim ar fwynhad pobl ifanc (a phobl hŷn o ran hynny) o ardaloedd eraill chwaith. A phun bynnag, mae’n rhoi lliw ychwanegol i’r darnau hanesyddol.

Mae ’na elfen gref o falchder bro yn treiddio drwy’r tudalennau, a synnwn i daten na fydd yn ysgogi rhai o blant Morgannwg i ailafael yn y Wenhwyseg. Iawn, falle mod i’n ormod o ramantydd yn fanna, ond wyddoch chi byth.

Ond mae ’na fwy, llawer iawn mwy yn y nofel hon: cymeriadau cofiadwy, byw; digonedd o ddigwyddiadau cyffrous ac anturus yn y ddau gyfnod a digon o redeg a rasys (neu redegfeydd fel roedden nhw ers talwm). Difyr oedd deall bod yr awdur wedi rhedeg sawl hanner marathon ei hun, ac yn dioddef o asthma – fel Paula Radcliffe. Mae’r cyfan yn y nofel, a’r cyfan yn taro deuddeg.

1200px-Gutonythbran

Roedd hi’n hen bryd i rywun sgwennu nofel fel hon am ardal Pontypridd a Morgannwg. Roedd hi’n hen bryd i rywun sgwennu nofel am Guto Nyth Brân a’i gyfnod hefyd. Ac roedd hi’n amlwg yn hen bryd i Gareth Evans droi at ryddiaith!
Dim ond gobeithio na fydd hi’n cymryd deng mlynedd arall i Gareth sgwennu nofel arall ar gyfer pobl ifanc. Un efo rhywfaint o Almaeng neu Sbaeneg ynddi efallai – pam lai? Mae angen hybu diddordeb mewn ieithoedd tramor ymysg Cymry ifanc hefyd.

Gobeithio y caiff ‘Gethin Nyth Brân’ y derbyniad a’r clod mae hi’n ei haeddu ac y bydd pob ysgol ym Morgannwg yn prynu stoc da ohoni. A phob ysgol arall yng Nghymru o ran hynny.

Ond mi fyddai’n well gen i tasech chi’n prynu’ch copi eich hun. Dach chi’n mwynhau rhedeg? Neu nofelau ffantasi? Neu jest nofelau da yn gyffredinol – efo ôl chwys arnyn nhw? Dyma’r anrheg Nadolig perffaith felly: £5.99 Gwasg Carreg Gwalch.

Dyma’r dudalen gyntaf i chi gael blas:

tud 1

Advertisements

Mellten rhif 4 a pham dan ni angen llyfrau

Published Ebrill 12, 2017 by gwanas

Mae’r 4ydd rhifyn o gomic Cymraeg Mellten ar gael rwan!

17424951_1438458756214692_5079829524060810062_n

 

Mae siopau o amgylch Cymru yn gwerthu Mellten – os nad oes yna gopïau yn eich siop leol, gofynwch iddyn nhw i archebu rhai!

Neu Drwy’r Ysgol:

Gofynnwch i’ch athro/athrawes i ychwanegu eich enw at y rhestr o blant sy’n derbyn Mellten. Os nad ydi eich ysgol yn derbyn Mellten, danfonwch eich athro yma am fwy o wybodaeth.

 

Neu gallwch dalu drwy paypal fan hyn rwan: http://www.mellten.com/ymuno/

Comic 24 tudalen llawn lliw a hwyl i blant Cymru – gwych!

Gŵyl Lyfrau:

A peidiwch ag anghofio am hwn fis nesa:

C9I1nNkXcAUDLM2

Esgus da am drip i Aberystwyth?

PAM DAN NI ANGEN LLYFRAU BETH BYNNAG?

Dyma i chi ddyfyniad da sy’n rhestru rhai o’r rhesymau pam fod llyfrau mor bwysig:

C9DuC85XcAA2qB4

 

Sylw i Chwedlau yn y blog nesa…

Cynhadledd Pobl Llyfrau

Published Chwefror 10, 2017 by gwanas

Heddiw, mi ges i ddiwrnod hyfryd, difyr a llawn syniadau yng Nghynhadledd Undydd i Gyhoeddwyr a Llyfrwerthwyr  yn Llety Parc, Abersytwyth.

Ro’n i’n aelod o banel oedd yn trafod “Llyfrau i blant  a phobl ifanc – beth yw’r arlwy delfrydol?”

c4uyeivwcairoom

Siwan Rosser oedd yn cadeirio a dyma’r panel:

Myrddin ap Dafydd (Cyhoeddwr), Eirian James (Llyfrwerthwr), Bethan Gwanas (fi). Roedd  Nia Gruffydd (Llyfrgellydd yng Nghaernarfon) i fod efo ni ond roedd hi’n sal. Brysia wella, Nia.

A be oedd yr arlwy delfrydol yn ein barn ni? Mwy o lyfrau gwreiddiol i blant 8 oed +. Mae ‘na hen ddigon i blant bach yndoes? Mae angen mwy ar gyfer yr arddegau hŷn yn bendant, a dwi wedi cynnig ‘Llyfrau OI’ (oi!) (oedolion ifanc) ar gyfer llyfrau YA ( young adult). Licio fo? Ac ro’n i’n teimlo’n gryf bod angen mwy o ddynion i sgwennu ar gyfer yr oedran yna. Ers colli Gareth F, chydig iawn o ddynion sy’n sgwennu ar gyfer plant rwan. Ble maen nhw? Yn sgwennu ar gyfer y teledu?

Be am rywun fel Rhys Gwynfor?

p0358zwx

 Rhys (sy’n dod o ardal Corwen) oedd canwr Jessop a’r Sgweiri – enillwyr Cân i Gymru yn 2013 efo Mynd i Gorwen Hefo Alys. A dwi’n gwybod ei fod o’n gallu sgwennu – cofio gweld pethau sgwennodd o yn yr ysgol, a dwi’n 99% siwr mai sgwennu creadigol wnaeth o yn y coleg.
Neu Tudur Owen?
tudur-owen-the-ll-factor-ed-fringe-review
Eisoes wedi profi ei fod yn sgwennwr. Roedd ‘Y Sw’ yn ardderchog, jest y peth ar gyfer y gynulleidfa OI.
415dxae0cl-_sy344_bo1204203200_
Gawn ni fwy, plis Tudur? Gan gadw yr OIs mewn cof?
A dwi’n gwybod bod gan Geraint, neu Ger, o sioe Geth a Ger ar Radio Cymru, ddiddordeb mawr mewn llyfrau. Synnwn i daten na fyddai yntau’n gallu sgwennu llyfrau ar gyfer plant 8+ – Geth a Ger efo’i gilydd o bosib? (Ger sydd ar y dde gyda llaw)
p026v193
A dwi wedi bod yn trio perswadio Arwel Pod Roberts ( gŵr Lleucu Roberts) i sgwennu llyfrau plant ers blynyddoedd. Mae o eisoes wedi sgwennu llwyth o gerddi gwallgo bost, dramau ac ambell stori fer.
41jcgemlzfl-_sx353_bo1204203200_
Ond mae cyfieithu’n talu’n llawer, llawer gwell na sgwennu llyfrau plant, ga drapia!
Ac mae’r nofelwyr arferol, fel Dewi Prysor, Llwyd Owen ac ati wedi arfer efo cyflogau mwy y byd oedolion. Hm.
Dach chi’n gwbod be sydd ei angen? I’r Eisteddfod Genedlaethol osod rhywbeth fel ‘Nofel ar gyfer oedolion Ifanc’ neu ‘i blant 12-16 oed’ ar gyfer Gwobr Goffa Daniel Owen neu’r Fedal Ryddiaith. Roedd hynny’n digwydd ers talwm… Gwres o’r Gorllewin gan Ifor Wyn Williams enillodd y fedal yn 1971. Ac Irma Chilton enillodd yn 1989 efo Mochyn Gwydr.
51kg27fkw8l
O, ac mi wnes i gyfarfod un o ffans pennaf Gwrach y Gwyllt heddiw – Vikki sydd wedi agor siop lyfrau Cymraeg yng Nghaerffili – Llyfrau’r Enfys. Dyma ni yn gneud stumiau gwirion.Gormod o goffi…
16602639_580813922089187_1451798243923167220_n

Haul ac adolygiadau plant

Published Ebrill 16, 2015 by gwanas

images-2

Mae’r haul allan a dwi wedi bod ar y beic efo Del.

KIF_2611_1

( dwi isio sgwennu nofel o safbwynt ci ryw dro…)

Ro’n i’n dathlu am mod i wedi rhoi’r stori Botany Bay i gyd i lawr erbyn ugain munud i ddau echdoe – yn y bore.

Unknown-3

Dwi ddim wedi teipio ‘Y Diwedd’, achos dydi’r diweddglo ddim yn iawn eto ac mae gen i dipyn o waith ffidlan i’w wneud efo ambell linyn storiol, ambell gymeriad hefyd, ond mae’r stori i gyd yna. Nefi, mae’n ryddhad. Mi gai drefn ar fy nesg eto toc, a mynd a’r mynydd o lyfrau ffeithiol am longau a ‘convict women’ ac ati ac ati yn ôl ar y silffoedd neu i’r llyfrgell.

images-2

Ond dwi ddim wedi gorffen! O, nacdw, ond o leia dwi’n teimlo’n ddiogel. Dwi’n gallu gweld y lan ac mae’r storm wedi cilio. Ffiw.

A dwi newydd gael galwad ffôn gan ddynes hyfryd hyfryd o’r swyddfa dreth yn dweud nad ydyn nhw’n mynd i fy nghosbi i am fethu gwneud syms wedi’r cwbl.

images-2

A dwi wedi cael llythyr yn y post efo copi o bapur bro hollol wych – Barn y Buarth.
photo pennawd

Cliciwch ar y lluniau i’w gwneud yn fwy.

photo 1

Plant sy’n ei sgwennu a’i argraffu o mae’n debyg: Sofia, Steffan ac Elinor o Aberystwyth. O rywle o’r enw Heol y Buarth, dwi’m yn amau…
Dyma’r 5ed rhifyn ac mae o’n hyfryd!

Ro’n i’n hoffi’r gystadleuaeth gerdd gocos yn arw:
photo cerdd

Da ynde?

Ond yn fwy na dim, ro’n i’n hoffi’r adolygiad hwn o ‘Llwyth.’
Unknown-9
photo 2photo 3

Dyna’r adolygiad cynta i mi ei weld gan blant, a dwi’n hapus iawn, iawn efo fo.

Unknown
Mae o gymaint pwysicach na barn oedolyn, rhyw riant neu athro tydi? – Dwi’n hoffi clywed barn rheiny hefyd wrth reswm, ond barn y plant sydd bwysica o bell ffordd.
Mwy os gwelwch yn dda, a mwy o gylchgronau fel hyn gan blant!